Қазақстанның тарихи ескерткіштері туралы танымдық материал

«Қазақстанның тарихи ескерткіштері»

М.Х.Амержанова тарих пәнінің мұғалімі, СҚО Айыртау ауданы Өскен негізгі мектебі

Сабақ тақырыбы: «Қазақстанның тарихи ескерткіштері». Сабақ мақсаты: 1) Қазақстандағы тарихи ескерткіштермен таныстыру. 2) Еліміздің өткенін тарихын құрметтеуге, қадірлеуге тәрбиелеу. 3) Туған тілін сүюге, қадірлеуге, елжандылығына, келешекте ел қорғаны болашағы екенін сізінуге баулу. Әс-тәсілдері: ойын, әңгімелеу, сұрақ-жауап, топтық интерактивті. Көрнекі құралдар: ҚР физикалық картасы, кітапшалар, дәптер, ойын элементтеріне керекті заттар, сызба қағаздар, түсті қарындаштар, аудио- видеолық материалдар. Сабақ барысы: Қайырлы таң, балалар!

Бүгін бізге ерекше күн, бізге келген қонақтарымыз бар, енді бәріміз Шаттық шеңберіне тұрайық. Қайырымды жандар айнала, (көрсету) Шеңберге келсін жайлана (шеңберге шақырту) Жалықпастан қайта біз (өзін көрсету) Махаббат сөзін айтамыз (жүрегін көрсету) Сүйеміз барлық әлемді (бар әлемді көрсету) Әлемдегі бар елді Бақыттымыз осы біз (шеңбер болып құшақтау) Қасымызда досымыз (досын, көршісін құшақтау) Біз не себептен бақыттымыз? - осыған жауап беріп көрейік,

 ата-анамыз, досым, бауырым қасында.

 Еліміз тыныш, бейбіт -

 Біздің бейбіт еліміздің, Отанымыздың, елбасымыздың арқасында осындай тыныш, бақытты өмір сүрудеміз.

 Сен өз еліңді жақсы көремісің? -

 Ендеше сен қаншалықты елінді жақсы білесің, сүетініңді көрейік. 4) Қонақтарымыз орнына отырады – бізге көмектеседі. Қалалардың аттарына ие болады.

5) «Орнын тап» - ойынн бәріміз бірге ойнап алайық. «Музыка» - ырғағымен билеу. Қаланың атын атағанда тоқтап ойланып, ортадағы заттардан – қаланың атымен байланысты өндірілетін затын алып, өз қаласына апарамыз. Шатаспауға тырысып, досымызға көмектесеміз. Алматы – алма, Петропавл – бидай, Қарағанды – көмір, конфет, Ақтау – мұнай, Қызылорда – күріш, мал шаруашылығы, Шымкент – дәрі, мақта, Астана – бәйтерек, Көкшетау – алтын, мин.су, бидай. Ойынға қорытынды жасау – Отанымыздың өндірістерін, шикізатын, бүгінгі тыныс тіршілігін жақсы біледі екенбіз. Көмектескен қонақтарға да рахмет. Өзіңмен-өзің, тыныштық сәті. (музыка жүреді) Біз бәріміз бірге саяхатқа шығамыз. Денемізді бос ұстап, терең, еркін дем алып алайық. Көздеріңді жұмуға да болады. Бұл саяхат сендерге ұнайды деп ойлаймын. Көз алдымызға елестетеміз. Біз биік-биік тауға шығып барамыз (тыныс алу). Ашық күн өзінің алтын шуағымен тауға баратын жолды нұрландырып тұр.

Біз қуанышпен жүріп барамыз (тыныс алу). Жолда әдеттегідей өзгеше сирек кездесетін өте әдемі гүлдер, биік ағаштар, жасыл желек шөптер. Оларға сүйсіне қарап біз жөріп барамыз. Біз таудың ең биік шыңына шықтық. Таудың шыңына біз бәріміз бірге келдім. Біз бір-бірімізге тауға шығуға көмектестік. Досымызға сүйіспеншілікпен, қамқоршылдықпен қол созып көмектестік. Досымызбен бірге болсам маған жеңіл, әрі қуанышты. Осы сәтте биіктен қарап менің көңілім талқып қуандым. Өйткені мен өз елімді, оның әрбір тіршілігін, тынысын, әсемдігін, сұлулығын, кеңдігін мен өз достарыммен өте биіктен көрдім. Төменде сылдырап аққан өзен суы жылт-жылт етіп, күн сәулесімен көзімді шағыстырды. Құстардың салған әні тан өте ұнайды. Мен ғана емес менің достарында өте ерекше сезімде болар. Осы бір әдемі сұлулықпен, сезімді есіме сақтағым келеді. Дос қолының жылылығын есте сақтаңыздар. Қазір біз өз сыныбымызға ораламыз. Күн өз шуағымен мектебімізге барар жолды нұрландырып тұр. Біз күн шуағы төсеген жолмен бақытты да қуанышта болып келеміз. Есіктен кіріп, ақырын орнымызға отырдық. Енді ақырындап көзімізді ашамыз. Терең ден алып. Қолымызды жоғары көтеріп жан-жаққа созамыз. Жарайсыңдар! Не көргенін, қайда барғанын, нег

8) Қазақстандағы – көне қалалардың тағы бірі «Тараз» енді сол туралы

әңгіме оқып көрейік. Мәтінмен жұмыс – талдау, түсіндіру, пікір алмасу. Тәрбиелік мәнін айту.

9) Шығармашылық жұмыс. Әр бала өз алдындағы картаға ескі қалалар, ескерткіштер бар облыстарды тауып атауларын жазу. Үлкен картадан тауып, көрсету – сөйлеп тұру – айту дауыстап.

10) Дәптермен жұмыс Эссе жазу – Бұл ескерткішті неге сақтау құрметтеу керек. Өткен тарихта неге білу керек. Өз ойын жазады. Оқиды – ой бөліседі.

Мәлімет беру – видеоматериал Қозы Көрпеш – Баян сұлу ескерткіші. Қозы Көрпеш – Баян сұлу қабіріне тұрғызылған ескерткіш. Семей өңірінде Аягөз өзенінің сол жағында орналасқан Мазар Шошақ күмбезі, қолың тастап төрт қырлы жобамен қаланған. Жалпы биіктігі 12 метр. Ескерткішті қай ғасырда тұрғызғаны белгісіз. Ол туралы дерек жоқ. 1856 жылы Ш.Уалиханов – жанындағы мүсіндерді сурет бетіне түсірген, наубайлаған.