Қазақ ғұламаларының ой толғамдары туралы материал

Бағдарламаның түйінді идеяларын қазақ ғұламаларының ой-толғамдарымен ықпалдастыру

Мұстафа Шоқай:

«Батыс тәрбиесін алған туыстарымыз басқа жақтан алған білімдерін өз халқының өмірімен бітістіре алмады»

Әл-Фараби :

- «Адам мақсатына өзін-өзін жетілдіру арқылы жетеді »;

«Өзгенің пікірін иемденіп кету – надандық һәм ниеті арам адамға лайық іс » (топтық жұмыстарға қатысты);

«Ұстаздық мінез-құлық нормасы мынадай болуға тиіс: ол тым қатал да болмауы керек, тым ырыққа да жығыла бермеуі керек. Өйткені аса қаталдық шәкіртті өзіне қарсы қояды, ал тым ырыққа көне беру қадірін кетіреді, берген білімі мен ғылымына шәкірті селқос қарайтын болады»

Жүсіп Баласағұн:

«Біліктінің ісі байыпты, білік бағасын білікті білер ».

Қожа Ахмет Иассауи:

« Сөз де надандардың көңіліне жол таба алмайды »;

« Жақсыдан ғибрат ала білгеннің ісі оңға басады » (тәлімгерлік).

«Ақылдыға білім керек,

шешендерге мінбе керек»,

« Кітап аш та мәнін ұқ ».

Құтып: «Біреудің бойынан кемшілік іздеме, өнер ізде »;

- «Біліктіні білгені үшін сыйлайды ».

Ахмет Игунеки:

« Білімді кісі керекті сөзді ғана айтады »;

«Білімсізге білікті сөз де парықсыз көрінеді »;

«Біліксізге бәрі жөн »;

«Білікті - баға жетпес алтын, біліксіз қара бақыр ».

Саиф Сарайи (Алтын орда ақыны):

- « Біліктінің орны төр »;

Асан қайғы:

Қолбасы білікті болса, сарбазы азбайды ».

Шалгиіз:

« Алға сап жауап бермеңіз, арғы түбін ойламай » (талқылау).

Саққұлақ би Бапанұлы : «Ғылым шала ақылдыны бүтін қылады, Бүтін ақылдыны дана қылады»,

Абай :

«Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады» (ЖАДА);

«Адам ақылсыздығынан азбайды, ақылдының сөзін ұғып аларлық жүректе жігер, қайрат, байлаулылық жоқтығынан азады » (Үстірт, белсенді, терең тындалым, диалогтік тәсіл);

«Көңілсіз құлақ, ойға олақ» (үстірт, терең тыңдалым );

« Үш-ақ нәрсе адамның қасиеті: ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек » (Шульман ілімі);

«Бір жерде бірге жүрсең басың қосып, біріңнің бірің сөйле сөзің тосып » (диалогтік оқыту, дебат т.б.);

«Қазақтың өзге жұрттан сөзі ұзын» (регламент сақтау) ;

Абай:

« Жүрекке де айна керек» (рефлексия );

« Ой артынан ой туар, желге мінсең жеткізбес » (пікірталас);

« Жапырақ та өзді-өзді сыбырласады » (топтық жұмыс);

« Ішсем, жесем, ұйықтасам – тән құмары, білсем, көрсем, үйренсем – жан құмары » (Маслоудың қажеттіліктер иерархиясы);

«Жүректе қайрат болмаса, ұйықтаған ойды кім түртпек» (мотивация);

Күнінде бір мәртебе, болмаса жұмасында бір, ең болмаса айында бір, өзіңнен өзің есеп ал! Сол алдыңғы есеп алғаннан бергі өмірді қалай өткіздің екен, не білімге, не ахиретке, не дүниеге жарамды, күнінде өзің өкінбестей қылықпен өткізіппісің ? (Рефлексия)

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы

( ойшыл , фольклор танушы ,

этнограф, тарихшы , философ) :

« Әркім білген ғылымымен

ғұмыр қылғаны жөн »;

« Ғылым-білімнің бірінші пайдасы – мінез түзету » ( ынтымақтастық атмосферасы, өзіндік реттелу );

«Білмек – парыз, істемек – парыз, мөлшер – парыз, иланбақ – парыз, ықылас - парыз » (теория – практика – критерий – дәлелдеме - рефлексия).

Шәкәрім:

« Жан құмары – іс істемек,

білім алмақ » (қажеттіліктер иерархиясы);

«Қазаққа сыншылық керек » (рефлексия)

«Көргенін , естігенін есепке алса, сонда

оңай әрбір істі ойлап білмек » (рефлексия);

«Ғылымға қанағатсыз болу керек » (үздіксіз оқу);

« Ақылға еркін ой керек » (әр пікір құнды);

« Анық бақ: кірсіз ақыл, мінсіз сөз, адал еңбек » (бақ туралы критерийлер);