Қожа Ахмет Ясауи кесенесі туралы зерттеу жұмысы

Түркістан облысы Жетісай ауданы Жетісай қаласы

№ 20 Т. Рыскулов атындағы жалпы орта мектебі КММ-нің тарих пәні мұғалімі

Ғылыми жоба үгісін құрастырған: тарих пәнінің мұғалімі Нұсқабаева Шынар Артыққызы

Ғылыми жұмыс тақырыбы:

Тарихи ескерткіш-Қожа Ахмет Яссауй кесенесі

Бағыты: «Қазақстанның тарихи ескерткіштері және болашақ дамуы бар саяхат маршруттары»

Секция: Тарих

Аннотация

Бұл ғылыми жұмысты жазу арқылы, оқушы өзінің ғылыми жобасында ата – бабаларымыздың ескерткіші орта ғасырға тән жәдігер Қожа Ахмет Яссауй кесенесі жайлы мәліметтерді толық қамтыған. Кесененің тарихын зерттеген. Мәліметтерді, деректерді өз жасына лайық таба білген. Деректермен дәлелдеген.

Оқушы бұл жобаны жазу барысында кеңінен терең әрі жан-жақты дайындалғанын байқатты.

-Мұғалім:

тарих пәнінің мұғалімі Ш.А. Нұсқабаева

Аннотация

В своем научном проекте ученица полностью охватила сведения о Мавзолее Кожа Ахмета Яссауя, как о исторических зданием средневекоых времен предков. Исследовала о структуре мавзолея, уточнила архитектурный комплекс и достойнства средневековых стройтельство.

Найденые источники соответствуют возрасту учащейся. Доказано сведениями.

При исследовании этой работы, видно что ученики хорошо подготовлены.

Учитель истории

Ш.А. Нұсқабаева

Мазмұны

Кіріспе... ................................................................................................................

1.Қожа Ахмет Яссауй бабамыз кім болған?......................................................

2.Қожа Ахмет Яссауйдың ілімі мен мәдениетте салған ізі...............................

3. Кесененің құрылысы мен салыну тарихы.....................................................

4. Сәулет ғимараты бойындағы ерекшелік.......................................................

Қорытынды ..........................................................................................................

Қолданылған әдебиеттер......................................................................................

Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі: Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Қазақстан-2050» Стратегиясында да отанымыздың тарихи маңыздылығын және отан тарихын паш ету арқылы әлемге Қазақстанды танытамыз деген көсемдік көзқарасын білдірген еді. Елбасы өз сөзінде: «Біз өзіміздің ұлттық мәдениетіміз бен дәстүрлерімізді осы әр алуандығымен және ұлылығымен қосып қорғауымыз керек, мәдени игілігімізді бөлшектеп болса да жинастыруымыз керек. Қазақстан тамыры терең жайылған ұлы тарихы бар ел екенін көрсете және дәлелдей отырып, дүниежүзілік аренада біз елімізді рухани қабат арқылы паш етеміз» деп атап көрсетті. Ал «Мәдени мұра» бағдарламасы осы бір тарихи мақсатқа жетудегі алғашқы нақты қадам.

Ендеше, ұлттық мәдениетке ерекше маңызы бар, қазақ халқының мәдени мұрасы саласындағы «Қожа Ахмет Яссауй кесенесі» жобасының әр қырынан ашып іске асыру және тамырларымызды одан әрі зерттеп, ұлан-ғайыр жеріміздің мәдениеті мен тарихын көрсету.

Жұмыстың мақсаты: Қазақ халқы тарихында сәулет өнері мәдениетінде ерекше орын алатын Түркі елінің Рухани астанасы Түркістан қаласында орналасқан Қожа Ахмет Яссауй кесенесінің қандай орын алып келгенін. Солай бола тұрса да, оны қастерлеп ұстап, ғасырдан ғасырға оның мән-маңызын өзгертпей жеткізген біздің қазақ халқы екенін көрсету.

Жұмыстың міндеттері: Осы мақсатқа жету үшін төмендегі міндеттер қойылады:

Қожа Ахмет Яссауй бабамыз өміріне жан-жақты сипатына тоқталу;

Қазақ халқы тарихында орын алатын ұлы істерімен тарихымен таныстыру;

Қазақ халқының сопылық ақындық саласында атқарған еңбектерін қарастыру;

Қожа Ахмет Яссауй кесенесінің сәуллет тарихымен танысу;

Оқулықтардан дәлелдерді пайдалану;

Жұмыстың құрылымы: Зерттеу жұмысы кіріспеден, негізгі мазмұнын ашатын бірнеше мәселеден, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.

