Қазақстан тарихы бойынша 9-сынып олимпиада тапсырмалары

2018/2019 оқу жылғы оқушылардың Республикалық олимпиадасының I кезеңі

ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ

8 сынып 1 айналым. Жазбаша жұмыс-

120 минут (Максимальды баға – 30 ұпай. Берілген нақты сұрақ 10

ұпаймен бағаланады)

ТАҚЫРЫП: XV-XVII ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ

1. Қазақ хандығының құрылуының алғышарттары. Қазақ хандығыныңалғашқы билеушілері – Керей және Жәнібек. 2. Қазақ хандығының Сырдария өңірі үшін күресі. Бұрындық хан. 3. Қазақ хандығының Қасымның тұсында өрлеуі. «Қасым ханның қасқа жолы».

Жауаптарды сұрақтың негізгі мәні бойынша бер.

8 сынып. 2 айналым. Тест тапсырмалары.

1. Қазіргі Қазақстан территориясы орта ғасырлар соңында Шыңғыс ханның үш баласы билік еткен үш монғол ұлысына кірді. Осы көлемді территорияның қай бөлігі Жошының үлесінде болған?

А) Монғолияның өзі. Б) Оңтүстік Алтайдан Амударияға дейін, Шығыс Түркістан, Жетісу мен Мауереннахрдың көп бөлігі. В) Ертістен батысқа қарай, Жетісудың солтүстік бөлігі және Волганың төменгі жағына дейінгі бүкіл шығыс Дешті Қыпшақ.

2. Шығыс Дешті Қыпшақ территориясында монғолдардан кейінгі кезеңде (ХІІІ ғ. ортасы мен ХV ғ. басы) жергілікті ұлттық негізде құрылған алғашқы ірі мемлекеттік құрылым қалай аталды. Оның құрамына Орал өзенінен шығысқа қарай және Арал теңізі мен Сырдария өзенінен солтүстікке қарай

қазіргі Қазақстанныңкөлемді бөлігін алып жатқан Жошы ұлысының шығыс бөлігі енді. А) Ақ Орда. Б) Моғолстан. В) Мауереннахр.

3. Алтын Ордадағы салық төлеушілер мен алым берушілердің

нақты санын білу үшін не істеген?

А) Мемлекет ішінде және оған қарасты территорияларда

халық санағын өткізген.

Б) Қалаларда мемлекеттегі әр қала тұрғынын тіркеу үшін

арнайы мекемелер құрылған.

В) Хан және сұлтан ордаларының жанынан әр шаңырақты

тіркеуден өткізетін арнаулы орындар құралған.

4. Жошы Ұлысының билеушісі Берке ханның астанасы Сарай Берке қазіргі қай қаланың маңында орналасқан?

А) Орал.

Б) Волгоград.

В) Астрахань.

5. Рузбихан Исфаханидің ойынша дешті қыпшақ және моғол

тайпаларында «бай» деген сөз нені білдірген?

А) ықпалыжоғары, көп мал мен қозғалмалы мүліктің иесі

болып табылатын кез-келген адам.

Б) ықпалы бар батырлық, ерлік және жорықтар мен соғыстар

кезінде батылдық танытқан кез-келген батыр.

В) сот билігін жүзеге асыратын ықпалы бар кез-келген адам.

6. Қазақтар үшін кім барлық қүт-берекені, байлықты сыйлаушы болып саналды? А) Мұхамед пайғамбар. Б) Қыдыр баба. В) Тәңірі.

7. Монғол аңыздары бойынша Темучин қият-боржігін руындағы Есугей батырдың отбасында дүниеге келген. Оның анасы қай рудан шыққан?

А) Керейт. Б) Барлас. В) Қоңырат. 8. ХІІІ –XIV ғғ. Алтын Орда мен мамлюктердің Египетінде

көркем әдебиеттің басым көпшілігі қай тілде шықты?

А) араб тілінде.

Б) қыпшақ тілінде.

В) монғол тілінде.

9. Темір әскерлерінің 1389, 1390-1391 және 1395 жылдардағы

үш үлкен жорығының нәтижесінде қай ел талқандалды?

А) Алтын Орда.

Б) Үндістан.

В) Моғолстан.

