Қазақстандағы сыбайлас жемқорлықтың қауіпті құбылыс ретіндегі сипаты

Қазақстандағы қауіпті құбылыс ретінде сыбайлас жемқорлық туралы.

Сыбайлас жемқорлық-қоғамдық қатынастар жүйесіндегі ең көне құбылыстардың бірі, "бұл әлеуметтік тәртіп қандай болса да, адамдардың өмірін басқаратын әлеуметтік тәртіп сияқты ежелгі құбылыс". Әрине, тарихи процесс барысында бұл құбылыс үнемі өзгеріп, өзгеріп отырады, саяси және экономикалық бұйрықтар күрделене түскен сайын оның көріністерінің жаңа формалары пайда болады.

Сыбайлас жемқорлық әлемдік зұлымдық ретінде өзінің жаһандық ауқымын ХХ ғасырдың соңында тапты. Осы кезден бастап халықаралық ұйымдар - БҰҰ, Еуропа Кеңесі, Еуропалық Одақ және басқалары сыбайлас жемқорлыққа қарсы түрлі бағдарламалар құра бастады, көптеген елдердің заңнамасы сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар үшін қылмыстық жауапкершілікті көздейді.

Қазақстан Республикасы ТМД-да сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы қабылдаған алғашқы мемлекет.

Қазақстан Республикасында сыбайлас жемқорлық қауіпті құбылыс ретінде 1991 жылдан бастап айтыла бастады.

1992 жылдан бастап Президенттің сыбайлас жемқорлыққа және ұйымдасқан қылмысқа қарсы күреске бағытталған бірнеше Жарлықтары, соның ішінде 1992 жылғы 17 наурыздағы "ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейту шаралары туралы" тарихи Жарлығы шығарылды, ол сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске бағытталған алғашқы саяси-құқықтық акт болды, күрестің ұйымдастырушылық алғышарттарын белгіледі осы қылмыстармен.

Қазақстанның 2030 жылға дейінгі "Қазақстан-2030" даму бағдарламасында даму стратегиясының жеті негізгі қағидаттарының ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы аяусыз күрес атап өтілді. Жалғасы 1998-1999 жылдар аралығында қабылданды. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің пәрменді құралына айналған және мемлекеттік қызметшілердің мәртебесін, құқықтары мен міндеттерін, оларға қойылатын талаптарды айқындаған "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" және "Мемлекеттік қызмет туралы" Қазақстан Республикасының заңдары, сондай-ақ "Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Ар-намыс кодексі туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 3 мамырдағы № 1567 Жарлығы- адамгершілік келбеті мен іскерлік қасиеттері.

"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" Заң Қазақстан Республикасының заңнамасында алғаш рет сыбайлас жемқорлық және онымен байланысты құқық бұзушылықтар туралы заңдық түсінік береді, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар субъектілерін айқындайды, тәртіптік, азаматтық-құқықтық және әкімшілік жауапкершілікті көздейді.

Сыбайлас жемқорлық-мемлекеттік функцияларды орындайтын адамдардың, сондай-ақ оларға теңестірілген адамдардың өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін және соған байланысты мүмкіндіктерін пайдалана отырып, не мүліктік пайда алу үшін олардың өз өкілеттіктерін өзге де пайдалануы, сол сияқты осы адамдарға жеке және жеке тұлғалардың құқыққа қарсы беруі жолымен оларға пара беру арқылы заңда көзделмеген мүліктік игіліктер мен артықшылықтар заңды тұлғалар аталған игіліктер мен артықшылықтарды ұсынады.

Соңғы жылдары Қазақстанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға Мемлекеттік басқарудың ең жоғары деңгейінде үлкен көңіл бөлінуде. Мақсаты-сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы күрес…