Қазақстан аумағындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер 7 сынып

Төремұратова Света Әлсейітқызы 04-БЖ-45-18 Жұбанышев Әли Тыныштықұлы САБАҚ: №2 Мектеп: "І.Үргенішбаев атындағы ЖОББМ" КММ Күні: Мұғалімнің есімі: С.Ә.Төремұратова СЫНЫП: 7 Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны: Пәні: Қазақстан

тарихы

Сабақтың тақырыбы: Қазақстан территориясындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

6.3.1.1 – оқиғалардың өзара байланысын табу арқылы Түрік қағанаты құрылуының тарихи маңызын анықтау; 6.3.1.2 VI-IX ғғ. мемлекеттерді білу және картаны қолдану арқылы саяси үдерістерді түсіндіру;

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: VI-IX ғғ. мемлекеттердің қалыптасу тарихы мен құрылуы, оның нығаюы туралы біледі. Оқушылардың басым бөлігі: VI-IX ғғ. мемлекеттердің әкімшілік және әлеуметтік құрылымы туралы сипаттап, түсіндіре алады. Кейбір оқушылар: VI-IX ғғ. Мемлекеттерді салыстыра отырып болжамдай, дәлелдей, қорытындылай алады.

Ойлау дағдыларының

деңгейі

Біліу , түсіну және қолдану

Бағалау критерийлері:

 VI-IX ғғ. мемлекеттердің қалыптасуы, құрылуы хәне оның нығаюы туралы біледі  Әкімшілік және әлеуметтік құрылымы туралы сипаттай алады. Тілдік мақсат Қағанат,ел,бұдұн,бек,ер,этникалық сана сезім

Құндылықтарға

баулу

Қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім (қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік, құрмет, ынтымақтастық, ашықтық) Пәнаралық бай- байланыстар

География (картамен жұмыс)

Алдыңғы білім

Қазақстанның ортағасырлық тарихының дәуірлері мен кезеңдері

Жоспар: Жоспарлан ған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет Ресурстар

Басталуы:

4 мин

Ұйымдастыру кезеңі. 1) Өткен тақырыпты қайталау. Оқушыларды ортаға шақырып «Ізгі ниет» тренингімен бір біріне жаксы көңіл күй сыйлайды. «Туған жердей ел болмас», «Отан оттан да ыстық», «Ер туған жеріне» мақал-мәтелдер арқылы 1 топ- «Түрік қағанаты» 2 топ- «Түркеш қағанаты» 3 топ- «Қарлұқ қағанаты» тобына бөлемін. Сынып оқушыларына "Миға шабуыл" әдісімен

Оқулық Топқа бөлуге арналған суреттер, А4 парағы, Смайликтер

Төремұратова Света Әлсейітқызы 04-БЖ-45-18 Жұбанышев Әли Тыныштықұлы

4 мин

төмендегі сұрақтарды қоямын 1. Қазақстанның ортағасырлық тарихының дәуірлері мен кезеңдерін атап айтып бер 2. Түркі кезеңі қай уақыттарды қамтиды? 3. Екінші кезең не деп аталады? 4. Орта ғасырлар кезеңі қанша уақытты қамтиды? 5. Мына кестеден не көріп тұрмыз және не айта аламыз?

Орта ғасырлар кезеңі таблицасын көрсетемін

Орта ғасырлар кезеңі қай ғасырларды қамтиды? Қазақстан аумағында орта ғасырлар дәуірі үш кезеңге бөлінеді:

Ерте орта ғасыр

(ҮІ-ІХ ғғ.)

Дамыған орта

ғасыр (Х-ХІҮ ғғ.)

Қазақ мемлекетінің

қалыптасу кезеңі

(ХҮ-ХҮІІ ғғ.) Бұл кезеңде Қазақстан аумағында Түрік қағанаты, Батыс Түрік қағанаты, Түргеш, Қарлұқ, Қимақ, Оғыз мемлекеттері өмір сүрді

Осы ғасырлар аралығында Қазақстан аумағында Қарахан, Найман, Жалайыр, Керей, Қара Қытай, Қыпшақ хандықтары мен Алтын Орда мемлекеті болған.

Қазақстан аумағындағы халық «қазақ» аталып, тарих сахнасында жаңа мемлекет – Қазақ хандығы құрылды.

