Қазақ халқының әдет-ғұрыптары, 6-сынып ашық сабағы

Ұзақ мерзімді жоспар тарауы

6.8.9. Қазақ халқының әдет-ғұрыптары мен салт- дәстүрлері. Наурыз САБАҚ: Қазақ тілі Мектеп: №7 мектеп-лицей Күні: 14.03.2019 Мұғалімнің аты-жөні: Турсынбаева Алмагул Махмудовна Сынып: 6 Қатысқандар: Қатыспағандар: Сабақтың тақырыбы

Қазақтың ұлттық ойындары.Сын-қимыл үстеуі

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

Т/А.6.1.1.1 -мәтіннің атауын талқылау және алғашқы бөлігін тыңдау арқылы көтерілетін мәселені болжау; ӘТН.6.4.4.3 - үстеудің мағыналық түрлерін ажырату, синонимдік қатарларын түрлендіріп қолдану Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады: - ұлттық ойын түрлерін баяндайды.

- мәтіннен үстеулерді тауып, мағыналық түріне ажыратады. Оқушылардың көпшілігі орындай алады: - мәнмәтін бойынша ашық сұрақтар құрастырады. - сын-қимыл үстеуін тиімді қолданады. Кейбір оқушылар орындай алады: -Үстеудің мағыналық түрлерін қатыстырып әңгіме құрайды. Бағалау критерийлері

Тыңдалым материалдары арқылы негізгі ойды анықтай отырып, көтерілген мәселені болжайды. Сын-қимыл үстеуін басқа мағыналық түрлерінен ажырата алады. Тілдік мақсаттар Оқушылар орындай алады: мәтін бойынша сұрақтар құрастырады және жауап береді. Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: Асық ату, алтын сақа, алшы, тәйкі, бүк, шік, көкпар тарту, серке, ат үстінде мығым отыру, қыз қуу, қазақша күрес, аударыспақ, бәйге, жамбы ату, ат үстіндегі тартыс, теңге ілу, ептілік, тоғызқұмалақ Диалог құруға /шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: Ұлттық ойындар, асық ату, қыз қуу, жамбы ату, т.б. Талқылауға арналған сұрақтар:

Қазақ халқының ертеден қалыптасқан, атадан-

балаға мұра болып жалғасып келе жатқан ұлттық ойын-сауық түрлері туралы не білесіз? Қазақтың ұлттық ерекшелігіне, күнделікті

тұрмыс-тіршілігіне тығыз байланысты ма? Ұлттық ойындардың мақсаты қандай? Ұлттық ойындардың қай түрін көрдіңіздер немесе

ойнадыңыздар? Пәнаралық байланыс

Этнопедагогика, дене шынықтыру

Тақырып бойынша алдыңғы білім

Мөлшер үстеуі

Құндылықтар - «Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясының «Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы» құндылығын жүзеге асыру; -Адалдық, серіктестік, толеранттылық, үштілділік,

денсаулық, құрмет, жауапкершілік және үздіксіз оқу.

Жоспар Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Жоспарланған жаттығу түрлері

Сабақтың басы 5 мин.

Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен сәлемдесемін. Оқушылар есімдері жазылған 4 топқа жайғасады. Үй тапсырмасын сұрау Таңертең, кеше, біршама, бірталай,жоғары, бері, ала жаздай, күні-түні сөздерін қатыстырып, сөйлем құра, үстеудің мағынасын анықтау. Интербелсенді тақтадан сурет көрсету арқылы тақырыпты ашады. Тақырыпты ашу сұрақтары: Суреттен не көріп тұрсыздар? Оларды ойнап көрдіңіз бе?

Тақырып анықталып, сабақтың бағалау критерийлері таныстырылады. Қазақтың ұлттық ойындары.Сын-қимыл үстеуі Бағалау критериі: *Тыңдалым материалдары арқылы негізгі ойды анықтай отырып, көтерілген мәселені болжайды. *Сын-қимыл үстеуін басқа мағыналық түрлерінен ажырата алады. Сабақтың ортасы 28 мин.

Бейнеролик. Ұлттық ойын түрлері

Ойқозғау сұрақтары

Қазақ халқының ертеден қалыптасқан, атадан-балаға мұра

болып жалғасып келе жатқан ұлттық ойын-сауық түрлері туралы не білесіз? Қазақтың ұлттық ерекшелігіне, күнделікті тұрмыс-

тіршілігіне тығыз байланысты ма? Ұлттық ойындардың мақсаты қандай? Ұлттық ойындардың қай түрін көрдіңіздер немесе

ойнадыңыздар? Грамматикалық тақырып. Сын-қимыл үстеуі. Интербелсенді тақта арқылы мұғалім түсіндіреді. «Түртіп алу» стратегиясы бойынша оқушылар дәптерге ережені жазады. Топтық жұмыс.Әр топқа мәтін беріледі.

