Қызықты грамматика авторлық бағдарламасы бастауыш сыныпқа

Қызықты грамматика

4-сыныпқа арналған қазақ тілінен қосымша тапсырмалар жинағы

Бүгінгі таңда қазақ халқы ғасырлар тұрғысында тәуелсіз мемлекетке айналып, өзінің қоғамдағы саяси, мәдени білім жүйесін әлемдік өркениет үлгісінде дамытуда. Өйткені кез-келген жаңа тәуелсіз мемлекеттің рухани даму үрдісінің өзіндік ерекшеліктері болады. Қазақ халқына тән білімнің озық, өнегелі үлгілерін оқушыға білім беруде , соның ішінде қазақ тілін оқытуда қолдану бүгінгі күннің басты міндеті болуы тиіс.

Мәдениетті сөйлей білу адамның жан дүниесінің әдемілігін көрсетеді. Ал сауатты жазу - білімділіктің көрінісі. Мәдениеттілік пен білім адамға ана тілі арқылы дариды.

«Қызықты грамматика» - бағдарламасын ала отырып,қазақ тілінен алған білімді бекітіп, тиянақтай түседі. Тапсырмаларды орындай отырып жеке, жұпта, топта орындау арқылы өзінің ана тілін қаншалықты дәрежеде білетінін байқайды.

Тіл білімінің басқа сатыларын сатылап, талдап меңгеруге негіз қаланып, талдау жұмысын жүйелі жүргізуге үйренеді.

Мақсаты:

-оқушылардың жаңа мағлұматтарды пайдалану барысында ойлау қабілеттерін арттыру:

-ақпараттық технологияның жаңа үлгілерін меңгерту;

-шығармашылықпен жұмыс істей алатын жеке тұлға қалыптастыру;

-оқушылардың ойлау қабілеттерін арттыру;

Міндеттері:

-жас ұрпақты қазіргі заман талабына сай бәсекеге қабілетті деңгейде білімді етіп тәрбиелеу.

-оқушыларды айналадағы болып жатқан өзгерістер мен жағдайларға қарап,тез шешім қабылдауға үйрету.

-оқушылардың білімдерін ана тілімізде шыңдай отырып,ұлттық негізде тереңдету.

-ұлттық сипат беретін теңдеулер,өлшемдердің,ұлттық салт-дәстүрлердің тіл дамытуға қатысты элементтерін пайдалану.

Күтілетін нәтиже:

-сауатты көркем жазуға дағдылану арқылы ізденімпаздыққа, шығармашылыққа үйренеді;

-оқушылардың қажетті шеберлік пен дағдылары қалыптасады және баланың жалпы тұлғалық дамуына,ойлау,есте сақтау,қиялдау,елестету сияқты жақсы қасиеттерінің үйлесімді дамуы қалыптасады;

-олардың шығармашылық қабілеттері дамиды.

Тұжырымдық бөлік

I-бөлім. Дыбыс және әріп -3 сағат.

Дыбыс және әріп туралы білімдерін толықтырып, көркем жазу дағдыларын қалыптастырады. Дыбыстардың түрлерін айыра біледі. Сөздердің жуан және жіңішке болып айтылу себептерін анықтап, дауысты дыбыстарды сөздерге дұрыс қолданады, дыбыс әріптерін сауатты түрде практикада қолдана алады. Дауыссыз дыбыс түрлерін ажырата отырып, әріп таңбаларын сауатты жазады.

II-бөлім. Мақал-мәтелдер – 2 сағат

Тақырыптарға сай мақалдарды жаттайды, мақалдардың жалғасын жазады, синоним сөздер табады.

III-бөлім . Сөз таптары - 15 сағат

Ауызша және жазбаша сауаттылықтарын қалыптастырып, заттың түр-түсі, сипатын, санын, қимыл іс-әрекетін білдіретін сөздерді сауатты түрде практикада қолдана білу дағдылары қалыптасады.

IV –бөлім. Қаратпа және мәндес сөздер – 4 сағат

Қаратпа және мәндес сөздерге байланысты тапсырмалар орындау барысында білімдерін шыңдайды.

V-бөлім. Жазба жұмыстары – 10 сағат

Тест тапсырмаларын орындату, шығармашылық диктанттар жазғызу барысында өз ойларын еркін айта алатын тұлға қалыптасады. Ойларын еркін дәлелді түрде ауызша және жазбаша да сауатты түрде жеткізе білу қабілеттері жетіледі. Тілдік жаттығулар, түсініктілі дидактикалық ойындар қолдану арқылы сөйлеу мәдениеті қалыптасады.

