Қазақстанның табиғат зоналары ашық сабағы 9 сыныпқа

«География» пәнінен

жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар

9-сынып

Нұр-Сұлтан, 2019

Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 9-сынып білім алушыларына «География» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және ӛткізуге кӛмек құралы ретінде құрастырылған. Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар «География» пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейінің 7-9-сыныптарына арналған «География» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы негізінде дайындалған.

Бӛлім бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге оқушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік ұсыныстарда бӛлім бойынша жиынтық бағалауды ӛткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ, жинақта оқушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік ұсыныстар жалпы орта сынып мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бӛлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, ӛңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.

МАЗМҰНЫ

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ4

«Географиялық зерттеу әдістері» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау4

«Картография және географиялық деректер базасы» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау8

«Физикалық география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау12

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ17

«Физикалық география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау17

«Физикалық география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау21

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ25

«Физикалық география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау25

«Әлеуметтік география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау29

«Экономикалық география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау34

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ38

«Экономикалық география» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау38

«Экономикалық география» бӛлімібойынша жиынтық бағалау41

«Елтану және саяси география негіздері» бӛлімі бойынша жиынтық бағалау44

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ

«Географиялық зерттеу әдістері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

ТақырыпҚазақстандықгеографтардыңзерттеулері.География

ғылымының қазіргі заманғы ӛзекті зерттеу

проблемалары

Оқу мақсаты9.1.1.1 География ғылымының дамуына үлес қосқан

қазақстандықтардың зерттеулері туралы баяндайды

9.1.1.2 География ғылымының қазіргі заманғы ӛзекті

проблемаларын анықтайды

9.1.1.5 Зерттеу нәтижелерін түрлі академиялық формада

ұсынады

Бағалау критерийіБілім алушы

Географияғылымыныңдамуынаүлесқосқан

қазақстандықтардың зерттеулерін анықтайды

Географияғылымыныңқазіргізаманғызерттеу

проблемаларын сипаттайды

Зерттеу нәтижелерін әр түрде ұсынады

ОйлаудағдыларыныңҚолдану

деңгейлеріЖоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты25 минут

Тапсырма

1.Берілген ақпаратта қай ғалымға сипаттама берілгенін анықтаңыз.

ХVI-ғасырдың ортасы мен ХVII-ғасырдың басында ӛмір сүріп (1530-1605 жылдары), қазақ халқының тарихында ӛшпес із қалдырған. Ол жазған «Жылнамалар жинағы» атты кітап орта ғасырдағы қазақ тілінде жазылған тұңғыш географиялық мазмұндағы тарихи шығарма. Бұл кітапта Шығыс елдеріне, оның шаһарларына шолу жасап, түркі тайпаларына анықтама береді. Қазақ хандарының ӛмірбаяндарына тоқталады. Ол қазақ жері, оның қалалары туралы аса құнды тарихи деректер қалдырды.

А. Әл Фараби

В. М. Қашқари

С. М. Бабажанов

D. Қ. Жалаири

«Қазіргі заманның география ғылымының мәселелері» тақырыбында эссе жазыңыз. (100-

сӛз) Кіріспе Негізгі бӛлім Қорытынды

3.Мәтінді мұқият оқыңыз.

Жібек жолының басы Қытай жеріндегі Хуанхэ ӛзенінің аңғарындағы аймақтан басталды. Ол Ұлы Қытайдың батыс шетінен ӛтіп, Іле ӛзенімен Ыстықкӛлге жетеді. Жол осы арада батысқа және солтүстік-батысқа қарай шығу үшін оңтүстік, солтүстік бағыттарға тармақталады. Оңтүстік бағыт Ферғана, Самарқан, Ирак, Иран, Сирия елдері мен Жерорта теңізіне шыққан. Ал солтүстік бағыт Оңтүстік Қазақстанда Испиджаб (Сайрам) қаласына келіп және екі тармаққа бӛлінген. Біреуі Орта Азияға қарай, екіншісі Түркістан арқылы Сырдарияның тӛменгі ағысымен батыс Қазақстанға шығып, Еуропаға қарай ӛткен. Сауда қалалары Оңтүстік Қазақстанда – Суяб, Құлан, Тараз, Отырар,Баласағұн,Сайрам,Сауран.

a. Ұлы Жібек жолының басты бағыттары:

b. Ұлы Жібек жолы қандай елдерді қамтиды?

c. Қазақ жеріндегі Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан басты сауда орталықтарын картаға түсіріңіз (шартты белгімен белгілеңіз).

