Қозғалыстың салыстырмалылығы 10 сынып сабақ жоспары

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 10

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Қозғалыстың салыстырмалылығы. Галилейдің салыстырмалылық принципі. Инвариантты және салыстырмалы физикалық шамалар

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

10.2.1.4 Жылдамдықтарды қосумен орын ауыстыруды қосудың классикалық заңын есеп шығаруда қолдану

10.2.1.3 - инварианты жәнесалыстырмалыфизикалықшамалардыажырату;

Сабақ мақсаттары

Қозғалыстың салыстырмалығын сипаттай алады;

Галилей түрлендірулерін түсіне алады.

Бағалау критерийлері

Механикалық қозғалысқа мысал келтіре алады;

Қозғалысты сипаттайтын шамаларды айта алады;

Қозғалыстағы салыстырмалы жылдамдықты анықтай алады және бағытын көрсете алады.

Тілдік мақсаттар

Қазақша

орысша

ағылшынша

Қозғалыстың салыстырмалылығы

Относительность движения

Relativity of motion

Санақ жүйесі

Система отсчета

frame of reference

Салыстырмалы жылдамдық

Относительная скорость

Relativity of velocity

Орташа жылдамдық

Средняя скорость

average speed

Құндылықтарды дарыту

Жауапкершілік, топта бірігіп жұмыс жасай алу қабілеті, академиялық шынайылық.

Пәнаралық байланыстар

Математика пәнінен координата жүйесімен таныс.

АКТ қолдану дағдылары

Интербелсенді тақта, презентация.

Бастапқы білім

Жылдамдықтың таңбасын, өлшем бірлігін, анықтамасын, есептеу формуласын еске түсіру.

Жылдамдықты біле отырып орын ауыстыруды есептеу.

Бағыттас және қарама – қарсы қозғалыстарды ажырата білу. Мысалдар келтіру.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин

Сабақ басында:

(E)- Сергіту сәтін ұйымдастыру (жаттығу жасату, сол арқылы оқушылардың қай санақ денесіне қатысты қозғалатынын, қай санақ денесіне қатысты қозғалмайтынын анықтау);

- Слайдтағы сурет арқылы сабақ тақырыбын және мақсатын айқындау.

1 слайд

Сабақтың ортасы

17 мин

2 мин

11 мин

(D) Қозғалыстың салыстырмалылығына видео көрсету

(W )Санақ денесі, қозғалыстағы дене, санақ жүйесі, координата жүйесі, салыстырмалы, тасымал, абсолют жылдамдық ұғымдарымен танысу.

Қозғалыстың салыстырмалылығын, Галилей түрлендірулерін, жылдамдықтарды қосу ережесін талдау.

Екі инерциалды санақ жүйесін қарастырып, біріншісін , екіншісін деп белгілесек, оларға сәйкес координаттар және болады. 1-сурет.

1-сурет

санақ жүйесі санақ жүйесіне қарағанда осі бойымен жылдамдығымен қозғалсын. Қарастырылып отырған санақ жүйелерінде нүктесінің және координаттар аралығындағы байланысты табайық.

Егер бастапқы уақыт ішінде мен бір-біріне сәйкес келсе, онда 1-суреттен төмендегіше теңдеулер шығады:

Классикалық механиканың қағидасы бойынша барлық санақ жүйелерінде уақыт ағымы бір-біріне тең болады.

Сондықтан да (1*)

Осы жоғарыда алынған төрт теңдеу Галилей түрлендіруі деп аталынады. (1) және (1*) теңдеулерін уақыт бойынша дифференциалдасақ, онда және жүйелеріндегі нүктесінің жылдамдықтарының арасындағы байланыс анықталынады:

Жылдамдықтарды қосу ережесі:

vабс= vсал + Vтас

(D) қозғалыстың салыстырмалылығы мен жылдамдықты қосу ережесіне тәжірибе көрсету.

Түйін:

Салыстырмалы принцип. Табиғаттағы кез-келген физикалық құбылыс барлық инерциялық жүйеде бірдей өтеді.

Жылдамдықтың инварианттық принципі. Бос кеңістіктегі (ваккумдегі) жарық жылдамдығы жарық көзі мен жарық қабылдағыштың қозғалысына тәуелсіз тұрақты шама.

Табиғаттың іргелі қасиеттерін сипаттайтын А. Эйнштейннің 2-ші постулаты тәжірибеден алынған қорытындыларға негізделген.

(G)Оқушыларды 3 топқа бөліп, әрқайсысына талдауға және есептеп шығаруға тапсырма беру.

Әр топ тапсырма бойынша: санақ денесін, қозғалыстағы денені, денелердің салыстырмалы жылдамдығының бағытын және мәнін анықтауы тиіс.

1-топ: дене тәрбиесі сабағында мұғалім Асан мен Дастанды 60 м арақашықтыққа жарыстырады. Мұғалім старт сызығынан жүгіруге рұқсат береді. Асан 3 м/с,…