Балдың емдік қасиеті туралы ғылыми жұмыс

Алматы блысы

Ұйғыр ауданы

Кетпен ауылы

«М.Жалилов атындағы орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Аты-жөні: Нұрқадилов Асылбек Қайратұлы

Сыныбы: 9 «А» сынып

Жұмыстың тақырыбы: «Балдың емдік қасиеті»

Секциясы: Биология

Жетекшісі: Казиева Бибисара Теменовна

Биология пәні мұғалімі

2018-2019 оқу жылы

Аннотация

Бал - құнарлылығы жоғары диеталық тағам.

Жұмысшы бал арасының гүлді өсімдіктердің шырынан өндеп шығарған өнімі, қоймалжың, тәтті сұйық зат.

Қазақ халқы балдың емдік қасиеттерін ертеден білген. Сөйтіп ел арасында ауруға шалдыққан адамдарды балмен емдеген.

Бүгінгі жас ұрпақ сол ата- баба ізін жалғастырушылар; сол жас ұрпақтың бірі 9 «А» сынып оқушысы Нұрқаділов Асылбек биология пәнінен ғылыми жоба дайындауды қолға алды. Ол бал арасы мен балды алып, өз алдына мақсат қоя отырып, зерттеу жұмыстарын жүргізді.

Асылбек өзі қорғайтын ғылыми жобаның тақырыбын: «Балдың емдік қасиеті « деп атады.

Асылбектің бұл тақырыпты таңдау себебі оның ата-бабалары омарташылар болып осы кәсіпті терең меңгергендіктен , бұл кәсіптің қыры мен сырын бала кезінен әкесінің жанында жүріп үйренген.

Бал ара мен балдың емдік қасиеті туралы мәліметтер жинап, бал өнімінен жасалатын түрлі дәрі-дәрмектердің емдік қасиеттерін білуде өз бетімен әр түлі зерттеу жұмыстарын жасап, нәтижесін ғылыми түрде зерттеп жүрген оқушы.

Пайдаланған әдебиеттер

Егемен Қазақстан газет 28 тамыз 2013жыл

Биология 6 сынып.Атамұра-2015жыл.

3.Биология және сауаттылық негізі жұрналы №1. 2029жыл

4. Еңбекқор жәндік 79бет

5. Ауырып ем іздегенше.... халық медицинасына арналған жинақ. 2011ж

6. Алатау газеті №9. 2014ж

7. Жетісу газеті. №59. 2015ж

8. Мектеп дәрігері журналы. №4. 2016ж

9. Ғаламтор желісі. Google

Негізгі бөлім

А) Ара баланың құрамы мен қуаты

Ә) Ара балының емдік қасиеті

Ара балының химиялық құрамы

Ара балы-жоғары калориялы диеталық тағам .Жұмысшы бал арасының гүлді өсімдіктердің шырынынан өңдеп шығарған өнімі, қоймалжың, тәтті сұйықтық. Ара балы бір шырынды және көп шырынды болып бөлінеді. Бір шырынды бал тек өсімдіктің бір түрінен ғана жинлған шырын. Оны өсімдіктің түріне қарақұмық балы, жөке ағаштың балы депте атайды.Көп шырынды ба- өсімдіктердің бірнеше түрінен жиналатын шырын. Мұндай балды табиғи бал беретін өңірлерге байланысты дала балы, тау балы, бақ балы тағы басқа әр түрлі айтады.Бұлардың химиялық құрамы шырын жинаған өсімдіктердің түріне, ол өскен топыраққа ,сол жердің ауа –райы жағдайына және балдың түріне тығыз байланысты. Гүл балының құрамында 12-13 пайыз су,0,4 пайыз нәруыз, 0,3 пайыз күл, көмір сутегі, глюкоза, жүзім қанты, сахароза, мальтоза тағы басқалар бар. Тағы В3,В5,А,С,Н,Е,К дәрумендері, минералды тұздаор,ферменттер,сонымен қатар химиялық элементтер каалий,калций фосфор ,хлор ,күкірт, натрий,темір марганец ,мыс кездеседі сонымен қатар алма,жүзім, қымыздық тәрізді қышқылдарда бар. Балдың сапасын,негізінен иісінен,дәмі, түсі, тығыздығы,ылғалждығы,қоректік ,жабысқақтық қасиеттері арқылы анықтайды.Өмірде табиғи балды ажырату оңай емес .Мысалы қантты бал ара

Түйебұршақ доник балы бірінші сортты балға жатады.Ақ ашық түсі бар ,хош иісті балдың бұлтүрі глюкозаға бай Оны көбінесе ішек ауруларына пайдалы пайдалануға болады.

Шайқұрай кипрей балы мөлдір жасыл-сары жасыл түсті сұйық бал. Балдың бұл түрі ін әлсіздікке , жараны қайтаруға пайдаланады. Жөке липа балынсары жасыл түсті балдың бактерияға қарсы қасиеті бар. Жөке балын тамақ ауруларына пайдаланады. Сонымен қатар тыныштандыратын,ұйқыны жақсартатын қасиеті бар.

Шабындық ллуговой балы бірінші сортты балға жатады.Сары қоңыр немесе алтын түсті балды шабындықтағы түрлі түсті гүлдерден алады. Бұл бал арқылы тыныс алу жолдары жүйке жүрек және асқорыту жүйесін емдеуге пайдалануға болады.

Ара балының емдік қасиеті

Емдік қасиеті ерте кезден белгілі болып түрлі ауруларға қарсы әркім өзінше пайдаланып келген . Суық тигенде , жүрек, бауыр, өкпе, бүйрек, асқазан, ішек, жүйке, ауруы , сондай-ақ қан қысымының көтерілуі сияқты дерттерге шипа. Оны көпке созылып, асқынып кеткен жарақатқа да жағуға болады. Соған орай балды кейбір ауруларға қалай пайдалануға болатыны туралы қысқаша мәліметтер жинақтадым.

Қол-аяқ жансызданғанда , сары ара ұясының үлкенінен бір тал, кішілеуінен бір талын, 3-4 тал сарымсақпен қосып, жаншып ауру жерге таңады. Тері қышымасына: ара ұясын спиртке 7 күн салып, 8 күннен бастап қышымаға бірнеше рет жағады.

Ыстық , суықтан тіс қақсағанда : ара ұясын суға бұқтырып, сумен ауызды шайқайды. Ара ұясынан кішкене мөлшерде алып, қақсаған тіске басады.

Балалар кіндігі сыртқа шығып кеткенде ара ұясын өртеп, күлін кіндікке таңады.