Шартты белгі:

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

География

ғылымының

берілген

ақпарат

негізінде

ғалымды

дамуына

үлес

қосқан

анықтайды;

қазақстандықтардың

зерттеулерін анықтайды

География

ғылымының

негізгі бӛлімде

нақты 2

аргумент

қазіргі заманғы

зерттеу

қолданады;

проблемаларын

проблеманы шешу жолдарын ұсынады;

сипаттайды

логикалық

құрылымы тақырыпқа сәйкес

келеді;

Зерттеу нәтижелерін әр

Ұлы Жібек жолы бағыттарын анықтайды;

түрде ұсынады

ҰлыЖібекжолыӛтетінелдерді

анықтайды;

Ұлы Жібек жолдары ӛткен қазақ жеріндегі

қалаларды картаға түсіреді (картасызбасын

жасайды).

Жалпы балл

«Географиялық зерттеу әдістері» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты

ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні ___________________________________________

Бағалау критерийі

Төмен

Орта

Жоғары

География

ғылымының

География

ғылымының

дамуына

География

ғылымының

дамуына

География ғылымының дамуына

дамуына

үлес

қосқан

үлес қосқан қазақстандықтардың

үлес қосқан қазақстандық ғалымды

үлес

қосқан

қазақстандық

қазақстандықтардың

зерттеулерін анықтауда қиналады

анықтауда қателік жібереді

ғалымды дұрыс анықтайды

зерттеулерін анықтайды

География

ғылымының

География

ғылымының

қазіргі

Қазіргі

заманғы

зерттеу

География ғылымының

қазіргі

заманғы

зерттеу

заманғы

зерттеу проблемаларын

проблемаларын

эссе

түрінде

заманғы

зерттеу проблемаларын

проблемаларын

сипаттауда қиналады

баяндауда: негізгі бӛлімде нақты

дұрыс сипаттайды

сипаттайды

аргументтер

қолдануда,

проблеманы

шешу

жолдарын

ұсынуда,

логикалық

құрылымды

сақтауда қателіктер жібереді

Зерттеу

нәтижелерін әр

Зерттеу нәтижелерін

әр

түрде

Ұлы жібек

жолының

бағыттарын

Зерттеу

нәтижелерін әр

түрде

түрде ұсынады

ұсынуда қиналады

анықтауда,

ӛтетін

елдерді

ұсынады

анықтауда,

нәтижелерін

картасызба

түрінде

ұсынғанда

қателіктер жібереді

«Картография және географиялық деректер базасы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

ТақырыпГеографиялықноменклатуранысандарынкӛрсетутәсілдері.

Жерді қашықтықтан зерделеу әдістері.Геоақпараттық жүйелер технологияларын қолдану аясы.

Оқу мақсаты9.2.1.2 Географиялық номенклатура нысандарын картадан

кӛрсетеді

9.2.2.1 Жерді қашықтықтан зерделеудің әдістерін сипаттап,

маңыздылығы мен ерекшеліктерін түсіндіреді

9.2.2.2 Шаруашылық пен ғылым салаларында геоақпарат

технологияларын қолдану маңыздылығын сипаттайды

Бағалау критерийіБілім алушы

Нысандарды картадан кӛрсетеді

Жерді қашықтықтан зерделеудің маңызын сипаттайды

Геоақпарат технологияларын қолданудың маңыздылығын

кӛрсетеді

ОйлауБілу және түсіну

дағдыларыныңҚолдану

деңгейлері

Орындау уақыты25 минут

Тапсырма

Берілген нысандарды кескін картадан кӛрсетіңіз: Алтай, Мұғалжар, Батыс Сібір жазығы, Каспий маңы ойпаты, Үстірт.

Қазақстан аумағында қолданатын Жерді қашықтықтан зерттеу әдістері туралы кестені толтырыңыз.

Жерді

қашықтықтан

зерттеудің

Зерттеудің негізгі мәселелерін қалай шешеді

түрлері

Аэроәдіс

Ғарыштық әдіс

Зондтау әдісі

Қашықтықтан басқару

Шаруашылық пен ғылым салаларында геоақпарат технологияларды қолданудың маңыздылығын сипаттаңыз.

