Р дыбысын меңгертуге арналған қысқа мерзімді жоспар

Педагог –логопедтің аты-жөні

К.Джанкулова

Сынып

Күні

Оқушылар саны

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

«Р» дыбысын қоюға дайындық. Менің отбасым және достарым

Сабақтың мақсаты

«Р» дыбысының кинестетикалық бейнесін қалыптастыру;

Бағытталған ауа ағынын қалыптастыру;

Фонематикалық қабылдауын дамыту;

«Менің отбасым және достарым» лексикалық тақырыбы бойынша сөздік қорын молайту;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Логопедтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Кіріспе кезеңі

5 мин

Сабақтың басы 10 минут

-Сәлемдесу

Көтеріліп шаңырақ,Уықтары шаншылар.Керегелер керіліп,Өрімдей боп өрілер.Бәріміз жүрсек айналып,Киіз үй болып көрінер.- Балалар, біз қандай заттың бейнесін жасадық?- Ал, киіз үйде кімдер тұрады?- Оларды бір сөзбен қалай атаймыз?- Дұрыс айтасыңдар.Бүгінгі біздің тақырыбымыз өз отбасымыз,достарымыз туралы болмақ.

Артикуляциялық жаттығулар

-Кәнекі, біз тілімізді жаттықтырып алайық.

«Серуен» жаттығуы. Тілді 1-5-ке дейін санап ұстап тұру.

«Кімнің тістері таза?» Ауызды сәл ашып, тілдің ұшымен жоғары тістерді ішінен оңға- солға тазалау.

«Сылақшы». Жымиып, ауызды ашып, тілдің ұшымен таңдайды «сылау» алдыға- артқа.

«Ат шауып келеді»

Жымиямыз, ауызды ашып, жалпақ тілді қатты таңдайға қағу.

Тыныс алу жаттығулары

- Логопед: енді тыныс алу жаттығуларын жасайық

«Допты қақпаға кіргіз»

Езу тартып күлу, астыңғы ерінге тілдің алдыңғы шетін төменгі ерінге салып, ф дыбысын айтқандағыдай, үстел үстіндегі мақтаны арғы шетіне үрлеу.

Орманда аңдардан басқада көбелектер бар екен.

«Ұш көбелек!» жаттығуын жасайық. Көбелектерді ұшыру үшін үзбей дем шығару керек. Логопед балаға көбелектерді көрсетіп, олармен ойнауды ұсынады.

-Қарашы, қандай әдемі көбелектер! Логопед көбелектерді үрлейді,

-Қара, ұшты! Енді сен үрлеп, оларды ұшыр. Қай көбелек ары ұшады екен? Үрлеген уақыт 10 секундтан аспау керек.

-Жарайсың! Ал енді мына гүлдерге қарашы, олар қалай аталады, білесің бе? ( бақ- бақ гүлі) Енді осы гүлмен аттас жаттығуды жасайық.

«Бақ бақ гүлі» (алдын- ала даладан жұлып әкелген бақ- бақ гүлдер).

- Қане, бақ- бақ гүлдердің мамықтарын үрлейікші. Бір- ақ рет қатты үрле де, барлық мамықтар ұшатын болсын. Қарашы, мамықтар ұшып жатыр.

Енді мына суретке назар аударайық

Кімдерді көріп тұрсыңдар?

Отбасы мүшелерін атайық: ата, әже, әке, ана, аға, әпке, іні, қарындас

Отбасында кімдермен тұрасыңдар атап, дәптерлеріңе жазыңдар

-Сәлемдеседі, назарын сабаққа аударады

-Шаттық шеңберін орындау

-Балалар

-Киіз үйдің бейнесін жасадық

-адамдар,балалар

-Отбасы

-Балалар артикуляциялық жаттығуларды орындайды

«Тіс тазалау»

«Сылақшы»

« Ат шауып келеді»

-Балалар тыныс алу

жаттығуларын орындайды.

-Балалар

-Отбасы мүшелерін көріп тұрмыз

Балалар өз отбасы туралы айтып береді.

