Қош келдің, әз Наурыз ашық тәрбие сағаты, 2 сынып

Қош келдің, Әз-Наурыз!

Мақсаты: Наурыз мейрамы туралы түсінік беру арқылы қазақ халқының салт-дәстүрін көрсету және оны құрметтей білуге тәрбиелеу.Көрнекілігі: Нақыл, қанатты сөздер, дастархан.І. Ұйымдастыру бөлімі.Кіріспе.Мұғалім: Құрметті ұстаздар, ата-ана, оқушылар ! Ата-бабамыздың көздің қарашығындай сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келе жатқан салт-дәстүрлеріміздің бірі- Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мерекесі құтты болсын!

Күлімдеген шуақты көктеммен бірге қазақ даласына жаңа жыл келді , әр адам келер жылдан үлкен үміт күтіп, оны ақ тілекпен қарсы алады. Мерекемен құттықтап дендеріңізге саулық, жан ұяларыңызға бақыт, еңбектеріңізге табыс тілейміз. Жаңа жыл сіздерге бақ сыйласын!

Ұлыстың ұлы күні деп аталған Наурызда денсаулықтарыңыз мықты болсын, тілектеріңіз қабыл болсын!Олай болса,2 «Б» сынып оқушыларының «Қош келдің, Әз-Наурыз» атты ашық тәрбие сағатына қош келіпсіздер! Мерекелік іс-шарамызды ашып беру мақсатында мектебіміздің директоры Давлатов Юсуп мырзаны және деректордың тәрбие іс жөніндегі орынбасары Султанов Юлдаш ағайды ортаға шақырамыз.

Наурыз шаттық әніміз, Салтанатты сәніміз. Ән салып жас-кәріміз. Би билейміз бәріміз. Наурыз тойымызды қазақ халқының «Қара жорға» биімен ашайық.

Би «Қара жорға» оқушылар бір мезгілде билейді.1-жүргізуші:

Наурыз – көктем мерекесі.Наурыз – жыл басы.Наурыз - жаңа серпін, жаңа леп.

2-жүргізуші:

Наурыз – шаруаның мерекесі,Бақыт пен шаттық мерекесі.

1-жүргізуші:

Армысыңдар, халайық,Бармысыңдар, халайық.Наурыз тойын жұп жазбайЖылда қарсы алайық.

2-жүргізуші:

Сәлем бердік, жас Наурыз-жылдың басы!

Жұрттың күткен , мінекей ықыласы!

Мұғалім:

Ал, халайық, тұрмайық,Әндетейік жырлайық!Ортамызды ашайық,Ырыс тілеп бұл жылға,Жырдан шашу шашайық!

Хор: «Наурыз думан»1-оқушы: Фердавс

Салт-дәстүрмен жарасса,Жыр оқиық тамаша.Жарыса өнер көрсетіп,Той тойлайық жаңаша.

2-оқушы: Муслим

Қыс өтіп, қар кетті,Жырлайық жаз жетті.Мейрамы ежелденҚұтты болсын Наурыз!Көрініс: «Сүйінші» Сүйінші. Жас нәрестенің, әсіресе ұл баланың өмірге келуі отбасы мүшелеріне, әкесі мен атасына, нағашы жұртына үлкен қуаныш әкелген. Әкесі мен атасы үй ішін асырау қамымен мал соңында немесе аңда жүргенде жас нәресте дүниеге келсе, қуанышты хабарды жеткізу үшін ат ерттеп мініп, түзде жүрген атаның немесе әкенің алдынан шығып, сүйінші сұрайтын болған. Сүйіншіге хабаршы не сұраса соны берген. Ол біріншіден арнайы ат терлетіп қуанышты хабар әкелушінің еңбегін бағалау болса, екіншіден жақындықтың белгісі болып саналған. Тіпті үстіндегі киімін, сауыт-сайманын, астындағы атын да сүйінші сұраушыға сыйға тартқан мырзалар өмірде кездеседі. Бұндай салт-дәстүр көбінесе бала көрмей жүріп, ұл бала туғанда соның құрметіне жасалған.Бала туғанда баланың әкесінен, атасынан немесе нағашы жұртынан сүйінші сұрай алдынан шыққан адам ұл болса, «Ат ұстар» деп, қыз болса «қырық жеті» деп хабарлаған.

