қмж, 9 сынып дене шынықтыру

Бөлім

1-бөлім. Жүгіру, сегіру, лақтыру техникасын жетілдіру

Педагогтың аты-жөні

Нурсейтов Д.А

Күні

Сынып: 9

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Қауіпсіздік ережесі. Спринттік жүгіруді жетілдіру. ӨҚН Радиоактивтік заттардың қалдықтарынан туындайтын апаттар

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

9.3.4.1 - денсаулыққа қатысты күрделі мәселелерді, техника қауіпсіздігін, денсаулыққа кері әсерін тигізуі мүмкін қауіп-қатерді төмендетуді түсіну және мұқият сипаттай білу

Өмір қауіпсіздігі негіздері курсының теориялық негіздерін, мақсатын, міндеттерін түсіндіру

Радиоактивтік заттардың қалдықтарынан туындайтын апаттар

Сабақтың мақсаты

Барлығы: Білім алушылар денені қыздыру және қалпына келтіру жаттығуларының кещенін құрады.

Көбі: Білім алушылар денені қыздыру және қалпына келтіру жаттығуларының кещенін құрады және көрсетеді.

Кейбірі: Білім алушылар денені қыздыру және қалпына келтіру жаттығуларының кещенін құрады және көрсетеді,оның маңыздылығын көрсетеді

Радиоактивтік заттардың қалдықтарынан туындайтын апаттар және оның салдарын түсіндіру

Бағалау критерииі

Түрлі жаттығу жұмыстарын орындау барысындағыболуы мүмкін қауіп-қатерлерді анықтайды.

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

Дайындық бөлімі. Сапқа тұру. Сабақтың тақырыбын хабарлау. Санау арқылы екі топқа бөлу. Техника қауіпсіздігі. Саптық жаттығулар.Орыннан оңға, солға бұрылу. Оқушылар жүгіру жаттығуларын орындайды. Аяқты артқа бүгіп жүгіру. Тізені жоғары қөтеріп жүгіру. Оң жақ иықпен адымдап секіру. Сол жақ иықпен адымдап секіру. Әрбір адымда секіріп жүгіру. Ж.Д.Ж.бір орында.

Қол шапалақ

Ұялы телефон

Ортасы

Тамыр соғысы туралы алдыңғы өтілген материалды қараңыз. МС – минутына соққы. Тынығу кезіндегі тамыр соғысы, жұмыс тамыр соғысы, қалпына келу. Білім алушыларды сапқа тұрғызып бүгінгі 400 - 800м орташа шапшандықпен жүгіру әдістерін айтып түсіндіремін.

Қашықтықтырға жүгіру үшін сөреден шыға білудің үлкен манызы бар.Әдетте жүгірушілер жоғары сөрелік қалыпты пайдаланады.Бұл ретте сөре сызығына күшті деп есептеген аяқты қою керек «Дайындал» пәрмені бойынша аяқты бүгіп,кеудені ілгері еңкейтеді «Баста» деген пәрмен бойынша орташа жылдамдықпен жүгіреді.

Қолмен кеуденің қалыпы,қозғалысы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді.

Дененің бұлшық еттерін қатты ұстауға болмайды 5-6 қадам жасағаннан кейін тыныс алған жөн (ауызбен)

Шапшандық артқанда тыныс алу жиілігі артады.

Демді қалыпқа келтіру жаттығулары.

елу тамыр соғысы.

«Қуып жет». Ойынның қатысушылары олардың арасында бірдей арақашықтық болатындай етіп (10-15 м) жүгіру жолына тұрады. Белгі бойынша барлық ойыншылар жүгіре бастайды. Әрбірінің міндеті – өзін қуып жетуге жол бермеу және ойыннан шығарып тастау үшін алдында жүгіріп бара жатқан оқушыға қол тигізуге тырысу. Ойын жолында ең төзімді үш оқушы қалған кезде, ойын аяқталады.

Радиоактивті қалдықтар (RW) - бұл құрамында радиоактивті элементтер бар және болашақта қайта қолдануға болмайтын заттар, өйткені олардың практикалық маңызы жоқ. Олар радиоактивті кенді өндіру және өңдеу кезінде, жылу шығаратын жабдықты пайдалану

Радиоактивті қалдықтардың түрлері мен жіктелуі кезінде, ядролық қалдықтарды көму кезінде пайда болады.