І топ:Асық ойыны ІІ топ:Қыз қуу ойыны ІІІ топ: Тоғызқұмалақ ІҮ топ: Ақсүйек Дескриптор: 1.Мәтінді түсініп оқы. 2.Мәтіннің тақырыбы мен идеясын анықта. 3.Ойынның ерекшелігін 5 сөйлем арқылы баянда. 4. Мәтіндегі үстеулерді тауып, мағыналық түрлеріне ажырат. 5. Мәтін бойынша ашық сұрақ құрастыр. Кері байланыс. Әр топтың бір-біріне сұрақ қойып, жауап беруі арқылы көрініс табады. Қалыптастырушы бағалау. Мадақтау арқылы ынталандыру Жеке жұмыс. Сараланған тапсырмалар. І деңгей. Ұлттық ойын түрлері мен үстеудің мағыналық түрлерін ата. ІІ деңгей. 8-тапсырма.Көп нүктенің орнына сын-қимыл үстеулерін дұрыс қолдан. ІІІ деңгей. Үстеудің мағыналық түрлерін қатыстырып, ұлттық ойынға қатысты әңгіме құра. Әр топтан сабаққа араласпаған оқушыдан жеке жұмыс сұралады. Сабақтың соңы 7 мин.

Қалыптастырушы бағалау. «Екі жұлдыз, бір тілек» арқылы Қорытындылаушы сұрақтар: Ұлттық ойындардың қазақ өміріндегі маңызы қандай? Ұлттық ойындардың өзіндік ерекшеліктері неде? Сын-қимыл үстеуі қандай сұрақтарға жауап береді? Рефлексия. «Құнды, қызықты, қажет» әдісі Үйге тапсырма: Ережені жаттау; 7-тапсырма.

Ақсүйек - ай сүттей жарық түндері, жазғытұрым қыздар мен жігіттер, балалар араласып ойнай береді. Кешке мал келіп, қораланып болғаннан кейін күзет түрінде ауыл шетінде ойын басталады. Ойынға ерте кезде ірі қараның қу жілігі пайдаланылған. Күн көзінде ұзақ жатқан жіліктің құрап, ақсөнке болып қалатыны белгілі. Ол кез-келген жерден ұшырайды. Соған орай ойын да «Ақсүйек» атанған. Ойынға келгендер екі топқа бөлінеді. Бастаушы ақсүйекті әуелетіп, алысқа лақтырады. Басқалар ай сәулесіне шағылыса жарқылдаған ақ сүйектен көз айырмай қарап, қай шамаға түсетінін бақылайды. Ақ сүйек жерге түскен соң, бастаушы: «Ал, іздеңдер» деп бұйырады. Бәрі іздейді. Ақ сүйекті тапқаны: «Мен таптым!» деп айқайлайды да, ақ сүйекті жоғары көтеріп көрсеткеннен кейін сөреге қарай жүгере жөнеледі. Қарсыластары қыранша оны қуып жетіп ұстап алуға тиіс. Ұсталып қалса, ол ақсүйекті өзін ұстаған ойыншыға береді. Ол әрі қарай жүгіреді. Сөйтіп ақ сүйекті қай топтың ойыншысы сөреге жеткізсе, қарсы топтағылар жеңілген есебінде ән салып береді. Ойын осылайша жалғаса береді.

Қыз қуу ойыны бір тегіс, жұмсақ топырақты жазық жерде өткізіледі. Мәренің қашықтығы 300 метрдей, ені 30-40 метрдей жер болуы шарт. Ойын өтетеін алаңнан қарама-қарсы жағында, бұрылыста жалауша қадалған бақылау пункті болады. Қызбен жігіттен екі-екіден жұптар жасақталады. Сөре желісінде қыз жігіттен 15 метрдей алда тұрады. Төрешінің белгісі бойынша ойыншылар бір мезетте сөреден шаба жөнеледі. Ойының шарты бойынша қыз бұрылысқа бірінші болып жетуі керек. Егер жігіт бұрылысқа дейін қызды қуып жетсе, жеңімпаз ретінде қызды құшақтап, сүюге міндетті. Ал жігіт оған байқаусызда үлгермей қалса, бұрылыстан қайта шапқанда қыз көрермендердің гулеп қостауы үстінде шабандоз жігітті қамшының астына алады. Екеуі де осы жарыс үстінде өздерінің тапқырлығын, сынаптай сырғыған ептілікті, шабандоздық шеберлікті таныта білулері керек.

Қыз қуу ойыны бір тегіс, жұмсақ топырақты жазық жерде өткізіледі. Мәренің қашықтығы 300 метрдей, ені 30-40 метрдей жер болуы шарт. Ойын өтетеін алаңнан қарама-қарсы жағында, бұрылыста жалауша қадалған бақылау пункті болады. Қызбен жігіттен екі-екіден жұптар жасақталады. Сөре желісінде қыз жігіттен 15 метрдей алда тұрады. Төрешінің белгісі бойынша ойыншылар бір