Қазақ ертегілері халық қиялының көрінісі туралы мақала

«Қазақ ертегілері — халық қиялының көрінісі»

Қазақ халқының ауыз әдебиеті ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жеткен асыл мұра болып табылады. Сол мұраның ішіндегі ең бір көркем де мәнді жанры — ертегілер. Ертегілер — халықтың арманы, қиялы, өмірлік тәжірибесі мен дүниетанымының айнасы. «Қазақ ертегілері — халық қиялының көрінісі» деп айтылуы да тегін емес.

Қазақ ертегілерінде көбінесе жақсылық пен жамандық, ақыл мен ақымақтық, адалдық пен арамдық арасындағы күрес сипатталады. Бұл — халықтың арман-тілегін, әділдікке деген сенімін білдіреді. Мысалы, «Алдар Көсеге» қатысты ертегілерде кедей, бірақ айлакер адамның бай мен ханнан ақылмен үстем шығуы — халықтың әділдікке, теңдікке деген ұмтылысын көрсетеді.

Сондай-ақ ертегілерде шексіз мүмкіндіктер мен таңғажайып күштер көрініс табады. Ұшатын кілем, сөйлейтін жануарлар, айдаһарлар мен сиқыршылар — мұның бәрі халықтың шындық пен арман арасындағы байланысты бейнелеген ой-қиялының жемісі. «Ер Төстік», «Керқұла атты Кендебай» секілді қиял-ғажайып ертегілерде батырлық пен ерлік, достық пен адалдық кеңінен көрініс табады.

Қазақ ертегілері — тек ойын-сауық емес, тәрбиелік мәні зор рухани қазына. Олар арқылы балаларға мейірімділік, адамгершілік, еңбексүйгіштік сияқты қасиеттер сіңіріледі. Ертегі кейіпкерлері арқылы жас ұрпақ шыншыл болуға, әділдікке ұмтылуға, батылдық пен тапқырлық танытуға үйренеді.

Қорыта айтқанда, қазақ ертегілері — халқымыздың рухани әлемінің бір бөлшегі, оның арман-қиялы мен дүниетанымының жарқын көрінісі. Бұл асыл мұраны бағалау, сақтау және болашақ ұрпаққа жеткізу — әрбіріміздің парызымыз.