RW түрлері бөлінеді:

күйі бойынша - қатты, газ тәрізді, сұйық;

нақты белсенділігі бойынша - белсенділігі жоғары, белсенділігі орташа, белсенділігі төмен, белсенділігі өте төмен

түрлері бойынша - алынбалы және арнайы;

радионуклидтердің жартылай шығарылу кезеңі бойынша - ұзақ және қысқа мерзімді;

ядролық типтегі элементтер үшін - олардың қатысуымен, жоқтығымен;

тау-кен өндірісі үшін - уран рудаларын өңдеу кезінде, минералды шикізатты алу кезінде.

Оқушылар спринт кезінде қолдардың әрекетін жақсарту үшін жұптарда жұмыс істейді. Бастапқыда оларға шағын, бірақ жылдам қадамдар жасап, қолдарын жылдам қимылдатып, 20 метр жүгіріп өту қажет. Содан кейін олар қолдарын кеңінен сермеп, ұзын, бірақ баяу қадамдар – аттаулар орындап 20 метр жүгіреді.

қауіпсіздік ережесін жұмыс барысында сақтайды;

мақсатқа жетуде командалық жұмыста көшбасшылық танытады;

тапсырманы мұқият әрі дұрыс орындайды.

Смаликтер арқылы

ҚБ өзін өзі бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

ҚБ

Ысқырық, секунд өлшегіш, конустар

Сілтеме:

https://youtu.be/TVTmXXs1gRQ

Сабақтың соңы

Кері байланыс

Оқушылардың өз тәртіптеріне рефлексия жасауды мобильдендіру (мотивация, әрекет тәсілдері, қарым-қатынас).

Оқушылар стикерге мына сұрақтарға жауап жазады:

1. Маған сабақта не ұнады. 2. Маған немен жұмыс істеу керек? 3. Смайл арқылы өзінің

көңіл-күйін бейнелейді және стикерді күн бейнесіндегі тақтаға жапсырады.

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Рефлексия парағы

Бөлім

1-бөлім. Жүгіру, сегіру, лақтыру техникасын жетілдіру

Педагогтың аты-жөні

Нурсейтов Д.А

Күні:05.09

Сынып: 9

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Қауіпсіздік ережесі. Спринттік жүгіруді жетілдіруӨҚН Радиоактивтік заттардың қалдықтарынан туындайтын апаттар.

ӨҚН Радиоактивтік заттардың қалдықтарынан туындайтын апаттар

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

9.3.4.1 - денсаулыққа қатысты күрделі мәселелерді, техника қауіпсіздігін, денсаулыққа кері әсерін тигізуі мүмкін қауіп-қатерді төмендетуді түсіну және мұқият сипаттай білу

Өмір қауіпсіздігі негіздері курсының теориялық негіздерін, мақсатын, міндеттерін түсіндіру

Радиоактивтік заттардың қалдықтарынан туындайтын апаттар

Сабақтың мақсаты

Қауіпсісіздіктің әсер ету үшін бірқатар әлеуметтік қабілеттерді түсіну мен білімін қолдану.

Оқушыларды қысқа қашықтыққа жүгіруге үйрету. Қысқа қашықтыққа жүгіру арқылы оқушылардың шапшаңдық, ептілік, төзімділік, батылдық қасиеттерін жетілдіру.

Бағалау критерииі

Сөреден дұрыс старт алу техникасын орындаса

Қол-аяқтың дұрыс қимыл жасай алса

Мәреге жету техникасы комбинациясын дұрыс орындаса

Қысқаша қашықтыққа жүгіру техникасының ерекшелігін ажырата алса

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

Оқушыларды сапқат ұрғыз усәлемдесу, сабақ мақсаттарымен, жетістік критийлерін таныстыру.

Бір орында:оңға, солға, керібұрылу.

Жүру:Қолды жоғарык өтеріп, аяқтың ұшымен жүру. Қолды белге қойып өкшемен жүру.

