Қалыптастырушы бағалау әдістерін енгізу баяндама

Қалыптастырушы бағалау әдіс-тәсілдерін енгізу

Баланың оқудағы жетістігін нақты бағалау мәселесі- білім беру жүйесіндегі өзекті мәселелердің бірі.Себебі, бір баланың оқудағы жетістігі басқа баланың жетістігімен салыстырмалы бағаланып келді, мұғалім өзі бағалады.Оқушының білім алуға қызығушылығын арттыратын, соған мүмкіндік жасайтын бағалаудың нақты критерийлері болмады, кері байланыс қалыптаспады, оқушының пікірі мен ойы ескерілмеді. Бірақ, бағалау- оқытуды мен оқуды жасаушы процесс екенін әрбір мұғалім білуі тиіс.

Бағалау тек қана техникалық тәсіл емес. Оқытушы ауызша және жазбаша түрде бағалайды.Олар қолданатын кез келген нысанның артында объективті бағалау ғана емес нормалар мен стандарттар ғана емес, сондай-ақ баланың дамуы, оқуы және ынтасы туралы түсінік, сонымен қатар өзін-өзі бағалау, қабілеттілік және күш-жігер сияқты ұғымдарға қатысты құндылықтар жатады. (Александер, 2001, САН 51- бет).

«Бағалау» термині латын тілінен аударғанда «жақын отыру» деген мағынаны білдіреді екен.Ол кездейсоқ емес, себебі бағалауда бір адам басқа адамның не істеп, не айтып отырғанын және өзін-өзі бақылау арқылы дербес ойлауын, түсінігін, тәртібін мұқият бағалау болып табылады.

Курста бағалаудың екі түрі бар екенін білдім.Ол формативті және жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау- оқытуды жақсартуға бағытталса, ал суммативті бағалау- оқытудың қорытындысын шығару болып табылады.

Формативті бағалау сабақта күнделікті жұмыс үрдісінде, үздіксіз жүзеге асады.Студенттің ағымдағы үлгірімінің көрсеткіші боп табылады, жеткен жетістіктері анықталады, кері байланысты қамтамасыз етеді.

Студенттерді формативті бағалау түрлерімен таныстырып, сыни әрі әділ бағалауға үйрету-менің тізбектелген сабақтарымдағы басты мақсат болды.

Әр сабағымда қалыптастушы бағалаудың әдістерін түрлендіре отырып қолдануға тырыстым.Мысалы, «Желкенді кеме», «Бастағы қалпақ», Лотер Зомверттің «Бес саусақ», «Нысана» әдістері, стикер арқылы бағалау, жеке әңгімелесу, формативті тест, графикалық тест, сәйкестендіру тестерін, формативті сұрау, сөздік бағалау, бірін-бірі бағалау, өзін-өзі бағалау, топтық жұмысты бағалау әдістерін қолдануға тырыстым.

Жеке тоқталатын болсам, «Оқыту әдіс-тәсілдері мен құралдары туралы түсінік.Білім алудың көзіне қарай оқыту әдістерін жүйелеу» тақырыбында топтық бағалау әдісі, кері байланыста «Желкенді кеме» және сөздік бағалау қолдандым.

Топтық жұмыс әдісімен студентердің жетістіктерін қалай бағалаймын?Топтық жұмыс әдісін бағалау формативті бағалауға қандай үлесін тигізеді? деген сұрақтар туындады.

Топпен жұмыс жасау кезінде істің атқарылуы маңызды емес, топпен қалай атқарылғаны маңыздырақ.Жұмыстың нәтижесін ғана бағаламай, жұмыстың барысын да бағаладым, себебі топта жұмыс істей білу студентті қалыптастырудағы өте маңызды құзіреттілік болып табылады.Әр топтың белсенділіктерін, топтағы белсене қатысып отырған студенттерді де стикер арқылы бағаладым.Бұл жұмысты бағалауды мынадай кестелер жасап қолдандым:

Топтағы студенттердің аты-жөні

Топтағы бірлестік

(міндеттерін, топ ережесін сақтау)

Тәртібі (басқаларға кедергі жасамау, тапсырмадан ауытқымау)

Тақырыптың ашылуы

Топтың жасаған жұмыстарын тыңдау, сұрақ қою, жауаптарын толықтыру

Жалпы ұпайы

Бұл әдістің ұтымды жағы топ басшысы бағалады, баяндап, жасаған постерлерін қорғау кезінде толтырды.Ал мен байқаған сәтсіз тұсы кейбір топ басшылары нақты, әділ бағалай алмады.Топ барлығы төрт топқа бөлінген, жоғардағы кесте екі топқа , төмендегі кесте бойынша екі топ жұмыс жасап, топ басшысылары бағалап отырды.

Студенттің аты-жөні

Жаңа тақырып

ты талдау, қорғау

Сергіту сәті

«Термин

дер «

кестесі

«Желкенді кеме»

Жалпы

ұпайы

баға

Бұл әдіс сабақтың барысының өтілуін қадағалауға тиімді, үздік топты және белсенді студенттерді анықтауға мүмкіндік берді.Топтық жұмысты бағалау студенттердің белсенділігін арттырып, ынталандыруға септігін тигізгенін байқадым. «Желкенді кеме» тәсілінде кеменің суреті салынған парақшалар үлестірілді және студентерге мынадай тапсырмалар берілді: егер сабақ саған ұнаса және тапсырманың барлығын сәтті орындай алсаң –желкенді жасыл түспен бояу керек, егер қиындық кездестірсең сары түспен, егер тапсырмаларды орындау барысында тапсырма қиын болып, мұғалімнің көмегі қажет…