Қазақ тілін диалог арқылы меңгерту авторлық бағдарламасы

Баяндама тақырыбы:

«Қазақ тілі сабағында заманауи педагогикалық технологияларды қолдана отырып, тілді диалог арқылы меңгеру»

Автор: Кулекина Айнаш Шормановна

«Шортанды №1 орта мектебі » ММ

Ақмола облысы, Шортанды ауданы, Шортанды кенті.

[email protected]

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Қазіргі әлемде болып жатқан қарқынды өзгерістер әлемдік білім беру жүйесін қайта қарау қажет екендігін паш еттеді. Мен, мұғалім ретінде осы жаңа педагогикалық технологияларды тәжірибемде қолдана отырып оқушылардың табысты оқуы мен білім алуға мүмкіндік беретін нақты жағдайларды жасау керек. Яғни жаңа әдісті қолдана отырып топтық және диалогтік оқыту арқылы оқушылардың қызығушылық белсенділіктерін артыруға болатынын түсіндім. Бұл өзім үшін шешілетін мақсат деп қарастыра келе, мемлекеттік тілді оқытудың тиімді де ыңғайлы жүйесі мен құрылымын қалыптастыру әрбір мұғалімнің шеберлігі мен шығармашылығына байланысты. Оқу орыс тілінде жүретін мектепттердегі қазақ тілі пәні мұғалімдерінің мақсаты - оқушылардың сөйлеу дағдысын дамыту және мәдениетті сөйлеуін, қарым-қатынас білігтілігін қалыптастыру, мемлекеттік тілді меңгеріп, сөйлеуіне жағдай тудыру. Бұл орайда қазақ тілін оқытудың озық технологиясын меңгеру – үлкен істің бастамасы. Диалогтық оқыту модулі- қазақ тілі сабағында қолданылатын модульдердің тиімдісі деп санаймын . Қазақ тілі Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі. Дегенмен, қазақтардың біршама бөлігінің өз ана тілін білмеу, түсінбеу,сөйлемеуі сол тілді білуге ұмтылмауы үлкен

Қазақ тілі сабағында логикалық ойлау, ой жүгірту арқылы, шығармашылық жұмыстарды орындау ,ал оқушылар өздері білімнің қажет екенін, болашақта өзі сол білімді қажетіне қолданатынын сезу керек. Сонда ғана баланың ынтасы жұмысқа артады. Нұсқаулықтың /9 бет/ бетінде айтылғандай «дәстүрлі» стильмен оқытатын мұғалімдер сыни тұрғыдан ойлау қабілеттері дамыған оқушыларды қалыптастырғысы келсе, өзі де жаңашыл идеяларға көкжиегін ашып, сын тұрғыдан ойлау қабілетін дамытуы керек.

Қазіргі заманда ойлау қабілеті дамыған, өз ойын ортаға жеткізе алатын саналы адамдар қажет. Білім берудің маңызды шарты- оқу үрдісін жаңарта отырып, оқушылардың қызығушылығын арттыру, шығармашылық қабілеттерін дамыту. Оқушылардың ондай қабілетін дамытатын, жетілдіретін –мұғалімдер. Әңгіме жүргізу дағдылары оқушыларға жайдан жай келе салмайды, балалар бірлескен әңгіменің мәнін үғынып, қабылдауы үшін мұғалімдерге оларды бағыттап отыру керек болады./ Мұғалімдерге арналған нұсқаулық. / 100- Бет/ . Тіл мұғалімдерінің мақсаты қазақ тілін меңгерту, түсінікті сөйлеуге, сауатты жазуға, сөйлесім әрекеттерінің түрлерін қарым- қатынас кезінде қолдана білуге үйрету. Выготский кіші жастағы балаларды когнитивті даму әрекеттері әлеуметтік қарым – қатынас үдерісінде, яғни, анағұрлым қабілетті оқушылармен араласу және мәдениет, қоршаған ортамен өзара қарым – қатынас жасау арқылы оқушыларды ересектерше ойлау әдісіне үйрету кезінде қалыптасатын субъекті ретінде суреттейді. Сонымен қатар Выготский когнитивті дамудың, оқушылар өздерінің

« Жақын арадағы даму аймағында» жұмыс істесе, жақсаратындығын атап көрсеткен. Жақын арадағы даму аймағында оқушы дамытатын дағды мен қабілеттер, өз бетімен жасай алмайтын тапсырмалар көлемін айқындайды. Бұл тапсырмаларды орындауда оқушыларға жаңаны үйренуде тірек болатын ересектердің көмегі немесе қолдауы керек.

/Выготскийдің оқыту моделі оқушы диалог құру нәтижесінде білім алады деп жорамалдайды. Сондықтан, оқушының білім деңгейін дамытуға әлеуметтік қолдау көрсетуде мұғалімнің рөлі ерекше. Оқушылардың көбірек білетін басқа адамдармен, әрине, бұл рөлдерде сыныптастары мен мұғалімдері болуы мүмкін, диалог жүргізу мүмкіндігі болған жағдайда, оқыту жеңіл болмақ. Талданатын идеялар оқушы түсінігінің нақты бөлігі болмағанымен, ЖАДА аясында қарастырылғандықтан оқыту табысты болмақ.(нұсқаулық 98бет)/.

Диалогтың сабақтағы басты орыны, яғни балалардың сөлеуін жетілдіретін құрал екендігін түсіндім. Оқушылардың сөйлеу қабілеттерін жетілдіру мұғалім мен оқушының өзара сабақта сөйлесуінен туындауы тиіс.Бұл оқушылардың сабақта емін -еркін оқып,қазақ тілде қысылмай сөйлеуге тәрбиелеп дағдырландырады деп ойлаймын. Сонымен қатар тағы бір айта кетер жайт ол оқушылардың сабақта топпен жасаған жұмыстары жай дәстүрлі түрде ғана берілетін болса енді кәзір оларға беретін ақпараттар әлде қайда ауқымды, көбірек, болып отыр.

«Маған айтсаң, ұмытамын,көрсетсең есіме сақтаймын, ал өзіме іс -әрекет жасатсаң, мен үйренемін» -деген шығыс халқының нақыл сөзі сабақтың маңызды кілті болып келді. Сабақты жоспарлағанда да осы сөзге сүйену керек болды.

Бірінші сабақта тізбектелген сабақ жоспарын құрдым. Өткізілетін сабақтарымды топтық жұмыстар арқылы өзара бірлесіп жұмыс жасауға бейімдедім .Жоспардағы тапсырмалар оқушылардың ойлау деңгейін анықтауға бағытталып құрылады. Мақсатым мен міндетім оқушыларға негізделді. Оқушылар мақсатын өздері ашып, анықтады.