Жартылай отырып жүру.

Толық отырып жүру.

Жеңіл жүгіріс.

Жүріске ауысып, тыны салу жаттығуларынорындау.

1.Жалпы дамыту жаттығулары.

Оқушылар шеңбер жасап бір орында тұрып қыздырыну жаттығуларын орындайды. Әр оқушы екіжаттығудан көрсетеді. Жаттығуда қателік жасаса, оқушылар

Оқушы өз жұбын табады

Сұрақ жауап орындайды

Қол шапалақ

Ысқырық, секундомер, плакат, түрлі түсті маркерлер

Ортасы

Қауіпсіздік ережесін талқылау.

Сөреден шығу мен мәреге келу техникаларын видеодан көрсету.

Қысқа қашықтыққа жүгіруді көрсету.

жүгіру-бег-run

сөре-старт-start

ереже-правила-rule

мәре-финиш-finish

30адым-30метр-30meter

Сабақтың тақырыбы мен мақсатын түсіндіру.

Техника қауіпсіздігін түсіндіру және қауіпсіздіктің алдын алу шараларын оқушыларға таныстыру.

Қысқа қашықтыққа жүгіру техникасы:

- «Сөреге!», «Дайындалыңдар!», «Жүгір!» командаларын түсіндіру және орындау;

- Кеудені дұрыс ұстап, қолдың дұрыс сілтеу және дұрыс тыныс алу жаттығуларын жасау;

- Қол мен аяқты айқастыра кең адымдап және қысқа адымдап жүгірту;

Төменгі сөреден шығу техникасын үйрету. «Сөреге» деген бұйрық берілгенде сөре сызығына келіп біржарым табан санап алып, қолды сөре сызығының үстіне қойып, итерілетін аяқты алдыға қойып, екінші аяқтың тізесі итеретін аяқтың табанының орта тұсында тұрады, салмақ қолға түсіп тұрады.

Жүгіру, спорттық жүгіру – жеңіл атлетиканың негізгі бір түрі. Оның тегіс жерде әр түрлі қашықтыққа Жүгіру (жүгіру жолымен және тас жолмен), кедергілі (барьерлі) Жүгіру (сондай-ақ стипль-чейз), кросс,марафондық сияқты түрлері бар. Археологиялық ескерткіштер жүгірушілер бәсекесінің ежелгі дәуірлерден бастап дамығанын көрсетеді. Біздің заманымыздан.бұрын 776 жылы 1-ші Олимпиялық ойындар бағдарламасында жүгіруден жарыс өткен. Жарыс жолының қашықтығы 192 метр 27 сантиметрге тең болып, ол “стадидром” деп аталған. Яғни, сол кездегі жарыс өткен стадионның жалпы ұзындығына сәйкестеліп алынған. 17 ғасырдың орта кезінен бастап, Англияда кәсіпқой жүгірушілер пайда болды. Олар көбіне,алыс қашықтықтарда сынға түсті.

Қазақ халқының ауыз әдебиетінде желаяқтар жарысы туралы аңыз, әңгімелер бұрыннан белгілі. Ереже бойынша жүгіру өнері қазақ топырағына 19 ғасырдың соңына таман жетті. Ресми жарыстар, негізінен 20 ғасырда өтті. Жүгіруден қазақ жастары арасында бірінші болып Ғұсман Қосанов 17-ші Олимпиялық ойындарда (1960, Рим қаласы) 4*100 метрлік эстафеташылар бәсекесінде күміс жүлдегер атанды. Ал қысқа спринттік қашықтыққа жүгіруші Әмин Тұяқов 1966 ж. Еуропа кубогін еншіледі. Сонымен қатар (1966 – 2000 жылдар аралығында), С.Исамбаев, Ә.Байтықов, Е.Жамбылов, Б.Күреңкеев КСРО жарыстарында әр түрлі қашықтықтарда жүгіріп, елеулі табыстарға қол жеткізді. Кедергімен жүгіруден 2000 жылы О.Шишигина Сидней Олимпиядасының алтын медалін жеңіп алды.

Дескриптор:

30 адымдық мәреге белгіленген уақытта келді.

