Қазақ ою-өрнегінің тарихы мен мәні туралы жоба, 7-сынып

Қазақстан Республикасының ғылым және білім министрлігі Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы КММ «Петровка орта мектебі»

Бағыты: Қазақ ұлттық ою – өрнегінің болашақ дамуы мен өркендеуі.

Секциясы: Этномәденитану

Тақырыбы: “ Қазақ халқының ою – өрнегінің тарихы мен тәрбиелік мәні ”

Авторы:Матченя Анастасия 7 «Б» сынып

Жетекшісі: Сарсембаева Анар Беркинбаевна қазақ тілі пәнінің мұғалімі

2017 жыл

Пікір

Осы жоба орта буындағы сынып оқушыларын өз Отанының тарихын, мәдениетін, оның ішінде ерекше көзге түсеті көне мұратымыз ою - өрнектердің бағалауға, , ою - өрнектердің жасалуын танып, осы өнерді жалғастыра білуге, ою - өрнектердің тарихы, олардың қазіргі заманда қолданылуы мен ерекшеліктері мен дамуы қоршаған ортаның сұлулығын тани білуге үйрету мәселерін қарастырады.

Көптеген әдебиеттерді зерттей отырып, ою- өрнектердің түрлерімен, тарихымен, атауларымен танысты. Жоба авторы сауалнама жүргізу барысында адамдардың қаншалықты ою - өрнектерді білетінін, олармен қаншалықты таныс екеніне көз жеткізді.

Шеберлерден сұхбат ала отырып, оюларға жаңа мән беруді, оларды түрлендіру мен гүлдендіру, сұлулық пен тәрбиелік мәнін түсіндіру, ежелден кележатқан өнерімізді сақтай білу мен оны ұрпаққа жеткізу жолдарымен танысты.

Бақылау кезенінде жоба авторы мынандай қорытынды жасады: қазіргі кезде ою - өрнектердің көптеген жерлерде қолданып қана қоймай, олардың жаңару жүйесінде, күнделікті қолдануда болып жатқанына, біздің қазіргі заманымызда ерекше орын алып жатыр.

Осы жүргізген зерттеуді пайдалы деп ойлаймын. Өйткені ол қазақ халқының өнерін, шеберлігін қайта жаңғырту жолында оған жаңа мазмұн береді.

Мектеп директоры: Валяева Л.П Жоба жетекшісі: Сарсембаева А.Б

Аңдатпа Ғылыми жобамыздың негізгі мақсаты:

Атадан балаға, ұрпақтан ұрпаққа мұра болып, үнемі қолданыста болып, дамып келе жатқан өнер түрін дамыту.

Ғылыми жобамыздың гипотезасы: Қазақ қолөнерінің өткендегісі мен бүгінгі жағдайын, оның өзіне тән методологиясын зерттеу, ұлттық салт-дәстүрімізді сақтау, жаңарту. Ғылыми жобамыздың зерттеу кезеңдері:

1. Қоғамдық дамудың қай сатысында болсын қоғаммен бірге дамыған қолөнері әр дәуірде өшпес ізін қалдырып, әлеуметтік-көркемдік жағынан дәуір тынысын қалт жібермей әсерін тигізіп отырғаны туралы мәліметтер жинастырдым.

2. Ою-өрнектің түрлерімен таныстым. 3.Жинаған әдебиеттерді талдадым. 4. Ою-өрнектің сән үлгісі ғана емес,өзіндік салт-дәстүрі бар екенін дәлелдедім. 5. Ою-өрнектермен күнделікті тұрмыста пайдаланып жүрген шеберлермен таныстым.

6.Сыныптастарымнан,баска да оқушылардан ,мұғалімдерден сұхбаттасу барысында ою-өрнек және олардың түрлері туралы анкета алдым.

7.Өзіндік пікір,тұжырым жасадым. Ғылыми жобаның зерттеу әдісі: -теориялық (тақырыбымды ашу барысында ауыз әдебиеті үлгілеріне шолу жасалды)

-.өзіндік тұжырым жасала отырып,салыстыру әдісі де қолданылды. Интернет желісіне шолу жасалынды. Энцеклопедиямен, әдеби кітаптар,журналдармен жұмыс. 7-9 сынып аралығында сауалнама жүргізілді. Сауалнама қорытындысы жасалынды.