10. Моғолстанның билеушілер әулетінің негізін салған кім?

А) Шайбан тұқымынан шыққан Әбілқаыр.

Б) Жошы тұқымынан шыққан Орда Ежен.

В) Шағатай тұқымынан шыққан Тоғлұқ Темір.

11. Араб жылнамашысы Аль Омари монғолдар турлы: “Олар

Дешті Қапшаққа келіп, қыпшақтармен араласып, туысып

кетті, өздері де қыпшақтардай болып кетті” деп жазды.

Ғылыми әдебиетте бір халықтың екінші халыққа оның тілін,

мәдениетін меңгеру арқылы сіңісіп кету процесі қалай

аталады?

А) Ассимиляция.

Б) Диссимиляция.

В) Мимикрия.

12. Төмендегі логикалық қатарда билік жүргізген кезде ислам дінінің кең тарауына үлкен үлес қосқан Дешті-Қыпшақ

билеушілері берілген. Тізімнен исламды уағыздамаған ханды көрсетіңіз.

А) Берке хан. Б) Бату хан. В) Өзбек хан.

13. Кімнің жеке нұсқауы бойынша ХІV-ХV ғасырлар аралығында Түркістан қаласында Қожа Ахмет Яссауиге арналған “Хазірет сұлтан” кесенесі салынды? А) Әмір Ұлықбек. Б) Әмір Темір. В) Мұхаммед Шайбани.

14. Бастапқыда бұл мемлекеттік бірлестіктің аты “Маңғыт жұрты” деп аталды, кейін – Ноғай ордасы. Бұл өзгеріс қашан болды? А) ХV ғ. басында. Б) ХV ғ. аяғында. В) ХVІ ғ. басында.

15. Шоқан Уәлиханов қай ақын-жырауды “Даланың ұлы философы” деп атаған? А) Сыпыра жырау. Б) Асан қайғы. В) Қазтуған жырау.

16. Монғолдар қиратқаннан кейін қалпына келтірілген қай қала Ақ орданың астанасы болды? А) Сауран. Б) Сайрам.

В) Сығанақ.

17. Крестшілер мен парсы монғолдарын жеңген бұл бірегей тұлға 17 жыл бойына Египетті билеген. Бұл кім? А) Бейбарыс сұлтан. Б) Жалаңтөс сұлтан. В) Захариддин Мухаммед Бабыр.

18. Көшпелілердің дәстүрлі аңызы бойынша қазақ төрелерінің шығу тегі Шыңғыс хан ұрпағының қай үлкен тармағынан тараған?

А) Жошылықтар. Б) Шағатайлықтар. В) Тұлылықтар.

19. Ноғай ордасының құрамында болған қазақ рулары қай жүздің негізін құрады? А) Орта жүздің. Б) Кіші жүздің. В) Кіші, Орта, Ұлы жүздің.

20. Тархан - әскери, азаматтық және діни тұлғаларға ерекше қызметтері үшін берілетін атақ білдіретін көне түрік-монғол термині. Әйелдер де, ерлер де, жекелеген тұлғалар да, белгілі елді-мекендердің, тайпалардың, рулардың тұрғындары немесе халықтың белгілі бір топтары тархан бола алған. Төмендегі тархандарға берілген артықшылықтардың ішінен дұрыс емес жауапты көрсетіңіз. А) Тархандар мемлекеттің пайдасына түсетін салықтардан босатылған. Б) Тархандар хан сарайына кедергісіз кіруге құқылы болған. В) Түрік-монғол тайпаларында тархандар ешқашан аманат ретінде тұтқынға алынбаған.

I этап Республиканской олимпиады школьников

2018/2019 учебного года ИСТОРИЯ КАЗАХСТАНА

8 класс 1 тур. Письменная работа- 120 минут (Максимально оценивается в 30 баллов, по 10 баллов

за каждый ответ на конкретно поставленный в теме

вопрос)

ТЕМА: КАЗАХСКОЕ ХАНСТВО В XV-XVII ВВ.

1. Предпосылки образования Казахского ханства. Первые

правители Казахского ханства – Керей и Жанибек. 2. Борьба Казахского ханства за присырдарьинский регион.

Бурундук хан.