Қазақстан Ресей империясының құрамында 10 сынып

Сабақтың тақырыбы: «Қазақстан Ресей империясының қүрамында»

Күні: 06.12.2018ж

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Қазақстан аумағындағы жүздердің Ресей қарамағына кіру

алғышарттары мен себептері, патша өкіметінің отарлық

саясаты барысындағы саяси оқиғаларды, Ресейге қосылудың

салдарлары мен тәуелсіздік жолындағы күрескерлер туралы

қолда бар құжаттарды, тарихи зерттеулерді пайдалана

отырып, тереңірек түсінік беру;

Дамытушылық: Оқушылардың өткен сабақтардан алған білімдерін

пайдалана отырып, жаңа материалмен байланыстыру

арқылы ойлау қабілетін, өскелең ұрпақтың ата тарихын

терең оқып тануға деген қажеттіліктерін арттыру, өз

білімін жетілдіруге, қосымша ізденуге бағыт беру,

қорытынды шығару машықтарын дамыту;

Тәрбиелік: Тарих тағылымынан сабақ алып, өз болашағына батыл қадам

жасайтын, халқымыздың біртуар перзенттеріне құрметпен

қарайтын, елін, туған жерін сүйетін саналы ұрпақ тәрбиелеу.

Сабақтың міндеті:

Қазақстанның Ресейге қосылу қарсаңындағы саяси жағдайын

еске түсіру;

ХҮІІІғғ. тарихи тұлғаларды тану;

Қазақ жүздерінің Ресей қарамағына ену кезіндегі басты

оқиғаларды білу;

Тарихи тұжырым, қорытындыға келу.

Сабақтың типі: аралас сабақ

Сабақтың әдіс-тәсілдері: СТО технологияларының стратегиялары,

сұрақ-жауап, баяндау, пікір алмасу

Сабақтың көрнекілігі: «Қазақстанның Ресейге қосылуы» картасы,

кітаптар көрмесі, слайд-шоу.

Пәнаралық байланыс: Дүние жүзі тарихы, қазақ әдебиеті

Күтілетін нәтиже:

Оқушылар өз беттерімен білім алуға дағдыланады, Кіші жүз бен Орта жүздің Ресейге қосылу қарсаңындағы саяси жағдайын, қазақ халқының алдында тұрған міндетін, мақсатын түсіне біледі, Ұлы жүздің Ресейге қосылуымен 1,5 ғасырға созылған процестің мәнін түсініп, сол кезеңнің мемлекеттік қайраткерлерінің елжанды әрекеттері туралы қажетті білімді игеріп, оны ойтолғаныс кезінде іске асыра алады.

Сабақтың кілт сөзі: «Тарих – бір ғаламат алтын көпір,

Ұрпақты ұрпақтарға жалғайтұғын»

(Ж.Молдағалиев)

С А Б А Қ Т Ы Ң Б А Р Ы С Ы:

Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен сәлемдесу;

Сабаққа қатысын тексеріп, зейінін сабаққа аудару;

Шаттық шеңбері

Қуаныш бүгін ерекше

Шуағын шашып тұр әлем.

Білімнің түскен жолына,

Достарым саған мың сәлем.

Ендеше тілек тілейік,

Баршамыз ізгі ниетпен

Тарихтың зерттеп қойнауын

Тәуелсіз елдің өрені

Жетейік биік белеске

Оқушылардың тілегі

Сабақтың мақсаты хабарланып, сәйкесінше міндеттер айқындалады.

«Естігенімді – ұмытамын,

көргенімді – есте сақтаймын,

өз істегенімді – меңгеремін» Конфуций

Қызығушылықты ояту

Құлақ салып көрейікші, қандай әуен естіледі? «Елім-ай» әні

Аталмыш ән қай кезеңде дүниеге келген? Жоңғар шапқыншылығы

Дұрыс айтасыздар, өткен сабақта біздер Қазақстанның Ресейге қосылуы қарсаңындағы саяси жағдайы туралы жан-жақты талқылаған болатынбыз.

Олай болса, сұмдық сипатымен қазақтың есінде өшпестей болып қалған «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама, ақ мешін», «қайын сауған» кезеңін еске түсіріп, төмендегі тапсырмаларды орындайық.

Бағалау парағы үлестіріледі.

Миға шабуыл

Дұрыс жауабын табыңыз

1. 1710 жылы қазақ жерінің Қарақұм маңында бас қосу себебі:

A) Үш жүздің басын біріктіру

B) Хан сайлау

C) Жоңғарларға қарсы тойтарыс беру

D) Руаралық тартыстарды шешу

E) Заңдар жинағын шығару

2. Ордабасы тауына жиналған қазақ жүздерінің шешімі бойынша жоңғарларға қарсы күресте қазақ жасақтарының бас қолбасшысы болып сайланған хан:

A) Абылай

B) Тәуке

C) Әбілқайыр

D) Тәуекел

E) Сәмеке

3. 1726 жылы болған «Қалмақ қырылған» шайқасының маңызы:

А) Қазақстанның солтүстік-батысы азат етілді

В) Қазақ жері түбегейлі азат етілді

С) Жоңғарлар Іле өзенін бойлап, еліне қарай шегінді

D) Жетісу өңірі толық азат етілді

Е) Кіші, Орта жүз жерлері азат етілді

4. Жоңғар шапқыншылығынан қатты ойрандалған жер:

А) Сырдария маңы

В) Шығыс Түркістан

С) Ташкент

D) Қаратау маңы

Е) Жетісу

5. Болат хан өлгеннен кейін аға хандыққа таласқан қазақ хандары:

А) Әбілқайыр мен Әбілмәмбет

В) Сәмеке мен Әбілқайыр

С) Сәмеке мен Әбілмәмбет

D) Батыр мен Тақыр

Е) Әбілқайыр мен Батыр

Жауаптары:

1. С

2. С

3. А

4. Е

5. В

«Ой ашар»

Сәйкестендіру жұмыстары орындалады

ХҮІІІғ. қазақ жеріне шығысынан қауіп төндірген мемлекет

А

Қанжығалы Бөгенбай

Жоңғарлар Түркістан мен Ташкентті жаулап алған жыл

Ә

Жоңғария

Бүкіл қазақ жасағының қолбасшысы болған батыр, дипломат

Б

Сәмеке

Алакөл, Бұланты шайқастарында найман жасағын басқарып, «Дарабоз» атанған батыр

В

1724-1725жж

1724-1738жж Орта жүздің ханы

Г

Қаракерей Қабанбай

1-Ә / 2-В / 3-А / 4-Г / 5-Б

Ендеше, кезекті ойынға берсек....

««Иә» ма, «Жоқ» па» ойыны

Кел, баршамыз жиналып,

Иә ма, жоқ па ойналық

Мен бастайын ойынды

Түрлі сауал қоюды

Сұрақ қойған кезімде

Сен «иә» де, не «жоқ» де

Қалмау үшін жаңылып

Сұрағымның мәнін ұқ!

р/с

Мазмұны

Иә

Жоқ

«Қазақ даласының Ликургі» атанған, «қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған заманды» негіздеген билеуші Тәуке хан болды.

1635, 1643, 1652жж. қазақтарға қарсы жорықты басқарған жоңғар қоңтайшысы Батыр еді.

1710 жж жоңғарларға қарсы біріккен әскер жасақтарын құру туралы үш жүз өкілдерінің алғашқы құрылтайы өткізілді

Жоңғарлар қазақ жеріне 7 бағытта 700мың әскермен кірген

1723-1727жж қайғылы көріністі Қожаберген жырау «Елім-ай» әнінің қайғылы әуенімен жырлайды

Цинь императоры Кансидің өлімінен кейін жоңғар қонтайшысы Қалдан-Церен қазақтарға шабуылды күшейтті

Қара сиыр деген жердегі шайқаста жоңғарлар елеулі жеңіске жетіп, қазақ даласын қанға бояды.

Аңырақай шайқасында үш жүздің бірлескен жасағына Әбілқайыр хан қолбасшылық жасады

Ш.Құдайбердіұлы: «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама жылдары қазақ халқының үштен бірі қырғынға ұшырады»- деген деректер келтірген.

Шыңғыс ұрпақтарының тақ үшін таласуы нәтижесінде қазақ жасақтары Аңырақай шайқасындағы жеңістен туындаған қолайлы жағдайларды пайдалана алмады

Тарихымның тарауын

Қайталадық әп-сәтте

Айтыңдаршы білейін

Ұнады ма бұл ойын? Иә

«Суреттер сыр шертеді» айдары

Экранға назар аударып, көрсетілген тарихи тұлғалар туралы не білетінімізді ортаға салсақ.

Сонымен балалар, бүгінгі сабағымызға арқау болған тақырып «Қазақстанның Ресейге қосылуы»

Мағынаны тану

Бүгінгі сабағымызға арқау болған тақырып сіздерге жақсы таныс, сондықтан қазір еске түсіріп, пікір алмасатын боламыз.

Жоспар:

Кіші жүз бен Орта жүздің Ресейдің қол астына кіруі

Қазақстан жерлерін біріктіру жолындағы Абылай ханның күресі

Патша өкіметінің Оңтүстік Қазақстанды басып алуы.

Қазақстанның Ресейге қосылуының аяқталуы.

«Тарих тағылымы» айдары

Тарихнамалық шолу

«Қазақстанның Ресейге қосылуы: кіруі, жаулап алуы, отарлауы»

Сөздің ұлысы, сөздің сипаттысы – тарих. өмірде бәрі өткінші, бәрі тозады, ғылым ғана мәңгілік бәрінен озады демекші тарих тағылымы әрбір халықтың дамуының басты факторы болып табылады. әрбір мемлкеттің тарихы оның халқының тәуелсіздікжолындағы күрескерлік жолымен өзектес келеді. Сондықтан да бүгінгі сабағымызда Қазақстанның Ресейге қосылуының кезеңдері мен саяси күрделі өзгерістерді уақыт пен кеңістік аралығында серуен жасап қарастырамыз.

Ұзақ жылдар бойы үстемдік еткен кеңестік тұжырымдама біраз өзгерістерге ұшырады. Ғалымдарымыз Орталық Азиядағы халықаралық қалыптасқан жағдай мен Ресейдің империялық саясаты туралы зерделеп, жаңашыл, тың туындылар дүние…