тиімділігі

мүмкіншіліктері

кӛлік саласындағы

картография саласындағы

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Нысандарды картадан

тауларды кескін картада кӛрсетеді;

кӛрсетеді.

жазықтарды кескін картада кӛрсетеді;

Жерді қашықтықтан

аэроәдіс арқылы

зерттеудің

мағынасын

зерделеудің

маңызын

ашады;

сипаттайды

ғарыштық

әдіс

арқылы

зерттеудің

мағынасын ашады;

зондтау әдісі арқылы зерттеудіңмағынасын

ашады;

қашықтықтан

басқару арқылы зерттеудің

мағынасын ашады;

Геоақпарат

кӛлік

саласында

геоақпарат

технологияларын

қолданудың

тиімділігін

қолданудың

анықтайды;

маңыздылығын

кӛлік

саласында

геоақпарат

кӛрсетеді

технологияларын

қолданудың

мүмкіншіліктерін сипаттайды;

картография

саласында

геоақпарат

технологияларын

қолданудың

тиімділігін

анықтайды;

картография

саласында

геоақпарат

технологияларын

қолданудың

мүмкіншіліктерін сипаттайды;

Жалпы балл

«Картография және географиялық деректер базасы»бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні ___________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігінің деңгейі

Төмен

Орта

Жоғары

Нысандарды

картадан

Нысандарды

анықтап,

Тауларды/жазықтарды

картадан

Нысандарды

анықтап,

картадан

кӛрсетеді.

картадан

кӛрсеткенде

кӛрсеткенде қателіктер жібереді

дұрыс кӛрсетеді

қиналады.

Жерді

қашықтықтан

Жерді

қашықтықтан

Жерді қашықтықтан зерделеудің маңызын

Жерді қашықтықтан

зерделеудің

маңызын

зерделеудің

маңызын

анықтағанда /аэро /ғарыштық/ зондтау әдісі

маңызын дұрыс анықтайды

анықтайды

анықтағанда қиналады

арқылы

зерттеудің

мағынасын,

қашықтықтан басқару арқылы зерттеудің

мағынасын ашқанда қателіктер жібереді

Геоақпарат

Геоақпарат технологияларын

Кӛлік/ картография саласында геоақпарат

Геоақпарат

технологияларын

қолданудың

маңыздылығын

технологияларын

қолданудың

тиімділігін

қолданудың

маңыздылығын дұрыс

қолданудың

кӛрсеткенде қиналады

анықтауда, кӛлік саласында/картография

жазады

маңыздылығын кӛрсетеді

геоақпарат

технологияларын

қолданудың

мүмкіншіліктерін

сипаттауда

қателіктер

жібереді

«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Тақырып

Қазақстан аумағының геологиялық тарихы және

тектоникалық құрылымы. Минералды ресурстарды ӛндіру

және ӛңдеу орталықтары. Қазақстанның минералды

ресурстарына баға беру. Минералды ресурстарды

игерумен байланысты проблемалар.

Оқу мақсаты

9.3.1.1 Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде

Қазақстанның

жербедерінің

геологиялық

тарихынжәне

тектоникалық

құрылымын

анықтайды

9.3.1.5 Қазақстанның минералды ресурстарын ӛндіру

және ӛңдеудің басты орталықтарын картадан

кӛрсетіп, сипаттайды

9.3.1.6 Қазақстанның минералды ресурстарына баға

береді

9.3.1.7 Минералды ресурстарды игерумен байланысты

проблемаларды топтастырып, шешу жолдарын

ұсынады

Бағалау критерийі

Білім алушы

Қазақстан жер бедерінің қалыптасуын карта арқылы сипаттайды

Қазақстандағы минералды ресурстарды ӛндіру және ӛңдеу орнын кескін картада кӛрсетеді

Қазақстанның минералды ресурстарын бағалайды

Минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемалардың шешу жолдарын ұсынады

Ойлау деңгейлеріҚолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты20 минут

Тапсырма

Картаны пайдаланыңыз. Қазақстанның дүниежүзілік тектоникалық құрылымдармен байланысын анықтап, мысал келтіріңіз.