2) Оқу мақсатымен таныстыру. Сабақтың тақырыбы, мақсаты мен оқу мақсаттарымен оқушыларға таныстырылады Бағалау: әр дұрыс жауапты смайлик жапсырмалар арқылы бағалау. Ортасы:

22 мин

1-тапсырма: «Біреуі үйде, үшеуі қонақта» әдісі Әр топқа мәтін таратып беремін және мәтінмен жұмыстанады. Түрік қағанаты. Түріктер Моңғолияда өмір сүрген Жужандар тайпасның құрамында құл болып өмір сүрген.Түріктер өзінің тәуелсіздігін алу мақсатында Бумын қаған бастаған түріктер жуандарды талқылайды. Осы кезде Жужан қағаны Анағұй өз-өзін өлтіреді. Бумынның осы ерлігі үшін түркі елі жиналып, Бумынды ақ киізге көтеріп, «Елхан» деп жариялады. Сөйтіп Бумын қаған 552 жылы Түрік қағанатың құрады. Түрік қағанатында жоғарғы басшы-қаған деп аталды.Түрік қағанаты 552-603 ж өмір сүрді.Түрік қағанатының территориясы Шығыста Алтай тауынан басталып, Каспий теңізіне дейінгі аралықты алып жатты. Астанасы – Суяб (Жетісу) қаласы болды. 552 жылы Бумын қайтыс болғаннан кейін оның орнына Қара-Еске қаған болады.Қара-Ескеден кейін Мұқан қаған 552-554 жылдары билік құрып, шығыста жужандарды екінші рет талқандайды. Мұқаннан кейін билікке Тобо қаған Қытаймен қарым-қатынас жүргізсе, Иштеми Орта Азия елдерімен дипломатия орнатты. Түрік қағанаты билік үшін тартыс-таластан 603 жылы Батыс түрік қағанаты және Шығыс түрік қағанаты деп екіге бөлінді. Түрік қағанатың орнында Батыс түрік қағанаты құрылады. Ал шығыс тү

Таратпа материалдар

Түркі қағанаттары туралы: https://www.yout ube.com/watch? v=cQ fmCU0S9zk

Төремұратова Света Әлсейітқызы 04-БЖ-45-18 Жұбанышев Әли Тыныштықұлы

мемлекет гүлденді. Сұлу қаған соғыста ерлігімен көрініп, арабтар оны «сүзеген» деп атады.Сұлу қағаннан кейін билікке оның баласы Тұқарсан Құтшар келеді. Ол басқарған кезде елдің ішінде түргештер сары және қара деп бөлініп, өзара күрес 20 жылға созылып, мемлекеттің әлсіреуіне әкелді.Сөйтіп 756 жылы мемлекет құлап, оның орнына Қарлұқ қағанаты құрылды. Қарлұқтар қағанаты 756-940 жылдары өмір сүрді. Қарлұқтар негізгі жер аумағы Жетісу. Орталығы – Суяб қаласы. Араб тарихшысы әл-Марвазидің дерегінше қарлұқтардың құрамына 9 тайпа кірген. Ел билеушісі – Білге Күл Қадыр-хан. Білге Күл Қадыр хан сыртқы саясатта ұйғырлармен және арабтармен соғысты.840 жылы Қарлұқтар қырғыздармен бірігіп, ұйғырларға төтеп береді. Қарлұқ қағанатына Қытайдан үлкен қауіп төңді. Сол кезде Қарлұқтар мен Арабтар бірігіп, (751 ж Атлах шайқасы) Қытайларға қарсы соққы берді. Қарлұқ қағанаты ішкі тартыс- таластан 940 жж. ыдырайды. Дискриптор: - Мәтінмен танысады және алған білімдерін келесі топтарға ауызша түсіндіреді; - VI-IX ғғ. Ерте орта ғасырлардағы мемлекеттердің қалыптасу тарихы мен құрылуы, оның нығаюы туралы біледі Бағалау «Бағдаршам» 2-тапсырма: Кескін картаға ерте ортағасырлық мемлекеттердің кем дегенде 3-еуін

Дискриптор: 1. Кескін картаға ҮІ-ІXғғ. ерте орта ғасырлардағы мемлекеттердің кем дегенде 3-еуін түсіреді 2. Шекаралас мемлекеттерді анықтайды Бағалау: «Бас бармақ» 3-тапсырма: «Сюжеттік кесте» әдісі Кестені толтыр

№ сұрақ ақиқат жалға

н 1 Түрік қағанаты 602 жылы екіге бөлінді. (Батыс және Шығыс) 2 Батыс түрік қағанатының кейін Түрік қағанаты пайда болды. 3 Түрік қағанатының негізін қалаушы Тардуш (Дато) 4 552-603 жылы Батыс түрік қағанаты өмір сүрді. 5 Түргештердің территориясы Алтай тауларынан Каспий теңізіне дейін 6 Түргеш қағанатының жазғы ордасы Күңгіт қаласы. 7 Үшлік қаған Түргеш территориясын 20 әкімшілік аймаққа бөлді.

Карта суреттері

С.Жолдасбаев. Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы. 7- сынып . Хрестоматия.