Қазақ тілі пәнінен таныстырылым, 7 сынып

Мезгіл үстеулер

Мекен үстеулер

Мөлшер үстеулері

Сын (я бейне ) үстеулері

Күшейтк іш ( ұлғайту ) үстеулері

Мақсат үстеулері

Себеп-салдар үстеулері

Топтау ( бөлу ) үстеулері

Үстеудің түрлері:

Не мақсатпен ? Қалай ? деген сұраққа жауап беріп , іс-әрекеттің , қимылдың орындалу мақсатын білдіреді . Мысалы : әдейі айтты , қасақана кетіп қалды , жорта білмегенсіді , әдейілеп шақырды .

Мақсат үстеулері

Мезгіл үстеулер

Қ ашан ? Қ ашаннан ? деген сұраққа жауап беріп , қимылдың , іс-әрекеттің мезгілін , мерзімін , уақытын білдіреді . Мезгіл үстеуі етістікпен тіркесіп қолданылады . Мысалы : таңертеңнен ( қашаннан ?) кетті , жазғытұрым ( қашан ?) келеді , ала жаздай ( қашан ?) еңбектенді , күні-түні ( қашан ?) оқыды , т. б.

Мекен үстеулер

Қ имылдың , іс-әрекеттің орындалатын орнын , мекенін көрсетіп , қ айда ? қайдан ? қалай қарай ? сұрақтарына жауап береді . Мысалы : Тауға қарай ( қалай қарай ?) өрмелеу , алға ( қайда ?) жылжыды , ілгері-кейін ( қайда ?) қозғалды , жоғарыдан ( қайдан ?) түсті , т. б.

Күшейткіш үстеулері

Қимылдың , іс-әрекеттің , сынның сапасын , белгісін не солғындатып , не күшейтіп көрсетеді . Қ алай ? Қандай ? Мысалы : әбден жүдепті , керемет биледі , мүлдем қозғалта алмады . Сонымен бірге күшейткіш үстеуге сын есімнің күшейтпелі шырайын жасайтын ең ( биік ), өте ( салмақты ), аса ( терең ), тым ( терең ), кілең ( жүйрік ) деген сөздер жатады .

Мөлшер үстеулері

Қанша ? Қаншама ? Қ аншалық ? Қаншалап ? деген сұрақтарға жауап береді . Мөлшер үстеуі сынның немесе қимылдың көлемдік дәрежесін , мөлшерін , шама-шарқын білдіреді . Мөлшер үстеуі етістікпен тіркесіп келгенде қимылдың шама-шарқын , мөлшерін білдіреді . Мысалы : сонша ( қанша ?) шаршапты , біршама ( қаншама ?) кешігіп қалды , недәуір ( қалай ?)…