Дәптермен жұмыс

Әкем, анам, ағам, қарындасым

Сабақтың ортасы

20 минут

Фонематикалық естуін қалыптастыру бойынша жұмыс

-Логопед: Балалар мен сөздер айтамын, сендер «Р» дыбысы бар сөзді естігенде шапалақтауларың керек.

Ата, қарррындас, әпке, бауыррр, әже, әпке, көке, Асақаррр

Логикалық тапсырмалар

« Көлеңкесің тап ойыны»

«Серетті боя» жаттығуы

Берілген суреттен барлық « Р» дыбысын боя.

Артикуляциялық жаттығулар

-Кәне, біз тілімізді жаттықтырып алайық.

«Серуен» жаттығуы. Тілді 1-5-ке дейін санап ұстап тұру.

«Кімнің тістері таза?» Ауызды сәл ашып, тілдің ұшымен жоғары тістерді ішінен оңға- солға тазалау.

«Сылақшы». Жымиып, ауызды ашып, тілдің ұшымен таңдайды «сылау» алдыға- артқа.

«Ат шауып келеді»

Жымиямыз, ауызды ашып, жалпақ тілді қатты таңдайға қағу.

-Балалар

Карындас, бауыр, Асқар сөздерін естігенде шапалақтап жауап берді

Балалар суреттерді көлеңкесімен сәйкестендірді

Суретті бояйды.

Балалар артикуляциялық жаттығуларды орындайды

Сурет және қалам

Сабақтың соңы

- Бүгін қай дыбыс бойынша жұмыс жүргіздік?

- Әкеміздің әкесі бізге кім болады?

Р дыбысы

Ата болады

Үйге тапсырма

-Артикуляциялық және тыныс алу жаттығуларын қайталау

-Отбасы суретін салып келу.

Тексерілді ДОТІЖО А.Алишева

Педагог- логопедтің аты-жөні

К.Джанкулова

Сыныбы

Күні

Оқушылар саны

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны: 0

Сабақтың тақырыбы

«Р» дыбысын қою (Еліктеу тәсілі арқылы). Менің мектебім

Сабақтың мақсаты

«Р» дыбысының артикуляциялық қалпын қалыптастыру;

Жеке дыбысты дұрыс айтуға дағдыландыру;

Фонематикалық қабылдауын дамыту;

«Менің мектебім» лексикалық тақырыбы бойынша сөздік қорын молайту;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Логопедтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Кіріспе кезеңі

5 мин

Сабақтың басы 10 минут

Оқушылар, бүгінгі күнге қараңдаршы, аспан ашық, күн жылы, көңіл-күйіміз көтеріңкі, тамаша! Мен сендерге бүгінгі күнге жақсы көңіл – күй сыйлаймын. Барлығыңа бүгінгі сабақта сәттілік тілеймін!

Балалар, өткен сабақта біз қандай тапсырмаларды орындадық?

-Ендеше, еске түсірейікші.

- Балалар, бүгін біз мектепке саяхат жасаймыз!

-Мына суретке қарап әңгіме құрастырыңдаршы

-Жарайсыңдар!

-Логопед, балаларға мектеп жайлы түсіндіріп берді

«Мектеп» сөзі араб тілінен алынған, «жазу жазатын орын» деген ұғымды білдіреді. Мектеп-жарық әрі кең бөлмелері бар, оқушылардың білім алатын оқу орны. Біз сондай мектептерге шолу жасап көрейік.

Мектепте балалар білім алатын, сабақ орындайтын жерді «сынып» деп атайды, мектепте тамақтанатын орынды – «асхана» деп,кітап оқитын жерді «кітапхана» деп, атайды, дене тәрбиесімен айналысатын жерді- «спорт зал» немесе «спорт алаңы» дейді. Сондай-ақ мектепте мұғалімдер бөлмесі, медициналық бөлме, акт залы болады.

Райхан мен Раушан мектепке өлең жаттап келгенін айтты

Райхан да өлең жаттады

Раушан да өлең жаттады

Қай әріптен басталғанЕкеуінің аттары?

(«Р»)

Райхан мен Раушан мектепке өлең жаттап келгенін айтты.

Р дыбысының артикуляциясына назар аударайық

- Ерін аздап дөңгелентіп тұрады.