3-оқушы: Маржона

Күн менен түн теңелді,Жер шуаққа кенелді,Қуанышта ел енді.Наурыз келді салтымыз:Көгерсін деп халқымызКөшеге тал егеді.Наурыз тойы – береке,Наурыз тойы – жыр-аңыз.

4-оқушы: Камрон

Наурыз тойы-мереке,

Наурыз тойы-береке.

Наурыз тойы-жыр аңыз,

Қызық думан құрамыз.Мұғалім:

Наурыз мерекесі- өте ерте кезден бастап, тойланып келе жатқан халықтың тұрмыс тіршілігіне байланысты мереке. Парсы тілінен аударғанда «Наурыз» сөзі «нау»-жаңа, «рыз» күн деген. Ал қазақ тілінде «наурыз» сөзі 1-шіден – жыл басында тойланатын думанды ұлттық мейрам, 2-шіден – наурыз айы, 3-шіден – ұлыс күні жасалатын көжеге қатысты айтылады. Бұл күні аспан денелері өздерінің ең бастапқы нүктелеріне келіп, күн мен түн теңеліп , мал төлдеп,адамдардың аузы аққа тиетін , жер үстіне шаттық орнаған күн. Қазақ елі осы күнді «Ұлыстың ұлы күні»- деп атаған.

Наурыз келсе – құт келгені халайық!

Есік ашып ,шашу шашып ел боп қарсы алайық !

«Қамажай» биі. Орындайтын қыздар тобы.

1-жүргізуші:

Наурыз көже – Наурыз тойына тән, көпшілікке арналған мерекелік тағам. Жеті түрлі дәмнен: сүт,ет, су, тұз, тары, құрт, жеміс тағы сол сияқты тағам түрлерінен жасап, оған қазы, шұжық сияқты сыйлы мүшелер қосып, мерекемен құттықтауға келгендерге ықыласпен ұсынады. Наурыз көженің тәрбиелік мәні зор. Ол адамдарды жомарттыққа, ізгілікке, ұйымшылдыққа, татулыққа, бірлікке шақырады.

5-оқушы: Рамазан

Арпа, бидай, тары бар,Қатық, малта ағы бар,Ішілетін, жейтінніңБұл көжеде бәрі бар.

6-оқушы:Мухлиса

Уа, халайық, халайық,

Әсем әнге салайық.

Наурыз тойын көңілді,

Бірге қарсы алайық

1-жүргізуші:

Қашанда құт-береке орнасын деп,Тойларда шашу шашу салты елімнің.Уа, халайық! Теріп ал несібеңді,Қабыл болсын, жамағат, ақ тілеуің!

2-жүргізуші:

Шашу!Шашу!Көп шашайық шашуды,Жауғандай кеп аспаннан нөсер жаңбыр.Уа, жамағат! Теріп ал несібеңді,Ризығың болсын көл-көсір.Мұғалім:

Той пердесін ашайықТойға шашу шашайық.Той шашуға тойыңдарБұдан кейін ойын бар.(Шашу шашылады) дей отырып келесі кезекті әнге береміз.Ән: «Дастарқан».

Көрермендерге арналған ойын. (сұрақ-жауап)

Тойбастар қоржынға заттар салынған. Олардың әр қайсысы номерленген. Сол номердегі сұраққа жауап берсе, қолындағы затты алады. Жауап бере алмаса затты ала алмайды.

1) Наурыз төл дегенді қалай түсінесің? (Наурыз төлі)2) Наурыз көже қалай жасалады? (7 немесе 9 тағам түрі)3) Наурызша деген қандай мағына береді?(Наруыз айында жұп-жұқа қиықша қырбық жауған қар)4) Сүттен жасалатын тағамды ата?(құрт, ірімшік, қатық,қаймақ т.б)5) Наурыз айында ұшып келетін көктем құсы қалай аталады?(наурызкөк)6) Наурыз айында бірінші өсетін өсімдік? (бәйшешек)7) Наурыз күні дастархан үстінде қандай тағамдар болуы керек? (Наурыз көже, бауырсақ, жеті нан, қазы-қарта т.б.)8) Жыл басының алғашқы сүті қалай аталады?(уыз)9) Қыдыр ата қай күні адамдар арасына келетін болған?