Қазақ әдебиеті,технология, Қазақстан тарих пәні мұғалімдерімен консультация жүргізілді.

Ғылыми жобамыздың жаңашылдығы: Мемлекеттік деңгейде мәдени мұра бағдарламасы бойынша қамқорлық жасаланып, оқушыларға, студент жастарға қолөнер сабағына пайдалануға шағын журналдар шығарылса, қолөнер түрлері мектепте пән ретінде өтсе, жастардың келешекте іскерлігіне, ұлттық мәдениетті сүюіне ықпал жасары анық. Оқушыларға ұлттық нақыштағы киім үлгілері ұсынылса, оқу құралдарының безендірілуіне ою-өрнек кең көлемде ұсынылса, шеберлер даярлайтын арнаулы оқу орындары ашылса, ұлттық қолөнер дамыған болар еді.

Ғылыми жұмыстың нәтижесі мен қорытындысы:Бұл жұмыстың нәтижесінде бұрын белгілі бір ұғымды, түсінікті білдіретін ою – өрнек танбалары бертін келе жатқан сәндік, салтанат белгілеріне айналғанына көз жеткіздім.

Ғылыми жұмыстың практикалық қолдану салалары:Тақырып негізінде жинақталған материалдар бойынша буклет,сборник,брошуралар шығарылып, қазақ тілі, қазақ әдебиеті,технология, тарих пәндерінде қосымша қолдануға болады.Тәрбие сағаттарында пайдалануға болады.

Абстракт Основная цель научного проекта: развитие искусства которое передаются из поколения в поколение и находится в постоянном использовании и развитии в настоящее время. Гипотеза научного проекта : прошлое и настоящее состояние казахского рукоделия,исследование присущие ему методологии,сохранить и обновить национальные обычаи и традиции. Порядок исследования научного проекта :

1. Сбор материала о развитии ремесла в различные периоды ,

развития общества,где ремесло оставляет свой след и влияет на социально-художественное развитие этого общества. 2. Ознакомление с различными видами нацинальных узоров. 3. Работа с литературой 4. Национальные узоры –не только красиво,но имеют свои

национальные традиции 5. Знакомство с мастерами, которые в повсевдневной жизни

используют национальный орнамент. 6. Во время дискуссиис однаклассниками,с учащихся школы и

учителями провела анкетирование о видах национального орнамента. 7. Сделала свои выводы и мнение. В качестве методов исследования применялись -теоретический ( в раскрытии темы опиралась на примеры устного народного творчества) -метод сопоставительного анализа -поиск данных в Интернете -Работа с энцеклопедиями,художественной литературой и журналами. -анкетирование учащихся с 7-9 класс.Подведение итогов анукетирования -консультации с учителями казахской литературы,технологии,истории Казахстана.

Новизна исследовани я заключается в том,что,если на государственном уровне утвердить программу,издавать журналыдля использования на уроках рукоделия ,и если уроки ремесла проходят в школе как предмет,учитывая особенности деятельности молодежи,все это имеет влияние на воспитание любви к государственной культуре.Так же развитию ремесла сопутствуют национальная одежда,украшение орнаментом учебных принадлежностей и открытие специальных школ готовящих мастеров рукоделия. На основании полученных данных я пришла к следущим выводам:Результатом данной работы является пояснение того ,что орнамент в настоящее время праздничное украшение. Практического использования данной работы буклеты,брошюры,сборники,раздаточный материал на уроках казахского языка,казахской литературы, технологии,истории Казахстана.Можно использовать на классных часах.

Abstract

The main aim of the investigative work: development of art which is transferred from generation to generation and is in constant usage and development nowadays.

Hypothesis: the past and the present condition of the Kazakh national needlework save and renew national traditions and customs.

Research order of the investigative work: 1. Information studying about development of craft during various

periods of society development where the craft has its trace and influences upon social and art development of this society. 2. Introducing with different types of national ornaments. 3. Work with literature. 4. National ornaments are not only beautiful, but they have their

traditions. 5. Acquaintance with masters who use national ornament in their daily

life. 6. During discussion with my schoolmates, with pupils of our school and

teachers I carried out questionnaire about types of national ornament. 7. I made my own conclusions and opinion.