Қымыздың түрлері мен емдік қасиеттері туралы ғылыми жұмыс

Секциясы: Ауылшаруашылығы

Зерттеу жұмысы

ЖЫЛҚЫ СҮТІНІҢ ЕМДІК ҚАСИЕТТЕРІ

Балабаева Гүлбақыт

2 курс (мамандығы «Аспазшы»)

мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорны

«Қаратөбе колледжі»

Ғылыми жетекшілері: ІІ санатты өндірістік оқыту

шебері Б.С.Ахметова ІІ санатты өндірістік оқыту

шебері Ж.А.Таттигалиева

ОРАЛ 2014 М а з м ұ н ы :

І. Жұмыстың сипаттамасы. Мақсаты

ІІ. Кіріспе бөлімі. Ет өнімдерін пайдалану кезіндегі жылқы малының адамзатқа қажеттілігі

ІІІ. Зерттеу бөлімі. 3.1 Қымыздың тауарлық сипаттамалары мен құрам ерекшеліктері 3.2 Қырық түрлі қымыздың, шипалы шарапаты

ІV. Қорытынды. Қымыз өндірісінің дамуы, денсаулықтың нығаю жолы

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Мақсаты:

1. Жылқы малының аспаздық өңдеу технологиясын,

бөліктер атауларын түсіндіру.

2. Ата-бабаларымыздың табиғи, дала ем-

шараларының түрлерін жаңғырту.

3. Қымыздың шипалы сусындар арасынан алар

орнының ерекшелігін көрсету.

ІІ. КІРІСПЕ Ет өнімдерін пайдалану кезіндегі жылқы малының адамзатқа қажеттілігі.

Қазақ халқының дүниетанымында, діні мен тілінде

жылқыға қатысты өзгеше философиялық және мәдени жүйе

қалыптасқан. Қазақ халқы жылқыны, ең алдымен, ел қорғаны

ердің жан-серігі деп дәріптеген және жылқы малын үш топқа

бөлген. Қазақтар бәйгеге қосатын жүйрік жылқыларды

тұлпар, арғымақ, сәйгүлік деп әлпештеп, ерекше күтімге

алған. Ал ауыр жүк артуға, алыс жолға төзімді жылқыны

қазанат деп атап, оны да ерекше бағалаған. Ал еті мен сүті

үшін өсіретін қалған жылқылар жабы деп атаған.

«Таңғы ас-тәңірден» дей отырып, ас-ауқатты қасиет тұтқан

халықпыз. «Астан үлкен емеспіз» дегенді ұстансақ та

талғамай жеуді мұрат тұтқан емеспіз. Қазақтың әрбір ас –

мәзірі үлкен мәнге, тәрбиеге ие болумен қатар, денсаулыққа

пайдалы екенін қайтерсіз?! Ата-бабаларымыз медициналық

ілімі болмаса да тамақты талғап жеу арқылы-ақ өзін-өзі

емдеп жаза білген.

Жылқылар әдетте бір айғыр бастайтын бірнеше биеден

тұратын үйірге жиналады. Осындай үйірдің бірнеше

топтамасы өз өлкеміз Қаратөбе жерінде де бар. Әсіресе

Қалдығайты, Саралжын елді-мекендерінен жиі кездестіруге

болады. Бұл тұяқты жануарлады өздерінің ет және қымыз

өндіру, салт міну, арабаға не шанаға жегу бағыттарында

өсіріп, қолдан ұрықтандыру жолы арқылы тұқымдарын

асылдандырып отырады. Қаратөбе өңірімізде Елбасымыздың

тың жобаларының бірі 2020 бағдарламасы негізінде жылқы

шаруашылығы қарыштап дамып келеді.

Жылқы етінде негізінен минералды заттар, оның ішінде

темір көп. Әсірсе, жылқы бауыры темірге, А1, В2, В12

дәрумендеріне бай. Мамандар жылқы етін мұздатқышта

сақтағаннан гөрі оны сүр сақтаған әлдеқайда пайдалы екенін

айтады. Қазақ етті баптап сақтауда басқа халықтарға

қарағанда шебер.

Жылқы етінің әрбір мүшесі әртүрлі ауруларға шипа

болады. Мысалы, жылқының жүрегін жеу ми қызметін

жақсартады. Мидағы миллондаған жасушаларды жаңартып,

есте сақтау қабілетіне жауап беретін талшықтарға көмек

береді. Қазы мен қарта, жал мен жая ас төресі. Қазақ

тағамдарының ішінен қазы-қартаның сіңімділігі және ағзаға

пайдалылығы жағынан ешқандай тағам теңдесе алмайды.

Жал мен жаяның бойындағы әртүрлі дәрумендер көп.

Мамандар бұл тағамдарды көбінесе спортпен

шұғылданатындарға жеуге кеңес береді. Бұларда адам

терілері арқылы шығатын кейбір элементтердің орындарын

басатын заттар болады.

Жылқы малының сан ауруды емдейтін, жанға күш-қуат

беретін, адамды арғымақтай атылып аурусыз болашақтарға

жетелейтінінін біле отырып-ақ оның пайдасы мен қадыр-

қасиетін біле беруіміз қажет. Біз бүгін үлкен қарияларға да,

жастарға да, тіпті балаларға жылқы тағамдары мәзірін

енгізуіміз керек. Сонда салауатты ұрпақ қалыптастыра

аламыз деп ойлаймын.