Резерфорд тәжірибесі және атомның планетарлық моделі 9 сынып

Қысқа мерзімді жоспар

САБАҚ: §53

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 9 «А»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

§53 Резерфорт тәжірибиесі. Атомның планетарлық моделі.

Сабақтың мақсаты:

Резерфорт тәжірибиесі жайлы мағлұмат беру.

Атомның планетарлық моделін түсіндіру.

Күтілетін нәтижесі

Резерфорт тәжірибиесі жайлы мағлұмат алады.

Атомның планетарлық моделі қалай екенін біледі.

Жетістік критерийлері:

1. Резерфорт тәжірибиесі. Атомның планетарлық моделі туралы.

2. Өз жұмысын сыныптастарының жазғанымен салыстырып, өзін-өзі реттей алады.

3.Өз ортасында жақсы қарым-қатынас жасай алады.

Тілдік мақсат:

Термин сөздіктерді дұрыс айта алу.

Құндылықтарды дарыту:

Оқушыларды алған теориялық білімдерін практикада қолдана алуға,бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуға,азаматтық жауапкершілік,айналасындағылармен ынтымақты болуға,өмір бойы білім алуға,ізденуге баулу.«Ұлы даланың жеті қыры мақаласын оқушы санасына меңгерту». «Ұлы даладағы ежелгі металургия» жайлы айту.

Пәнаралық байланыстар

Математика.География.Химия.

АКТ қолдану дағдылары

Резерфорт тәжірибиесі. Атомның планетарлық моделі жайлы деректерді қарау.

Әдіс-тәсілдер:

Топтастыру,«Мозайка», «БББ» кестесі, «Блум таксономиясы»

Бастапқы білім

§52 Рентген сәулелері

Сабақтың барысы:

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

І. Кіріспе:

(10 минут)

1.Оқушылармен сәлемдесу.

2. Оқушыларды түгелдеу.Сынып тазалығына назар аудару.

3. Ынтымақтастық атмосферасын орнату.1-2 сандары арқылы топтастыру.

Ыстық лебіздер

Ақ парақшалар

бағалау парағы,

Сұрақ-жауап

Сабақтың ортасы

ІІ. Негізгі бөлім:

(20 минут)

Жаңа сабақты түсіндіру:

Э.Резерфорд тәжірибесі.

1911 ж. Резефорд атомның планетарлық маоделін ұсынды: атом оң зарядталған ядродан жне оны айналып жүретін теріс зарядты электрондардан тұрады.

Ядро төңірегіндегі электрондарды орбиталдық электрондар деп атайды, ал олардың жиынын электрондық қабықша деп атайды.

Ядро диаметрі: 10-12-10-13 см, атом диаметрі 10-8 см.

Z –элементтің реттік саны; е – элементар заряд.

Атомның планетарлық моделі

Резерфордтың тәжірибелерінен тікелей атомның планетарлық моделі келіп шығады. Центрінде массасы түгелдей дерлік жинақталған оң зарядталған атом ядросы орналасқан. Бүтіндей алғанда атом нейтрал. Сондықтан атом ішіндегі электрондардың саны да, ядроның заряды сияқты, периодты жүйедегі элементтің реттік нөміріне тең. Атом ішіндегі электрондардың тыныш тұруы мүмкін еместігі өзінен-өзі айқын болмаса да, олар ядроға құлап түсер еді. Олар Күнді айнала қозғалатын ғаламшарлар тәрізді, ядроны айнала белгілі орбиталармен қозғалып жүреді. Электрондардың бұл сипаттас қозғалысы ядро тарапынан пайда болатын кулондық күштің әсерінен туады. Сутегі атомының ядросын айнала тек бір ғана электрон қозғалады. Сутегі атомы ядросының модулі бойынша электронның зарядына тең оң заряды бар, ал массасы электронның массасынан шамамен 1836,1 есе көп. Бұл ядро протон деген атақ алып, элементар бөлшек ретінде қарастырыла бастады. Атомның өлшемі - бұл оның электронының орбитасының радиусы (3-сурет). Атомның қарапайым және көрнекі планетарлық моделінің тікелей эксперименттік дәлелдемесі бар. - бөлшектердің шашырау тәжірибесін дәлелдеу үшін ол сөзсіз керек сияқты. Бірақ бұл модель атомның бар болу (өмір сүру) фактісін

Резерфорд атомның планеталық моделін жасады: электрондар, ғаламшарлардың Күнді айнала қозғалатыны сияқты, ядроны айнала қозғалады. Бұл модель қарапайым эксперимент жүзінде негізделген, бірақ атомдардың орнықтылығын түсіндіре алмайды

ИЗОТОПТАР

Радиоактивтік кұбылысты зерттеу атом ядроларының табиғатына қатысты маңызды жаңалықтардың ашылуына себепші болды.

Көптеген радиоактивтік түрленулерді бақылау нәтижесінде радиоактивтік қасиеттері мүлдем әртүрлі (яғни түрліше тәсілдермен ыдырайтын), бірақ өздерінің химиялық қасиеттері жөнінен барабар заттар бар екені анықталды. Белгілі химиялық тәсілдердің бәрімен де оларды ажырату ешбір мүмкін болмады. Осының негізінде 1911 ж. Содди химиялық қасиеттері бірдей, басқа жағынан, мәселен өзінің радиоактивтігімен ұқсамайтын элементтер бар екені жөнінде болжам…