(21 наурыз) 10) Ертеде жеті жігіт жеті шырақ жағып, ауылды аралайды екен. Неліктен? ( Жаманшылық ескі жылмен кетсін деген ниетпен жеті шырақ жағып ауылды аралаған.)5) Наурызнама – деген не?(шат – шадыман, ойын-сауық ) 6) Ұлттық ойындарды ата? (алтыбақан,ауыдарспақ, қыз қуу, ат жарыс, теңге алу, ақсүйек,тоғазқұмалақ)

Мұғалім:

Бауырласқан тәнтіміз , бұзылмасын салтымыз.

Кең даламның ежелгі, қазақ деген халқымыз.

Өзге ұлттай біздің де бар дәстүр мен салтымыз,

-дей отырып, халқымыздың ұлттық ойынына кезек берсек.

Ойын: «Арқан тарту»

7-оқушы: Бекарыс

Наурыз айы тамаша,

Жар салайық жаңаша.

Мереке көп наурызда,

Қуанатын балаша.

8-оқушы: Озодбек

Көкке бояп өңірді,

Көктем келді көңілді.

Бау-бақшада, орманда,

Құстар әні төгілді.

І-жүргізуші:

Наурыз жырын жырлаймыз,

Онымен де тұрмаймыз.

Шыңдалып жеткен бұл күнге,

Ел дәстүрін сыйлаймыз.

Көрініс: «Бесікке салу»

9-оқушы:Фарзона

Қарды ерітіп жылғасы,

Наурыз келді –жыл басы.

Шуақ төкті жарық күн,

Мейрамында халықтың.

10-оқушы:Шерзод

Кіргізіп көркін даланың,

Бәйшешек қырды қаптады.

Қызығып ылғи барамын,

Үзуге бірақ батпадым.

2-жүргізуші:

Наурызым - тойы нұрлы күн,Мерейің асып тұр бүгін.Жерімнің жүзін жылыттың,Елімнің сақта бірлігін!Ән: «Қазақтың қара баласы» орындайтын Түймебай Рамазан.11-оқушы:Шахзод

Әнім де саған, биім де,Құт қонақ өзің үйімде.Қуаныш сыйлар еліме,Күлімде, Наурыз, күлімде.

12-оқушы:Чарос

Келіп көктем құстары,

Бау-бақшада ән салды.

Оларды жас достары,

Ұя жасап қарсы алды.

Мұғалім:

Уа халқым!Қазір өздеріңізге ақ батасын беріп, өнегелі өсиетттірін айту үшін ел басына күн туып, ерлер етігімен су кешкен, жау жағадан алып, бөрі етектен шалған алмағайып заманда халықтың бірлігімен тұтастығына ерең еңбек сіңіріп, түнектен шығар жол нұсқап көшбасшы болған өз бабаларымыз асу бермес Төле би, қазып айтқан Қазыбек би, әділ үнді Әйтеке билеріміз келе жатыр.

Төле би: (Рамазан)

Сұрасаң бата берейін, Үстем болсын мерейің! Ықыласпен қол жайсаң, Ақ тілекті төгейін, Дастарханың мол болсын, Абыройың зор болсын!

Қазыбек би:(Муслим)

Өрендерің ер болсын,Көре алмаған бағыңды,Сындыра алмаған сағыңдыБетін басып жер болсын!

Әйтеке би: (Бекарыс)

Жарылқа Алла қабыл ет,Жарылқаудың қамын ет!Ізет, абырой, бақ-дәулетҚызыр қарап, бақ қонып Жақсылық үшін қызмет ет! Әумин!

Мұғалім: Баталарыңыз қабыл болсын!

Ұлыс күні кәрі –жас құшақтасып көріскен.

Жаңа ағытқан қозыдай жамырасып өріскен.

Ұлыс күні қар еріп, сай-салалар гүрілдер.

Көк шөбі шығып желкілдеп, дүние біткен күлімдер.

Би: «Боз жорға» жігіттер тобы.

13-оқушы:Мейрамбек

Балалар – ау, балалар!