Аяқ алысы шапшаң.

Қауіпсіздік ережесі мен жүгіру техникаларын қатаң сақтады.

30 адымдық мәреге белгіленген уақыттан сәл кешігіп келеді.

Алғашқы сөреден шығу жылдамдығы баяу.

30 адымдық мәре сызығына жетпей шаршап келеді.

30 адымдық жолақ бойы баяу қозғалады.

Өз жолағынан шығып кетті.

Физикалық қасиеттері баяу дамыған.

Топтағы оқушылар бір оқушының басшылық етуімен арнайы жүгіру жаттығуларын орындайды.

Арнайы жүгіру жаттығуларының кешені.

1.Өкшеден аяқтың ұшына басып жүгіру

2. Жамбасты көтеріп жүгіру.

3. Қол белде,аяқты алға созып жүгіру.

4. Қол белде, аяқты артқа созып жүгіру.

5. Өкшені артқа көтеріп, екі алақанға тигізе жүгіру.

6. Аяқты қиылыстыра жүгіру.

7. Сирақты сілтеп жүгіру.

8. Бір орында секіру

9. Сол аяқпен секіру

10. Оң аяқпен секіру

11.Арқанмен алға қарай бағыттап жүгіру.

2. Допты меңгеру бір қолмен, екі қолмен ұстауды үйрету. Алаңда ауысу тәсілдері: жүру, жүгіру, секірулер, тоқтаулар, бұрылуларды жетілдіру.

Допты жүргізуді үйрету:

Допты бір орында соғу.

Допты оң қолмен жүргізу.

Допты сол қолмен жүргізу.

Оң ,сол қолмен жүргізу.

Оң жақпен сол қолмен

Сол жақпен оң қолмен.

3. Допты бағыт өзгертіп жүргізу.

Айнала

Жыланша

Спорт зал белгісіне сәйкес.

4. Допты себетке салу.

Допты жұптасып беру.

Допты соқпай екі қадам жасап себетке қиғашынан салу.

Допты жүргізіп екі қадам жасап себетке сол жағынан салу.

Допты жүргізіп екі қадам жасап себетке оң жағынан салу.

Допты жүргізіп екі қадам жасап себетке тігіннен салу.

Дисериптор:

1. допты жүргізу.

2. допты әр-бұрыштан шығыршыққа тастау.

5. Оқушылар интернет қорларды пайдаланып «Стритбол» ойынының ережелерін іздейді де сол ережелермен танысады. Командаларға бөлініп, баскетбол алаңының жартысында ойнайды. Жеңілдетілген ереже бойынша стритбол ойының ойнау.

Дискриптор:

1. жұпта қозғалыс арқылы доп беру.

2. допты жүргізіп себетке тастау.

3. айла тәсілдерін қолданады..

Радиоактивті заттарды сақтау және тасымалдау

Сақтау және тасымалдау ережелері

Радиоактивті заттармен жұмыс істейтін кәсіпорын қалдықтардың сенімді сақталуын қамтамасыз етуі керек. Ол радиоактивті қалдықтарды жинауды, оларды кәдеге жаратуды көздейді. Сақтауға қажетті құралдар мен әдістер құжаттармен белгіленеді. Олар үшін арнайы контейнерлер резеңкеден, қағаздан және пластмассадан жасалған. Олар тоңазытқыштарда, металл барабандарда да сақталады. RW арнайы жабық контейнерлерде тасымалданады. Көлікте олар сенімді түрде бекітілуі керек. Тасымалдауды тек осы үшін арнайы лицензиясы бар компаниялар жүзеге асыра алады.

Өңдеу

Қайта өңдеу әдістерін таңдау қалдықтардың сипаттамаларына байланысты. Қоқыс көлемін оңтайландыру үшін қалдықтардың жекелеген түрлері ұсақталып, қысылады. Пеште белгілі бір қалдықтарды жағу әдетке айналған. RW өңдеу келесі талаптарға сай болуы керек:

заттарды судан және басқа өнімдерден оқшаулау;

радиацияны жою;

шикізат пен минералдарға әсерін оқшаулау;

өңдеудің орындылығын бағалау.

Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды

Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді,