Құқықтық білім мен мәдениетті қалыптастыру жолдары

Құқықтық білім мен құқықтық мәдениет

Туктыбаева Ляззат Умырзаковна

Құқықтық білім мен құқықтық мәдениет — қоғамның құқықтық жүйесін түсіну және оған сәйкес әрекет ету қабілетін дамытуға бағытталған маңызды аспектілер. Оқушыларды құқықтық сауаттылыққа үйрету, олардың құқықтық мәдениетін қалыптастыру қазіргі заманның басты қажеттіліктерінің бірі болып табылады. Бұл мақсатқа жету үшін әртүрлі дидактикалық әдістер мен ойындар қолданылады. Олардың ішінде құқықтық білім мен құқықтық мәдениетті дамытуға арналған ойындар ерекше орын алады. Атап айтқанда, «Құқық қорғаушы», «Заңды немесе заңсыз?» және «Құқықтық шахмат» сияқты ойындар құқықтық білімді терең меңгеруге және құқықтық сауаттылықты арттыруға көмектеседі.

1. «Құқық қорғаушы» (Құқықтық жағдайларды шешу)

Мақсаты:Бұл ойын оқушыларды құқықтық жағдайларды шешуге, нақты заңдарды дұрыс қолдануға үйретеді. Ойын барысында оқушылар түрлі құқықтық мәселелерді талқылап, заң нормаларын түсініп, оларды іс жүзінде қолдануды үйренеді.

Қалай өткізіледі:

Оқушылар бірнеше топқа бөлінеді, және әр топқа құқықтық жағдай беріледі. Мысалы, бір топқа келесі жағдай берілуі мүмкін:

Мәселе: «Айжан өзінің көлігін жалға берді. Жалдаушы келісімшарт бойынша төлем жасауы керек болғанымен, ақша төлемеді. Айжан не істеуі керек?»

Топтар бұл мәселені талқылап, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі мен басқа да заңнамалық актілерді пайдалана отырып, шешім қабылдайды. Әр топ өз шешімін ұсынып, құқықтық нормаға сәйкес әрекет ету жолдарын көрсетеді. Топтар өз шешімдерін қорғап, заңды тұрғыдан дәлелдейді.

Талдау:Бұл ойын құқық қорғаушылар мен заңгерлердің жұмысын модельдейді. Оқушылар заңды білудің маңыздылығын түсініп, нақты жағдайда қалай әрекет ету керектігін үйренеді.

2. «Заңды немесе заңсыз?» (Құқықтық нормаларды анықтау)

Мақсаты:Бұл ойын оқушыларға әртүрлі құқықтық жағдайларды талдай отырып, заңды және заңсыз әрекеттерді анықтауды үйретеді. Оқушылар заңның негізгі қағидаттарын түсініп, оларды күнделікті өмірде қолдану дағдыларын дамытады.

Қалай өткізіледі:

Оқушыларға әртүрлі құқықтық жағдайлар ұсынылады. Мысалы:

Жағдай 1: «Айгүл көшеде серуендеп бара жатып, жол қозғалысын бұзғаны үшін айыппұл төлеуге тиіс болды. Ол айыппұлды төлемеуді шешіп, оны ұрлап алуға тырысты. Бұл әрекет заңды ма?»

Жағдай 2: «Әлібек өзін алдаған кәсіпкердің алдынан шығып, сату шартын бұзған соң, келісімшартты тоқтатуға құқықты ма?»