Зерттеудің негізі: оқытудың заманауи әдістері, білім беру үрдісіндегі әрекеттік және құзыреттілік тәсілдерін меңгереді.

Зерттеудің болжамы: Түркі елінің Рухани астанасы Түркістан қаласында орналасқан Қожа Ахмет Яссауй кесенесінің қандай орынын анықтау.

Зерттеу пәні: тарих

Зерттеу әдіс-тәсілдері. Зерттеудің барысында жинактау, талдау, зерттеу әдістері пайдалану.

Зерттеудің объектісі: Түркі елінің Рухани астанасы Түркістан қаласында орналасқан Қожа Ахмет Яссауй кесенесінің қандай орын алғанын анықтау.

Жобаның ұсыну формасы: Зерттеушілік

Ахмет Яссауй бабамыз кім болған?

Қожа Ахмет Ясауи (1093-1166) - қазақ халқының байырғы мәдениетінің тарихында айрықша орны бар ұлы ақын, сопылық поэзияның негізін салушы, күллі күншығыс мұсылмандарының рухани ұстазы болған ұлы ойшыл, діни қайраткер. Өз аты Ахмет, есімінің алдындағы «қожа» мұсылман дінін таратып, уағыздаушылық қызметіне орай берілген атау, ал соңындағы «Ясауи» ақынның қай жерден шыққандығын көрсетеді. Бірақ нақтылық үшін айтсақ, Йасы қаласы оның туған жері емес, жастайынан жетім қалып, ағайын туыстарының қолына келіп, бала кезінен өскен жері. Ақынның туған жері қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысының Сайрам ауданы. Әкесі Ибрахим мұсылманша сауаты бар, сөз қадірін білетін білікті адам болған. Бала Ахметтің басты ұстазы, тәрбиешісі аталас туысы болып келетін Арыстанбаб болды. Ол өмірден қайтқаннан кейін Ахмет 17 жасында Йасы қаласына келеді. Дәл осы кезден бастап араб, шағатай, парсы, түркі тілдерінде өлеңдер жаза бастайды. Шығыс поэзиясы мен әдебиетіне ден қойды. Кейін Бұхара қаласында Жүсіп Хамаданидің діни медресесінде оқыды. Оны тәмәмдаған соң сопылық жолдың біраз ащы-тұщысын татып, көптеген қалаларды аралап, туған шаһары Түркістанға қайтып оралады да, Арыстанбаб қалап кеткен дәстүрді жалғастырды. О

Қожа Ахмет Яссауйдың ілімі мен мәдениетте салған ізі

Оның бүгінгі ұрпаққа жеткен көлемді шығармасы - «Диуани Хикмет» (Даналық кітабы) қыпшақ диалектілерімен көне түркі тілінде жазылған. Өкінішке орай туындының түпнұсқасы біздің заманымызға жетпеген. Бізге жеткені XV-XVI ғасырлардағы көшірмесі ғана. Ондай нұсқалары өте көп. Олардың көбі Ыстамбұл, Қоқан, Ташкент, Мәскеу, Алматыда сақталған. Бұл шығарма алғаш рет 1878 жылы жеке кітап болып басылып шықты. Содан кейін ол Ыстамбұл, Қазан, Ташкент қалаларында бірнеше қайыра басылды. Соның бірі 1901 жылы Қазанда Тыныштықұлының қазақтарға арнап шығарған нұсқасы болатын. Төрт тармақты өлеңмен жазылған бұл шығармада ақын өзінің бала күнінен пайғамбар жасына келгенге дейінгі өмір жолын баяндайды, тіршілікте тартқан азабын, көрген қайғысын айтады, бұхара халыққа үстемдік жүргізуші хандардың, бектердің, қазылардың жіберген кемшіліктерін, жасаған қиянаттарын сынайды, бұл фәнидің жалғандығын білдіреді. Қожа Ахмет Ясауи түркі тілінде жатық әрі бейнелі жыр жазудың үлгісін жасап, түркі тілдерінің көркем шығармалар тудыру мүмкіндігінің мол екендігін дәлелдеді. Оның жазба әдебиет…