Қазақ тілі 7 сынып Қазақ музыка өнерінің ең алғашқы туындылары Сабақ жоспары

Қысқа мерзімді жоспар

САБАҚ:

Қазақ тілі

Мектеп: Алматы қаласы Әуезов ауданы Ғ.Мүсірепов атындағы №86 мектеп-гимназия

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:Досказиева Ботагоз Кисамадиновна

СЫНЫП: 7

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Бөлім атауы:

Музыка өнері және қазақтың киелі домбырасы

Сабақтың тақырыбы:

Қазақ музыка өнерінің ең алғашқы туындылары

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

7.2.6.1 Оқылым стратегияларын қолдану: комментарий жасау, іріктеп оқу, зерттеп оқу.

7.4.1.1 Жалғаулар мен шылаулардың ерекшелігін ескере отырып, үндестік заңына сәйкес орфографиялық нормаға сай жазу.

Сабақ мақсаттары (SMART мақсаттары негізінде құрылды)

Барлық оқушылар орындай алады:

Мәтін оқығанын өз сөзімен жеткізеді, нақты ақпаратты таба алады.

Өз ойларын жазу барысында жалғаулар мен шылаулардың ерекшелігін ескереді, сөз бен қосымша арасындағы кейінді ықпалды таба алады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Мәтінді зерттеп оқиды, ой ретін тауып, жоспар құра біледі, өздеріне сұрақ қоя алады, мәселелерді зерделейді.

Орфографиялық нормаға сай жазады, сөздердің үйлесімдігін қадағалайды.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Мәтін бойынша зерттеу сұрақтарын қоя алады, мұғалімнің көмегінсіз таныс емес проблеманы өзінше шешіп, мысал келтіре алады;

Өз ойларын орфографиялық нормаға сай еркін жаза алады.

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: шілдехана, тұсаукесер, терме, толғау, дастан, жыр, қисса, санамақ

Диалог құруға / шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: бесік жыры, келін түсіру, қыз айттыру, Ұлыстың ұлы күні, Ораза айт, ойын өлеңдері.

Discuss the chart that is created. Which is the most popular fruit choice? How do we know?

Has every learner’s choice been recorded? How can we check?

Ask learners if they can think of other questions that we might have investigated. If ideas are not forthcoming, ‘lead’ the discussion by suggesting – what else could we have put in the basket? What other things could we try, to see if people have favourites? What other questions could we have asked about our fruit basket?

Take ideas and ask – What do you think the result might be? What would the pictogram look like?

Талқылауға арналған сұрақтар:

Қазақтың әдет-ғұрып туралы әндерін ата.

Ойын барысында қандай өлеңдер айтасыздар?

Тұрмыс-салт жырларының бірі жарапазан туралы не айтар едіңіз?

Не себепті деп ойлайсыз?

Музыка өнерінің алғашқы туындыларын білудің қажеттілігі неде деп ойлайсыз?

Ишара:бас изеу, келісім білдіру, мақұлдау

Құндылықтарды дарыту

Еңбек және шығармашылық: өмір бойы білім алуын арттыруға, жаңаны тануға және шығармашылыққа деген ынтасын қалыптастыру;

өмір бойы білім алу: өзін-өзі оқыту мен өз бетінше білім алу дағдыларын қалыптастыру.

Алдыңғы оқу:

Тұрмыс-салт жырлары туралы әдебиет пен музыка пәнінен біледі, ойын өлеңдері туралы дене шынықтыру пәнінен біледі, өз ойларын жеткізе алады.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Басы

Раппорт (2-3 мин.)

Үй тапсырмасын сұрау (2-3 мин.)

Тақырыпты жариялау (30 сек.-1мин.)

Мақсат пен бағалау критерийлерін оқушылармен бірге талқылау (3 мин.)

Назарға: Оқушылардың 2 сұраққа жауап беруін қадағалаймын.

Басы

Раппорт (2-3 мин.) Сенім орнату.

Амандасу, оқушылардың зейінін шоғырландыру мақсатында шағын әңгіме жүргізу.

«Ән шырқау»

Топтарға карточкалар үлестіру. Оқушыларға ел арасында көп тараған, кеңінен таныс әндердің бір шумағы мен қайырмасы жазылған карточкалар таратылып беріледі.

Оқушылар топтасып, тез арада дайындалып, кезекпен карточкаларда келтірілген әндерді бірлесе орындайды.

Үй тапсырмасын сұрау (2-3 мин.)

Т

«Бұрыштар» тәсілінің алгоритмі

Оқушыларға сұрақ ұсынылады.

Мүмкін жауаптары сыныптың төрт бұрышына орналастырылады.

Оқушылар дұрыс жауаптың тұсына тұрады, таңдаған жауаптарын топ болып тұжырымдайды, өз көзқарастарын дәлелдейді.

Ұсынылатын сұрақтар

Бұрышқа ілінетін жауаптар

1-топқа

Дина Кенжеқызы қай жылдары өмір сүрді?

1861-1955ж.

Алғашқы туындыларын атаңыз.

«Бұлбұл», «Байжұма», «Көген түп»

1939 жылы Мәскеуде өткен Бүкілодақтық ұлттық аспапта орындаушылар байқауында нешінші орын алды?

Бірінші

2-топқа

Динаның туған жері?

Батыс Қазақстан облысы, Жаңақала ауданы, Нарынқұм

Құрманғазы Динаны күйшілік өнерге неше жыл баулыды?

Тоғыз

«Ана бұйрығы» күйінің шығуына не арқау болды?

Майдандағы ұлын зарыға күткен ана сағынышы

3-топқа

Динаның ұстазы кім?