- Жоғарғы төменгі тістер арасы алшақ келеді

- Тілдің ұшы қатты таңдайға көтеріледі

- Тіл мен таңдай арасында ауа толқыны еркін өтеді.

- Тілдің шет жақтары азу тістерге жабысып тұрады.

- Жұмсақ таңдай көтеріңкі жұтқыншақтың артқы қабырғасына жабысып, ауаның мұрын қуысына өту жағын жауып тұрады.

- дауыс шымылдықтары қатайып, бір-біріне жақындап, діріл арқылы дыбыс шығады.

- ауа ағысы дем шығару сәтте ауыз қуысына толып, қатайып тұрған тіл ұшын қозғалтып дірілдетеді

Артикулияциялық жаттығулар:

«Күрекше» - жалпақ тілді ауыз қуысынан шығарып, төменгі ерінге салып, 10-15 секунд ұстап тұру керек.

«Кесе» – ауыз кең ашық, жалпақ тілді жоғары тіске қарай көтеріп, 10-15 секунд ұстап тұру керек. Бірақ тіл тіске тимеуі керек.

«Ат шауып келеді» - ауызды кең ашып, тілді таңдайға жабыстырып, баяу, жылдам қағу керек.Тіл асты желбезегін созу. 10-15 рет қайталау қажет.

«Саңырауқұлақ» - ауызды кең ашып, тіл ұшын таңдайға жапыстырып ұстап тұру керек.

«Тәтті тосап» - жалпақ тілімен жоғары ерінді жалап, ауыз қуысынына тереңірек кіргізіп ұстау. 10-15 рет қайталау керек.

«Сылақшы» - ауыз кең ашық, тілдің ұшымен қатты таңдайды сылау. Бағытын өзгерте отырып, 10-15 рет қайталау керек.

Балалардың көңіл-күйі көтеріңкі.

Балалар

-Артикуляциялық және тыныс алу жаттығуларын жасадық

Үйден дос туралы мақал-мәтел жаттап келдік.

-Досы көпті дау алмайды,

Дұшпаны көпті жау алмайды

Балалар мектепке келді. Апайымен сөйлесіп тұр

Р дыбысынан басталады.

-Балалар артикуляциялық жаттығуларды орындайды

Сабақтың ортасы

20 минут

Тыныс алу жаттығулары:

- «Алақанды жылыту» - қолымыздың ара қашықтығы 10-15 см алдымызда, аузымыздан жылы дем шығарып, алақанымызға үрлейміз.

- Мұрын ұшына мақта қойып, оны үрлеу.

- Оқушыға тандаған әр түстегі батпырауықты үрлету.

«Р» дыбысын қою (Еліктеу арқылы)

«Мотоцикл айдау» - тілді жоғарғы тіске қарай көтеріп, «Дррррың-дррррың» деп айтқызу.

«Мотор» - тілді қатты таңдайға жабыстырып, мұрынмен тез тыныс алып, тілдің ұшына үрлеу.

Сергіту сәті

Жатыр еді сұр күшік,

Өте берді бір мысық.

Күшік оған: «ЫРР»-деді,

Мысық тұрып: «БРР»-деді.

Фонематикалық естуін қалыптастыру бойынша жұмыс.Қазір мен әр түрлі әндер айтамын,ал сен арыстанның әнін естігенде « рррр...» алақаныңды соқ: ж, ш, м, в, с,р, б

Дыбыс пен таңбаны сәйкестендіру

«Р» дыбысын ермексазбен бастырып шық

-Тыныс алу жаттығуларын жасайды

Балалар бірге қайталайды.

Р дыбысын естігенде алақанын соғып жауап береді

Сурет

Ермексаз

Сабақтың соңы

Логопед: - Бүгін қай дыбыс бойынша жұмыс жүргіздік?

Мектепке сендер не үшін келесіңдер?

Р дыбысы

Біз мектепке білім алу үшін, оқу үшін келеміз.

Үйге тапсырма

-Артикуляциялық және тыныс алу жаттығуларын қайталау;

- Арыстанның дауысын айтып үйреніп келу;

-«Мектепке не үшін барамын?» сұрағына жауап жазып келу.