Шақырады далалар.

Көктем келді гүл алып,

Көктем келді жыр алып.

1-жүргізуші:

Күттіріп келген жыл басы, бізбен бірге жырлашы.

Дастарханға елімнің береке, ырыс сыйлашы.

Ата-бабам тойлаған , Наурыз тойым армысың!

Қызығына тоймаған дарқан дала қарлы шың

Көрініс: «Тысау кесу»

14-оқушы:Элмира

Көптен күткен Наурыз тойы арайлы

Нұрға бөлеп міне жатыр маңайды!

Мал біткеннің бал татыған уызы,

Қуат болып бойымызға тарайды.

Төрт түлік мал халқымыздың сүйері,

Көңілімнің күмбірлеген күйі еді.

«Аман ба» деп мал жаның?

Бірін-бірі құшақтасып сүйеді.

Мұғалім:

Тойла бүгін тауларым мен боз далам,

Тойла бүгін қарттарым мен боз балам.

Қайта оралған намысымдай наурызым,

Жаңа жыл боп қош келіпсің Наурызым!.

Би: «Өзбек биі»

Қорытынды:

Наурыз құтты болсын, Дендеріміз сау мықты болсын! Наурыз тойы келе берсін, Барлық халық бақытты бола берсін! Еліміздің несібесі көп болсын. Халқымыз көбейіп тоқ болсын! Қош сау болыңыздар халайық, Көріскенше күн жарық болсын!-дей келе, бүгінгі 2 «Б» сыныбының «Қош келдің, Әз наурыз» атты ашық тәрбие сағаты өз мәресіне жетті. Көңіл бөліп тамашалағандарыңызға көптен-көп рахмет!

Маржона:

Алас, алас , пәледен алас,

Көзі жаманның көзінен алас,

Тілі жаманның тілінен алас.

Алас,алас, аласы

Ұйықтап оянсын,

Қуанып оянсын.

Элмира:

Бесіктің құралдарымен таныстыру:

Жөргегі,жаялығы, тағы 2 жаялығы бар( қолын және аяғын орайтын жаялықтары) бас жастығы, бел жастығы, екі жамбас жастығы, аяқ бауы, қол бауы, түбегі, шүмегі.

1-жүргізуші: Балалар, мына шүмек неден жасалады?

Балалар: Қойдың асық жілігінен.

Маржона: жас ананың қолынан сәбиді алады, көрімдік береді.

Сәбидің жауырыны қатып қалмау үшін сылап-сипап, аяқ- қолын созу керек:

Май әкеліңдер, сылап берейін.

Тәу,тәу,тәу,

Сыламақ менен,

Қатып қалмау сенен.

Тастай қыл,

Темірдей қыл.

Сүттей ақ қыл,

Дерт үйге кірмесін,

Балаға тимесін.

Өс,өс, балам, өсе бер.

Аяғыңды сазайық,

Саусағыңды жазайық,

Етті болсын балтырың

Епті боп өс, жарқыным.

Батыр бол балуан білекті

Батыл бол қайсар жүректі.

Өс,өс, өс, балам ,өсе бер.

Бөпенің таза көйлегін кигізеді:

Жағаң жайлы болсын,

Етегің майлы болсын,

Киімің таза болсын,

Өмірің оза берсін.

Элмира: тыштырма жасайды: Келіңдер, балалар, қолдарыңды тосыңдар кезекпен.

Тышты ма? Тышты ма? Балалар: Тышты, тышты !

Баланы бөлейді:

Мойнымдағы тұмарым,

Тарқамайтын құмарым,

Тағдыр берді, алсын деп,

Ақ бесікке салсын деп,

Мойнымдағы маржаным,

Қорадағы мал-жаным,

Бесігіңе жата ғой,

Тәтті ұйқыға бата ғой!

Пәлесі қалсын есікте,- деп бесікке байлайды.

Ана Мухлиса: Бесік жырын айтып. Бөпесін ұйықтатады:

Әлди-әлди, бөпем-ай,

Әлди әнге салам-ай.

Әлди әнге мен салсам,

Бөпем ұйықтап қалады-ай.

Әлди-әлди, бөпем-ай,

Ұйықташы, бөпем-ай.