«Қызықты грамматика» бағдарламасының

тақырыптық жоспары

(Барлығы 34 сағат,аптасына 1сағат)

Тақырыптар

Сағ. саны

Күні

І. Дыбыс және әріп - 3 сағат

Дауысты дыбыстар әлемі

Сөздердің жуан және жіңішке болып айтылу себептерін анықтау

Дауыссыз дыбыстардың ерекшеліктері

ІІ. Мақал-мәтелдер - 2 сағат

Мақал-мәтелдер еліне саяхат

Мақал-мәтелдерді қаншалықты қолдана аласың?

ІІІ. Сөз таптары - 15 сағат

Кімдер? Нелер? қонақта

Септік атаның еліне саяхат

Мен кіммін? сызбамен жұмыс

Нақты сұраққа жауап беретін сөздер

Оқушылардың білім деңгейін анықтау

И, й, у әріптері бар сөздердің айтылуы мен жазылуын ажырат

Өзара бір-бірімен мағына жағынан байланысқан сөйлемдер

Не істеді? Қандай? және Не үшін? сұрағына жауап беретін сөйлемдер

Мәтіннің құрылымы туралы не білеміз?

Әдемілік, сұлулықты білдіретін сөздер

Сандар көпірі

Сан есімнің түрлерін анықтау

Заттың ретін білдіретін сөздер

Заттың санын білдіретін сөздер

Сиқырлы етістіктер /дара, күрделі/

ІҮ. Қаратпа және мәндес сөздер - 4 сағат

Қарату мақсатында айтылатын сөздер

Қарату мақсатында айтылатын сөздерді қайталау

Мағынасы бір-біріне жуық сөздер

Мағынасы бір-біріне қарама-қарсы сөздер

Ү. Жазба жұмыстары және қайталау сабақтары - 10 сағат

Өздік жұмыс

Шығармашылық диктант

Оқушылардың білім деңгейін анықтау

-ау, -еу жұрнағы жалғану арқылы жасалған сан есім

Заттың санын топтап көрсететін сан есімдер

Нақты емес шамамен айтылатын сан есімдер

"Сан есімдер әлемі" жарыс сабақ

Сан есімнен туралы нені білдік? Қайталау сабағы

«Атамекен» тапсырмалары

Қайталауға арналған «Атамекен» тапсырмалары

Бұл жинақта оқу орыс тілінде жүретін мектептерде оқытылатын қазақ тілі пәнін оқушыларға терең меңгертіп, қазақша дұрыс сөйлеп, сауатты жазу дағдыларын қалыптастыру мақсатында құрастырылған. Бұл – оқу орыс тілінде жүргізілетін мектептердің 4-сынып оқушыларының жас ерекшелігін, қазақ тілін меңгеру дәрежесін,сөздік қорын ескере отырып, оқулықтағы материалдарды толықтыру мақсатында қолданылатын қосымша құрал.

Мұнда оқушылардың сөйлеу тілін кеңейту, байыту мақсатында қысқа және қызықты мәтіндер,өлең, мақал,түрлі дидактикалық тапсырмалар берілді. Сондай-ақ жаттығу,тапсырмалардың түрлері де кеңінен қамтылды.

Дидактикалық материалдарды берудегі мақсат-оқушылардың тілін дамытуда,тіл үйренуде, сөздік қорын байытуда оқулыққа қосымша дүниені бір жерге топтап,мұғалімдерге әдістемелік көмек көрсету.

Мұғалім тапсырмаларды оқушылардың қабілетіне,қазақ тілін білу дәрежесіне лайықтап орындатады. Мұндағы материалдар грамматикалық тақырыптар бойынша берілді.

1-тапсырма.Сұрақтарға жауап жаз.

Бұл кім?

Ол неше жаста?

Ол нешінші сыныпта оқиды?

Ол қандай?

2-тапсырма.Мына сұрақтарға жауап беретін сөздерді жаз.

Не істеді?

Кім?

Не?

Қандай?

3-тапсырма.Толықтырып жаз.

Менің атым- --------------------- . Мен .................. жастамын.Бұл менің .....................

Ол менен ................. жас ............. . Ол неше жаста?................................................. .

4-тапсырма. Берілген мәтіннен отбасы атауларын теріп жаз.

Менің атым-Айдар. Бұл- біздің отбасымыз.Біздің отбасымызда төрт адам бар.Олар: әке-шешем,қарындасым, және мен. Менің әкемнің аты –Қайрат. Ол 40 жаста. Менің әкем күшті және ақылды. Менің анамның аты-Раушан.Ол 35 жаста.Менің анам әдемі және мейірімді.Менің қарындасымның аты- Маржан. Ол үш жаста.Менің қарындасым ақылды және сүйкімді.Мен отбасымды жақсы көремін.

5-тапсырма. Мәтінді оқып ,сұрақтарға жауап жаз.

Бұл -менің немерем .Оның аты-Әсет.Ол сегіз жаста.Әсет екінші сыныпта оқиды.Ол-ақылды және күшті бала.Менің немерем қалада тұрады.