Тексерілді ДОТІЖО А.Алишева

Педагог-логопедтің аты-жөні

К.Джанкулова

Сыныбы

Күні

Оқушылар саны

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

«Р» дыбысын қою

(Механикалық тәсіл арқылы).

Үй жануарлары мен жабайы жануарлар

Сабақтың мақсаты

«Р» дыбысының артикуляциялық қалпын қалыптастыру;

Жеке дыбысты дұрыс айтуға дағдыландыру;

Фонематикалық қабылдауын дамыту;

«Үй жануарлары мен жабайы жануарлар» лексикалық тақырыбы бойынша сөздік қорын молайту;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Логопедтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Кіріспе кезеңі

5 мин

Сабақтың басы 10 минут

-Сәлеметсіңдер ме?!

Шаттық шеңбері:Балалар, мен сендерді көргеніме қуаныштымын. Сендер сондай әдемісіңдер, сондай көңілдісіңдер. Ендеше күніміз көңілді, достықта өтсін деп, бір - бірімізбен қол ұстасып шаттық шеңберін құрып, көңілді-күйімізді сыйлайық.

Біз балдырған баламыз,

Құстай қанат қағамыз.

Дүниені аралап,

Оқып білім аламыз.

-Бүгінгі сабағымызда «Р» дыбысын айтуға үйреніп, жабайы және үй жануарларымен танысатын боламыз.

Артикулияциялық жаттығулар:

«Серуен» жаттығуы. Тілді 1-5-ке дейін санап ұстап тұру.

«Кімнің тістері таза?» Ауызды сәл ашып, тілдің ұшымен жоғары тістерді ішінен оңға- солға тазалау.

«Сылақшы». Жымиып, ауызды ашып, тілдің ұшымен таңдайды «сылау» алдыға- артқа.

«Ат шауып келеді»

Жымиямыз, ауызды ашып, жалпақ тілді қатты таңдайға қағу.

«Р» дыбысының кескінін есімізге түсірейікші

- Ерін аздап дөңгеленіп тұрады;

- Жоғарғы төменгі тістер арасы алшақ келеді;

- Тілдің ұшы қатты таңдайға көтеріледі;

- Тіл мен таңдай арасында ауа толқыны еркін өтеді;

- Тілдің шет жақтары азу тістерге жабысып тұрады;

- Жұмсақ таңдай көтеріңкі жұтқыншақтың артқы қабырғасына жабысып, ауаның мұрын қуысына өту жағын жауып тұрады;

- Дауыс шымылдықтары қатайып, бір-біріне жақындап, діріл арқылы дыбыс шығады;

- Ауа ағысы дем шығару сәтте ауыз қуысына толып, қатайып тұрған тіл ұшын қозғалтып дірілдетеді.

«Р» дыбысын механикалық тәсілмен қою

-Ауызды аздап ашып тілдің алдыңғы шеті күрек тіске емес жоғарғы қызыл иекке, альвеолға тигізеді /ағылшынның дыбысын айтқандай/. Жаттығу әуелі дыбысты екі, үш қатар қайталаудан /дд, дд ... дддд, ддд/ одан соң соңғы дыбысты күшейту сериясынан /дд, дд ... ддд, ддд .../ дыбысты бірнеше қайталап айтудан /ддддд ... /, әрбір үшіншісін ырғақпен ерекшеленуден /ддд, ддд .../ тұрады.

Тілдің ұшын мақталы таяқшамен немесе ұшы домалақталған зондпен дірілдетеді.

Ұшы

домалақталған зонд

-Сәлеметсіз бе?

-Оқушылар шеңбер жасап тұрып айтады, қимылмен көрсетеді.

-Артикуляциялық жаттығуларды бірге қайталайды

Балалар бірге орындайды

-Балалар логопед айтқанын қайталайды

Сабақтың ортасы

20 минут

Балалар, енді суретке назар аударайық?

Балалар, қандай үй жануарларын, қандай жабайы жануарларды білесіңдер?

Жарайсыңдар!

Неге біз жануарларды үй жануарлар дейміз?

Жабайы жануарлар:

Орманда, тауда, далада мекендейді;