Қызықты тәжірибелер химия пәнінен сыныптан тыс жұмыс

Тақырыбы: Қызықты тәжірибелер

Мақсаты: оқушыларға қызықты тәжірибеер өткізу арқылы химия пәніне қызығушылықтарын арттыру.

Қажетті құрал-жабдықтар: бір процентті фенолфталеиннің спирттегі ерітіндісі, соданың бес проценттік ерітіндісі немесе сілтінің әлсіз ерітіндісі, тұз қышқылының сұйытылған ерітіндісі, бір парақ қағаз, акварель щеткасы, мүсәтір спирті, екі шыбық, йодтың спирттегі 10 проценттік ерітіндісі, нан стакан немесе шай кесе, орамал, 10 мл ацетон немесе спирт, бір стакан су, темір штатив, қысқыш, сіріңке, аммоний дихорматы.

Жұмыстың барысы:

Көрінбейтін бояу.

Бұл үшін қаажетті заттар: бір процентті фенолфталеиннің спирттегі ерітіндісі, соданың бес проценттік ерітіндісі немесе сілтінің әлсіз ерітіндісі, тұз қышқылының сұйытылған ерітіндісі, бір парақ қағаз, акварель щеткасы

Фенолфталеиннің бір проценттік ерітіндісіне плакат перосын батырып, бір парақ қағазға «достық» деген сөз жазылады. Бұл кезде спирт қағаз бетінен лезде ұшып кетіп, оның бетінде із қалмайды. Қағаз бетіне соданың судағы ерітіндісі немесе сілтінің ерітіндісі бүркеледі. Бұдан соң қағаз бетінде жаңағы өзіміз жазған жазу ашық айқын болып қызғылт түске боялып көрінеді. Оның артынан іле шала қағазға екінші тұз қышқылының әлсіз ерітіндісін бүркесеңіз, әлгі бояу лезде жойылып кетеді. Міне, осылай қғаз бетіндегі жазудыбірнеше рет кетіріп немесе бернеше рет қайталап жазуға болады. Қағаз бетінде әлгіндей қызғылт жазудың пайда болуы сілтілік ортада фенолфталеиннің түсін өзгеретіні негізделген.

Отсыз түтін.

Мұны жасауға қажетті заттар: тұз қышқылы. Мүсәтір спирті, екі шыбық.

халық арасында: «Отсыз түтін жоқ, бұтсыз жауын жоқ» деген мақал бар. Бірақ ол барлық уақыттада, дұрыс бола бермейді. Өйткені химияның көмегімен отсыз түтін де жасауға болады екен. Ол үшін екі шыбықтың бірін тұз қышқылын, екіншісін мүсәтір спиртіне батырып, екеуін бір-біріне жақындатайық. Осы кезде шыбықтардың түйіскен жерінен будақтаған қою, ақ «түтін» шығады. Ал оларды бір бірінен ажыратсаң, түтін басылла қалады. Бұл көріністі бірнеше рет қайталауға болады.

Көгергіш нан.

Мұны көрсету үшін йодтың спирттегі 10 проценттік ерітіндісі, нан стакан немесе шай кесе керек.