Әсет неше жаста?

Әсет нешінші сыныпта оқиды?

Әсет қандай бала?

Әсет қайда тұрады?

6-тапсырма.Сүйікті ісіңді жаз.

Үлгі: Менің сүйікті ісім- музыка тыңдау.

7-тапсырма. Кім не істеуді жақсы көреді? Белгіле.

мен

анам

әкем

інім

ән айтуды

кітап оқуды

музыка тыңдауды

сөзжұмбақ шешуді

8-тапсырма. Сөздерді қазақ тіліне аударып жаз.

Пословица----------------------------------------------

Поговорка----------------------------------------------

Учить---------------------------------------------------

Знать-----------------------------------------------------

Интересно----------------------------------------------

Полезно-------------------------------------------------

9- тапсырма. Мақалды толықтыр.

Қарға баласын «----------------» дейді,

Кірпі баласын «-----------------» дейді.

10-тапсырма. Жіктік жалғауын жалғап жаз.

Мен жуа------------ Біз жуа -----------

Сен жуа------------- Сендер жуа -----------------

Сіз жуа -------------- Сіздер жуа --------------

Ол жуа -------------- Олар жуа --------------

11-тапсырма.Мәтіннен жіктік жалғауы бар сөздерді теріп жаз.

Мынау –менің бөлмем.Менің бөлмем кең және жарық. Менің бөлмем таза. Мен заттарымды жинаймын.Мен еден жуамын, шаң сүртемін. Мен кілемді шаңсорғышпен тазалаймын.

12-тапсырма.Толықтырып жаз.

жуамын

Мен үй --------------------- .

құямын

Мен ыдыс -----------------.

жинаймын

Мен дастарқан ---------------- .

Мен гүлге су ------------------- .

жасаймын

13-тапсырма.Толықтырып жаз.

Мен ыдыс жуа......... . Ол дастарқан жасай ............... . Біз гүлдерге су құя............. . сен шаң сүрте............... . Сіздер үй жинай ............ . Олар бізге көмектесе .............. .

14- тапсырма. «Дастарқан» сөзіне фонетикалық талдау жасау.

Дастарқан - ------------------------------------------------------.

Д- -----------------------------------------------------

А- -----------------------------------------------------

С- -----------------------------------------------------

Т- -----------------------------------------------------

А- -----------------------------------------------------

Р- -----------------------------------------------------

Қ- -----------------------------------------------------

А- -----------------------------------------------------

Н- -----------------------------------------------------

15- тапсырма. Мақалды жалғастыр.

Көз -------------------,

Қол ------------------- .

16-тапсырма.Мәтінді оқып, сұрақтарға жауап жаз.

Менің атым-Анар.Мен үйде анама көмектесемін. Мен дастарқан жасаймын. Мен дастарқанға ыдыстарды қоямын. Мынау-қасық. Мынау –шанышқы. Мынау –тәрелке. Мынау-пышақ. Біздің отбасымызда үш адам бар. Сондықтан мен дастарқанға үш қасық, үш шанышқы және үш тәрелке қоямын. Дастарқанға тамақты анам қояды. Біз тамақ ішеміз.

1.Анар үйде кімге көмектеседі?

2.Ол не істейді?

3.Ол дастарқанға қандай ыдыстарды қояды?

4.Дастарқанға тамақты кім қояды?

17-тапсырма.Тәрелке деген сөзге фонетикалық талдау жаса.

Тәрелке- --------------------------------------------------------------------------- .

Т- -------------------------------------------------------------

Ә- -------------------------------------------------------------

Р- --------------------------------------------------------------

Е- --------------------------------------------------------------

Л- --------------------------------------------------------------

К- ---------------------------------------------------------------

Е- ----------------------------------------------------------------

18- тапсырма. Сусындар мен тағамдарды екі бөліп жаз.

Сүт,шай, мәнті, ет,шырын,су,айран,ботқа,көже,қуырдақ,палау.

Сусындар Тағамдар

19-тапсырма.Сөздерді қазақ тіліне аударып жаз.

Вкус- -----------------------------------------

Жидкий /-ая,-ое/ -----------------------------

Полезно для здоровья ------------------------------

Можно добавить -------------------------------------

20-тапсырма.Сүт тағамдарын жаз.

21- тапсырма.Мақалды жалғастырып жаз.

-Сен қайда тұрасың?

-Қазақстанның жері қандай?

-Қазақстанның елбасы кім?

-Қазақстанның елордасы қай қала?

-Астана қандай қала?

22-тапсырма.Мәтіннен көптік жалғауы бар сөздерді теріп жаз.

Астана қаласы-Қазақстанның елордасы.Астана – үлкен,әдемі және жас қала.Ол Солтүстік Қазақстанда орналасқан.Астанада әдемі үйлер,саябақтар,ескерткіштер,биік ғимараттар бар.Маған Астана қаласы ұнайды.

