Қазақ тілі пәніне арналған педагогикалық идея бағдарламасы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Түркістан облысы Бәйдібек ауданы

Ы.Алтынсарин атындағы негізгі орта мектеп мемлекеттік коммуналдық мекемесі

Тақырыбы:

«Интербелсенді әдістемесінің - әрекет арқылы үйрену/үйрету әдістерін әдебиет сабағында тиімді пайдалана отырып, оқушылардың білім сапасын арттыру»

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі:

Раимбекова Нағима Жылқайдарқызы

Шыбыт ауылы – 2019 жыл

Титул парағы

1. Автордың тегі, аты, әкесінің аты: Раимбекова Нағима

Жылқайдарқызы

2.Педагогикалық идеяның атауы:

«Интербелсенді әдістемесінің - әрекет арқылы үйрену/үйрету әдістерін әдебиет сабағында тиімді пайдалана отырып, оқушылардың білім сапасын арттыру»

3.Бағыты: қоғамдық - гуманитарлық

4. Қызметі, ғылыми атағы, құрметті атағы: қазақ тілі мен әдебиеті

пәнінің мұғалімі.

5.Білім беру ұйымының мекенжайы мен телефоны:

Б.Әшірбекұлы №5 көшесі, тел: 76-5-35

6.Автордың мекенжайы мен телефоны, e-mail:

Шапағат көшесі, сот:8702-380-9609 Shibit_Altinsarin@mailru

7.Педагогикалық идеяның аннотациясы:

Бүгінгі тілді оқытудағы басты мақсат - «Төңкерілген сабақ» әдісін қолдану арқылы мұғалім оқушыларға өз бетімен жұмыс істеуге дағдыландыру мен қатар, әрқашан да оқып-білім алуға ұмтылуға бағыт-бағдар беріп отыру ,жан-жақты жетілген, өзінің тарихи тамырларын, қоғамдағы орнын түсінетін белсенді азаматтарды қалыптастыру.

«Интербелсенді әдістемесінің - әрекет арқылы үйрену/үйрету әдістерін әдебиет сабағында тиімді пайдалана отырып, оқушылардың білім сапасын арттыру»

Нағима Раимбекова

Түркістан облысы Бәйдібек ауданы

Ы.Алтынсарин атындағы негізгі орта мектеп

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

... Мұғалім – мектеп тірегі. Қандай мұғалім болса, мектеп те соған сай болмақ, яғни оқушылардың білім деңгейі мұғалімнің өзі қаншалықты дайындықтан өткендігіне тікелей байланысты болады ... .

А.Байтұрсынов

Бүгінгі тілді оқытудағы басты мақсат - «Төңкерілген сабақ» әдісін қолдану арқылы мұғалім оқушыларға өз бетімен жұмыс істеуге дағдыландыру мен қатар, әрқашан да оқып-білім алуға ұмтылуға бағыт-бағдар беріп отыру ,жан-жақты жетілген, өзінің тарихи тамырларын, қоғамдағы орнын түсінетін белсенді азаматтарды қалыптастыру.

Осындай міндеттерді жүзеге асыруда қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің атқаратын рөлі ерекше.Ұстаздың дидактикалық қабілеті оның өткізетін сабағы мен оқыту үрдісінде тиімді әдіс-тәсілдерді біліктілікпен қолданылуынан көрінеді. Ең бастысы«оқушылардың сабаққа белсенділігін арттыру үшін, білім деңгейін көтеру үшін қандай тәсілдер қолдануға болады деген?» сұраққа жауап табу керек. Оқушылардың интербелсенділігін арттыру үшін жиірек қолданып жүрген сабағымның бірі –"төңкерілген сабақ" әдісі. Бұл сабақта оқушылардың белсенділігі артады. «Төңкерілген сабақ» білім алушының үйде мұғалімнің алдын-ала берілген жаңа материалды өзбетімен оқып-үйреніп, сыныпта мұғалімнің көмегімен білімін практика арқылы толықтыру процесі. Яғни, үйде – білу түсіну, сыныпта – білімді қолдану көрсету. Мұғалім бұл әдісінде балаларға теориялық материалдан тұратын бейне материалдарды оларды электрондық пошта, әлеуметтік желілер, whatsap арқылы оқушыға жібереді. Оқушылар үйде жаңа материалмен таныс келеді . Шәкірттер сабаққа келгенде, олар теориялық материалмен танысып, практикалық тапсырмаларды мұғалімнің көмегімен істеуге дайын болады. Дәстүрлі сабақта мұғалім теориялық материалды түсіндіруге сабақтың басым бөлігі

Интербелсенді әдістер мен тәсілдер үйренушілердің тұлғалық тұрғыдан өзіндік және дербес түрде дамуына әкеледі, оларды өз мүмкіншіліктері мен ұстанған құндылықтарын түсінуге және бағалауға жетелейді.