Құрманғазы

Динаның «Қара қасқа ат» күйінің шығу тарихын білесіз бе?

Ұзатылғанда әкесі оған қара қасқа ат сыйлаған

«Қазақ ССР-інің халық әртісі» атағын қашан алды?

1944жылы 83 жаста

4-топқа

Динаның тегінің Нұрпейісова болып тіркелуі туралы не білесіз?

Қазақтың дәстүрімен атасының атын атай алмай, өз тегі ретінде күйеуінің атын жаздырған

Динаны 1937 жылы Алматыға алдырған кім?

Ахмет Жұбанов

Дина халық алдына соңғы рет неше жасында шықты?

1952 жылы, 91 жасында

Қалыптастырушы бағалау:

Оқушыларға «Жарайсыңдар!», «Тапсырманы топтасып орындауға талпындыңыздар!» деп кері байланыс беріледі.

«Атаулар туралы үш сұрақ» (30 сек.-1мин.)

Тұсаукесер, ойын өлеңдері, домбыра күйлері

Осы үш терминді тақтаға жазып, осы атауларға қатысты мынадай сұрақтар қоямын.

Қайда? Бұл терминдерді Сіз бұрын қайда және қандай мағынада кездестіріп едіңіз?

Қалай? Өз тәжірибеңізден осы атауларды қолданудың мысалдарын келтіре аласыз ба?

Қандай? Осы сабақта бұл атаулар қандай қолданыста болады деп ойлайсыз?

«Қазақ музыка өнерінің ең алғашқы туындылары» деген тақырыпты қарастырамыз.

Бүгінгі сабақта не үйренгілеріңіз келеді?

Кім қандай табысқа жетеді?

«Қазақ музыка өнерінің ең алғашқы туындылары туралы не білемін» деп ойлайсыз?

«Бесік жыры», «Тұсаукесер», «Келін түсіру», «Ойын өлеңдері» деп 4 топқа бөлу. (1-2мин.)

Топтың ережелерін еске түсіру.

Топтағы рөлдерді бөлісу.

Тапсырманы бірлесе орындау.

Топ мүшелерін оқыту және көмек көрсету.

Назарға: Ұсынылған суреттер интернет көзінен алынды.

Ортасы

Тапсырманы орындау алгоритмі

Топтарға тапсырмалар ұсыну.

Әр тапсырмаға уақыт беру.

Топты аралап жүру, бақылау.

Кері байланыс беру.

Оқылым алды (2-3мин.)

Қазақтың әдет-ғұрып туралы әндерін ата.

Ойын барысында қандай өлеңдер айтасыздар?

Тұрмыс-салт жырларының бірі жарапазан туралы не айтар едіңіз?

Музыка өнерінің алғашқы туындыларын білудің қажеттілігі неде деп ойлайсыз?

5. «Бесік жырын» тыңдату.

Оқылым тапсырмасы С

1-тапсырма. (1-2 минут) Сараланған ресурс

Мәтіндегі жалпы идеяны түсіну үшін тез көз жүгіртіп оқу, нақты ақпаратты тауып, астын сызу.

Қазақ музыка өнерінің ең алғашқы туындылары

Халқымыздың бала дүниеге келгеннен бастап, өмірінің әрбір маңызды кезеңін әнмен әрлеп, күймен көмкеріп, көңіл көтеру, қуанышты оқиғаны ерекше мәнді ету салтқа айналған. Шілдехана, тұсаукесер, атқа мінгізу, сүндетке отырғызу, келін түсіру, қыз айттыру, Ұлыстың ұлы күні, Ораза айт, Құрбан айт секілді мейрамдардың барлығы да музыкасыз өтпеген.

Музыкалық дыбыстардың әлеуметтік мәнін ашатын бесік жыры, санамақ, «Бас бармақ, балаң үйрек», «Бақа, бақа, бақ-бақ» секілді басқа да ойын өлеңдері – дүние есігін ашқан жас баланы әлеуметтендірудің басты құралдарының бірі. Осы қысқа да әуезді үндерді айта отырып, анасы баласын әуен арқылы сөз мәнін пайымдауға баулиды. Осы арқылы бала ана тілінің дыбысталуы мен халық әуендерінің алғашқы әуезділігімен таныса бастайды. Осыдан барып баланың жүрек түбінде алдымен ата-анасына, әлгі әуендерді айтып отырған туысқандарына сүйіспеншілік пайда болады. Өсе келе бұл сәби кезінде естігендерінің үстіне ойын үлгілерінің әуені мен сөздері қосылады. Осындай «Ақ терек, көк терек», «Ақ сандық, көк сандық» сияқты ойын өлеңдері – балалар есейе бастағанда ойын кезінде айтатын өлеңдер. Бұл ойындар балалар арасында туысқандық байланысты, достықты, өзара қамқорлық, бір істі орындауға ұжымдасу, бірлесіп өзара көмектесу секілді міндеттерді атқарған. Өйткені балалар ойын кезінде өлеңнің әуенін барлығы бірге үндесіп айтады.

Әлгі ойын балалары есейіп бойжеткенде, бозбала жасына қадам басқанда бұл өлеңдер ғашықтық әндеріне, терме, толғаулар, жыр, дастан, қиссалар мен домбыра және қобыз күйлеріне ауысады.

(«Қазақтың тәлімдік ойлары» антологиясы,

«Қазақ халқының әдет-ғұрып әндері»)

Критерий:

Мәтіндегі жалпы идеяны түсіну үшін тез көз жүгіртіп оқу, нақты ақпаратты тауып, астын сызу.

Дескриптор:

Идеяны түсініп оқиды;

Тірек сөздерді есте сақтайды;