Қазіргі қоғамдағы балалық шақтың өзгеруі туралы мақала

Ақтөбе қаласы, №51 гимназия КММ

Педагог – психологі Сарсенгалиева Айгерм Жумагалиевна

Қазіргі қоғамдағы балалық шақтың өзгеруі

Бақытты болу әр адамның өз қолында. Сол бақыттың бір бөлігі оның балдай тәтті балалық шағы. Әрбір бала өзінің ерекше балалық шағын естен кетпейтіндей өткізуі тиіс. Әрбір бала менің ойымша бақытты болуға міндетті. Сол бақытты болудың негізгі себебі оның ойын күлкімен, білім алумен өткізген күндері. Менің ойымша, ең жақсы балалық шақ бұл ата – анаңмен болу, өзің ұнататын, жаныңа жақын жандармен болу деп ойлаймын.

Балалық шақ қандай болу керек? Бұл сұраққа жауап беру оңай емес. Себебі әркімнің балалық шағы әрқалай болуы мүмкін. Бірақ менің балалық шағым керемет өтті. Мен әкем мен анамның құшағында ерке қозыдай бұратылып өстім. Жанымдағы адамдар да өзіміз сияқты ерекше болды. Мен өзім бір отбасының жалғыз ерке қызымын. Балалық шағым қызық бір дастан дерсін. Балалық кездегі жасаған істерім, балалармен ойнап, көңіл көтергенім әлі есімде. Кейде сол естеліктерді еске алсам, қайтадан сол балалық шаққа оралсам ғой шіркін деп армандайтын кездерде болады. Біз балалық шағымызда асыр салып ойнап, көп көңіл көтеретінбіз. Ойынның қызығына түскеніміз соншалықты, уақытылы үйге кірудіде ұмытып кететінбіз. Жазда қуаласпақ, қыста қар атып, шана, шаңғы тебу. Бұның бәрі біз үшін орындалуы тиіс ойындар еді. Міне осылай балалық шағымның қалай өте шыққанын байқамай қалдым.

Ал қазір біз, ересек жастағы және балалық шақ тақырыбында ой жүгірте алатын жастамыз. Қазіргі кішкентай балаларға қарасаң екінің бірінің қолында смартфон, қарайтыны мән – мағынасы жоқ мультфильмдер, ал тыңдайтындары әуен емес, түсініксіз мылжың. Кейде тіпті таңнан кешке дейін көгілдір экранның алдында уақыт өткізеді. Оны қадағалап жатқан ата – ана жоқ. Жас балаша асыр салып ойнау, таң атқаннан үйден шығып, кешкісін доп қуалағаннан дем баса алмай, кір – қожалақ болып келу деген атымен жоқ. Қазіргі балаларға не болғаны? Бұған кім кінәлі? Қоғам, уақыт, мәдениет, әлде ата – ана ма? Және де бұның болашаққа қандай қауіпі бар? Ойландыратын сұрақтар.

Ежелден бала тәрбиесімен ата – ана айналысады. Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің демекші, отбасы өмірдің алғашқы мектебі болып табылады. Адамның болашағы оның балалық шағымен тығыз байланысты. Бұнда ол сөйлеу, жүру, тұру сияқты база болатын заттардан бөлек, маңыздырақ азаматтық қасиеттер, тұлға болып қалыптасуға септігін тигізетін адами құндылықтарды ұғынып шығады. Мысалы, біздің ата – аналарымыздың балалық шағын және оның қазіргі қоғамдағы көрінісін қарастырайық. Біздің аналарымыз балалық шағында пионер болғанын, ал әкелеріміз портфельдеріне отырып, қыстай таудан сырғанағандарын айтып, бір жымиып қалады. Олардың айтуынша, бұл сәттер өмірлеріндегі ең бақытты кезең болған. Дегенмен, оларды қатаң тәрбиелеген. Өйткені ол кезде баланы қатаң тәрбиелемесең, бетімен кері кетіп қалады деген түсінік көптің үйінде болған. Әрине бұл шындық. Бірақ ертеде, КСРО кезінде…