Атласты пайдаланып,Тұран тақтасының тектоникалық құрылымын зерттеңіз.

Тұран тақтасы

тектоникалық құрылымы

Пайда болған кезеңі

Қатпарлықтың аты

Қазақстан

аумағындағы

қауіпті

жерлердің

ықтималдығы

туралы

қорытынды

Тапсырманы орындаңыз.

а. Қазақстандағы темір кенінің ӛндіретін жері мен ӛңделетін жерін кескін картада кӛрсетіңіз.

b. Ӛңделетін жердің басқа орында орналасуының себебін жазыңыз. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

Қарағанды кӛмір алабына баға беріңіз.

Сипаттамасы

Қарағанды кӛмір алабы

Географиялық орнының ерекшелігі

Ресурспен қамтамасыз етілуі

Ӛндіру әдісі, сапасы

Сурет бойынша талдау жүргізіңіз.

Суретті сипаттаңыз

Қандай

минералды

Проблеманың

Проблеманың шешу

ресурсты

игеруде

ауқымы қандай?

жолын ұсыныңыз

орын алып отыр?

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Қазақстан

жер

бедерінің

Қазақстанның

дүниежүзілік

қалыптасуын карта арқылы

тектоникалық

құрылымдармен

сипаттайды

байланысын анықтайды;

Тұран

тақтасының

тектоникалық

құрылымын табады;

Қазақстандағы

минералды

темір

кенін ӛндіру

орнын

картада

ресурстарды

ӛндіру және

анықтайды;

ӛңдеу орнын кескін картада

темір

кенін

ӛңдеу орнын

картада

кӛрсетеді

анықтайды;

темір

кенін

ӛңдейтін

жердің басқа

орында орналасу себебін жазады;

Қазақстанның

минералды

Қарағанды

кӛмір

алабының

ресурстарын бағалайды

географиялық

орнының

ерекшелігін

анықтайды;

ресурспен қамтамасыз

етілуіне

талдау

жасайды;

ӛндіру әдісі мен сапасын анықтайды;

Минералды

ресурстарды

суретті сипаттап, маңызын түсінеді;

игерумен

байланысты

проблеманың туындау кӛзін анықтайды;

проблемалардың

шешу

проблеманың ауқымын кӛрсетеді;

жолдарын ұсынады

проблеманың шешу жолын ұсынады;

Жалпы балл

«Физикалық география»бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні ___________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігінің деңгейі

Төмен

Орта

Жоғары

Қазақстан

жер

бедерінің

Қазақстан

жер

бедерінің

Дүниежүзілік

тектоникалық

Қазақстан

жер

бедерінің

қалыптасуын карта арқылы

қалыптасуын

карта

арқылы

құрылымдармен

байланысын

қалыптасуын карта арқылы дұрыс

сипаттайды

сипаттағанда қиналады.

анықтағанда,

Тұран

тақтасының

сипаттайды

тектоникалық

құрылымын

анықтағанда қателіктер жібереді

Қазақстандағы

минералды

Қазақстандағы

темір

кенінің

Қазақстандағы

темір кенінің

ӛндіру

Қазақстандағы

темір

кенінің

ресурстарды

ӛндіру және

ӛндіру және ӛңдеу орнын кескін

және ӛңдеу орнын кескін картада

ӛндіру және ӛңдеу орнын кескін

ӛңдеу орнын кескін картада

картада кӛрсеткенде қиналады

кӛрсеткенде,

себебін

анықтағанда

картада кӛрсетеді, себебін дұрыс

кӛрсетеді

қателіктер жібереді

анықтайды

Қазақстанның

минералды

Қазақстанның

минералды

Қарағанды кӛмір алабының ресурспен

Қазақстанның

минералды

ресурстарын бағалайды

ресурстарын бағалауда қиналады

қамтамасыз етілуіне талдау жасағанда,

ресурстарын толық бағалайды

ӛндіру әдісі мен сапасын анықтағанда

қателіктер жібереді

Минералды

ресурстарды

Минералды ресурстарды игерумен

Берілген

суретті

сипаттағанда/

Минералды ресурстарды игерумен

игерумен

байланысты

проблемалардың

проблеманың

қандай

минералды

байланысты

проблемалардың

шешу

жолдарын

ұсынады

ресусты

игеруде

туындағанын