Қарты бар ел, қазынасы бар ел тәрбие сағаты

Тлеубаева Бақыт Мұқымжанқызы

Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Арқат ауылы

С.Бекбосынов орта мектебі

ТАҚЫРЫБЫ: ҚАРТЫ БАР ЕЛ -ҚАЗЫНАЛЫ ЕЛ

Мақсаты:1)Халқымыздың салт дәстүрін ата- апалармен бірге дәріптеп, оқушылардың еліне, әдет ғұрыпқа деген сүйіспеншілігін арттыру; патриоттық тәлім тәрбие беру.

2)Ұлттық мейрам Наурыз жайлы түсініктерін дамыту

Түрі: Өнеге сағаты

Көрнекілік:Қол өнер бұйымдарынан көрме, нақыл сөздер,Наурыз

нақыштары,интерактивтік тақтадағы слайдтар

Сабақ жоспары:

1. Кіріспе сөз(сыныптың үлкендері жайлы түсінік) 2. Жүректен жүрекке(немере сөзі) 3. Сәлем сөздің анасы. 4. Білім мен парасат. 5. Ата көрген оқ жонар...

6. Наурыз туралы не білеміз?

Сабақ барысы: Д ә й е к с ө з: “Ауылыңның маңында төбе болса, Ерттеулі тұрған атпен тең. Ауылыңда ақылгөй қария болса, Жазып қойған хатпен тең”

Амандасу түрлері: (Амандасу түрлері жайлы өнеге сағатының құрметті қонақтары оқушыларға мағлұмат береді)

Төс қағыстырып амандасу:Ер жігіттердің,батырлардың шынайы достығын,кездесуге қуанышын білдіреді.

 Қолдан сүйіп амандасу:Әжелердің немесе апалардың

жасөспірімдердің қолынан сүюі. Ол балаларға, жас ұрпаққа деген құрметті білдіреді. Қолдың сыртынан ғана сүйеді, алақаннан сүюге болмайды.

Көзден сүйіп амандасу:Әжелер мен апалар өте жақсы

көретін немерелерін сағынғанда көзінен сүйіп амандасады.

 Иіскеп амандасу:Қариялар, ақсақалдар кішкентай бөбектерді иіскеп амандасады.

Маңдайдан сүйіп амандасу:Үлкен адамдар кішкентай

балалардың, жеткіншектердің маңдайынан сүйіп амандасады.

 Көпшілікпен амандасу:Көпшілік отырған жерге келген кісі әрқайсысына емес, жұрттың бәріне ортақ бір ғана сәлем береді.Отырғандардың бірі сәлем алса, ол бәрінің алғанын білдіреді. Дастархан басында бәрімен қол алып амандасу міндетті емес.

Салт дәстүрге байланысты сұрақтар алдын ала сынып оқушыларына беріліп қойылды.Жауаптарды келген қонақтар толықтырып отырды. Білмегендерін түсіндіріп берді.

Салт дәстүрлер:

Ерулік дегеніміз не?

-Ауыл арасына жаңа көшіп келсе,сол ауылда бұрыннан тұратын адамдар жаңа үй иелерін ерулікке шақырады, яғни ас пісіріп табақ тартады. Бұл жаңа көшіп келушілерді бөтенсіретпей өз ортасына тартудың ,сыйласудың үлкен белгісі.

Сірге жияр туралы не білеміз?

-Күзді күні бие ағытарда соңғы қымыз бірнеше күн жиналады.Салт бойынша көрші- маңай ,туған- туыс шақырылып,ет асылып,сірге жияр қымызы ішіледі.

Қымызмұрындық деген не?

-Ол - бие байлап, алғашқы қымыз ішу тойы.Бие сауылып, оның сүті қорланып ашытылған соң екі-үш күн бойы жиналған қымызға ақсақалдар мен көрші -қолаңдар «қымызмұрындыққа» шақырылады.

Қазан шегелеу туралы әңгімеле

«Қазан шегелеу» қонақ бола келдік деген ұғымды білдіреді. Бұл дәстүр де қазақтың қонақжайлық бейнесін танытатын ғұрыптардың бірі.

Қолкесер деген қандай дәстүр?

-Біреудің соғымын сойысқан союшыға үй иесі «қолкесерің» деп, сыбағалы етін береді. Соғым союшы байқаусызда қолын кесіп алса,соныңтөлеуі ретінде шыққан көрінеді.

Салбурын дегеніміз не?

-Бұл- аңшылық темин. Аңшы, саятшы жігіттердің топ болып,бірнеше күн бойы аңға шығуын «салбурын» деп атайды. Мұны аңшылық мерекесі десе де болады. Мұнда алған аң бәріне бірдей тең бөлінеді.Салбурын аңшылардыңерлігін, ептілігін ,азаматтығын сынайтын жол.