Таным әрекеттерін ұйымдастырудың арнаулы әдістемесі ретінде интербелсенді оқу/оқыту білім игеру процесіне қатысушылардың (үйренуші мен үйренушілердің) тиімді қарым-қатынасына негізделеді. Ағылшын тілінен келген «interactіv» сөзі де осы ұғымды білдіреді: «inter» дегеніміз «өзара» мағынасында, ал «act» - «әрекет жасау» дегенді білдіреді, яғни интербелсенді әдістер - үйренуші мен үйренушілердің өзара әрекеттесуін оқу/оқытудың негізі деп танитын және сондай қатынасқа жағдай жасайтын әдістер.

Басқаша айтқанда, «интербелсенді» дегеніміз біреумен қоян-қолтық қарым-қатынаста болу, онымен бірлесе әрекет жасау, диалог құру. Ал «интербелсенді оқу» дегеніміз өзара қарым-қатынасқа (коммуникацияға) негізделген оқу/оқыту, диалог арқылы үйрену/үйрету, яғни «үйретуші – үйренуші», «үйренуші – үйренуші», «үйренуші - өзімен өзі» форматтарында жасаған қарым-қатынас («әңгіме», «сұхбат», «пікірлесу», «бірлескен әрекеттер»).

Интербелсенді оқу/оқыту – әрекетпен және әрекет арқылы оқу/оқыту, ал мұндай ұстаным қомақты нәтижелерге жеткізетін ең тиімді жүйе деп есептелінеді, өйткені адамның жадында бірінші мезетте тек өзінің әрекеттері мен өз қолымен жасағаны ғана қалады. Кезінде көне қытай ғұламасы Конфуций (Кун-цзы) былай деген екен: «Маған айтып берсең – ұмытып қаламын, көрсетсең – есте сақтармын, ал өзіме жасатсаң – үйренемін!».

Сол себепті де интербелсенді оқу/оқыту үйренушілердің оқу процесіндегі белсенді әрекеттерін үйренудің негізгі құралдары мен тәсілдері ретінде таниды. Сондықтан да интербелсенді оқу/оқыту оқу процесінің тиімділігі мен нәтижелігін үйренушілердің есте сақтау дәрежесімен өлшемей, олардың әрекеттерімен бағалайды, тек әрекет арқылы ғана үйрену ықтимал деген қағида ұстанады. [Әлімов Асхат. Интербелсенді әдістерді жоғары оқу орындарында қолдану. Оқу құралы. – Алматы: 52 бет ]

Білім игеру процесі – белсенді процесс. Ол тек әрекет арқылы ғана жүзеге асырылады. Бұған қоса іс-әрекеттердің түрлері мен өзінділік дәрежесі неғұрлым көп және жоғары болса, білім игерудің тиімділігі де арта түседі.

Әдетте сабақта оқушы көбіне-көп екі жұмыс атқарады, олар – тыңдау мен жазу (көшіру). Ал белсенді әрекеттер дегеніміз өздігімен түсіну, таңдау, талдау, шешім қабылдау, жаңа мазмұн құрастыру, өз біліміңді бағалауға негізделген ойлану, талқылау, өз пікіріңді қалыптастыру, оны дәлелдей және қорғай білу, пікір алмасу мен таластыру, өзгенің пікірін тыңдап, оны қабылдау, өз пікіріңді жазу секілді жеке және бірлескен жұмыс түрлері. Осындай белсенді әрекеттер тұлғаны жан-жақты дамыта түсіп, оның білім игерудегі көкжиектерін кеңейтеді.

Оқушының өздігімен жаңа материалды игеруге мүмкіндік беретін әдістердің бірі - "Төңкерілген сабақ" әдісі.

«Төңкерілген сабақ» дегеніміз не?» деген сұраққа жауап іздесек, мына жәйтке назар аударайық: әдетте біз аралас сабақта жаңа тақырыптың теориясын сыныпта талқылаймыз (өзіміз түсіндіреміз, оқулықты оқытамыз, т.б.), ал үйге практикалық тапсырма береміз (жаттығуларды орындау немесе есептерді шығару, т.б.). Теория – сыныпта, практика – үйде.

Ал төңкерілген сабақта бұл оқу әрекеттері керісінше, «төңкерілген» болады: теория үйге өздігімен қарастырылуға беріліп, сыныпта практикалық тапсырмаларды орындау ұсынылады. Теория – үйде, практика – сабақта.