23-тапсырма. «Елорда» сөзіне дыбыстық талдау жаса.

Елорда -------------------------------------------------------------

Е-----------------------------------------------------------

Л-----------------------------------------------------------

О-----------------------------------------------------------

Р-----------------------------------------------------------

Д----------------------------------------------------------

А----------------------------------------------------------

25-тапсырма.Жіктік жалғауын жалға.

Мен бара------------- Біз бара---------------

Сен бара------------- Сендер бара------------------

Сіз бара------------- Сіздер бара-------------------

Ол бара-------------- Олар бара-------------------

26-тапсырма.Толықтырып жаз.

Біз Астанаға бара....... . Сендер Атырауға бара........... . Мен Семейге бара........... . Сіз Өскеменге бара ........... . Сен Өскеменге бара........... . Сіздер Таразға бара........... .

27-тапсырма.Мәтіннен жалқы есімдерді теріп жаз.

Қазақстанның жері үлкен, табиғаты әдемі.Елімізде өзен,көлдер,биік таулар,жасыл ормандар бар.Астанада Есіл өзені,Семейде Ертіс өзені, Көкшетауда Бурабай көлі бар. Алматының мақтанышы –Алатау тауы.

28-тапсырма.Мына сұрақтарға жауап беретін сөздерді жаз.

Қайда? Кіммен? Немен?

29-тапсырма. Кіммен? Немен? сұрақтарына жауап беретін сөздердің астын сыз.

Менің атым- Маржан. Мен жазғы демалыста Көкшетауға бардым. Ол Солтүстік Қазақстанда орналасқан. Мен Көкшетауға ата-анаммен бардым.Біз машинамен бардық.Маған Көкшетау қаласы ұнайды.

30-тапсырма.Сұрақтарға жауап жаз.

-Сен жазғы демалыста қайда бардың?

-Сен кіммен бардың?

-Сендер немен бардыңдар?

-Сенің жазғы демалысың қалай өтті?

31-тапсырма. «Тәуелсіз» сөзіне дыбыстық талдау жаса.

Тәуелсіз----------------------------------------------------------

Т-------------------------------------------------------------------

Ә-------------------------------------------------------------------

У-------------------------------------------------------------------

Е-------------------------------------------------------------------

Л-------------------------------------------------------------------

С-------------------------------------------------------------------

І--------------------------------------------------------------------

З--------------------------------------------------------------------

32-тапсырма.Не?Қандай? сұрақтарына жауап беретін сөздерді екі бағанға бөліп жаз.

Еркін,бай,мол,еркіндік,байлық,молшылық,бейбіт,бейбітшілік,құс,әдемі,көгілдір,қыран

33-тапсырма. Мәтін бойынша сұрақтар құрастырып жаз.

Мынау-Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы. Қазақстанның Туы көгілдір және алтын түсті. Тудың ортасында күн және қыран бейнеленген.Көгілдір түс –бейбітшіліктің, ашық аспанның белгісі.Күн – бейбітшілік белгісі. Қыран құс –еркіндік белгісі.Күн,қыран және ұлттық өрнек алтын түсті. Алтын түс-молшылық пен байлықтың белгісі.

Мемлекеттік Тудың авторы-суретші Шәкен Ниязбеков.

34-тапсырма.Сұрақтарға жауап жаз.

Сенің Отаның қай жер?

Қазақстан қандай мемлекет?

Қазақстанның Мемлекеттік Туы қандай?

Қазақстанның елордасы қай қала?

Қазақстанның табиғаты қандай?

35-тапсырма.Сөздердің аудармасын жаз.

Здание------------------------------------------

Был построен----------------------------------

Архитектор------------------------------------

Согласие---------------------------------------

Дружба-----------------------------------------

Единство---------------------------------------

Дворец------------------------------------------

36-тапсырма.Сұрақтарға жауап жаз.

Қандай ғимарат пирамидаға ұқсайды?

Бұл ғимарат қай жылы салынды?

Оның сәулетшісі кім?

Бейбітшілік және келісім сарайы ненің белгісі?

37-тапсырма.«Наурыз» сөзіне фонетикалық талдау жаса.

Наурыз------------------------------------------------------

Н--------------------------------------------------------------

А--------------------------------------------------------------

У--------------------------------------------------------------

Р--------------------------------------------------------------

Ы--------------------------------------------------------------

З----------------------------------------------------------------

38-тапсырма. Сөзге жіктік жалғауын жалғап жаз.

Мен жасап отыр............ Біз жасап отыр.................

Сен жасап отыр............. Сендер жасап отыр..........

Сіз жасап отыр.............. Сіздер жасап отыр............

Ол жасап отыр.............. Олар жасап отыр.............

39-тапсырма.-ып,-іп,-п толықтырып жаз.