Рухани-адамгершілік білімнің басымдығы туралы 4-сынып семинары

Дәріс тақырыбы: Рухани-адамгершілік білімнің қазіргі әлемдегі басымдылығы

Жоспары:

Қазіргі замандағы жаһандық мәселелер

Адамзаттың жалпы дүниежүзілік тұтастығы

Адамзаттың жаһандық мәселелерінің рухани-адамгершілік сипаты

Өзін-өзі тану пәні адамның өзін-өзі тануына, өзінің ең жақсы қасиеттерін анықтауға, өз ар-ұжданын сақтап, әрқашанда АДАМ деген атқа лайық болуына ықпал ету. Рухани бастау ол адамгершілікпен, риясыз мейірімділікпен, махаббатпен, өзара түсінушілікпен, төзімділікпен жүзеге асырылады

Рухани-адамгершілік – адамдарға деген ізгі ниеттілік, құрмет, жанашырлық пен сенім, кеңпейілділік, басқалардың мүддесі үшін жан аямаушылық сияқты жеке қасиеттерді қамтиды. Бір минутқа да күмәнданбаймын: осы бір болмыстың барлық ежелгі сұрақтарына жауап беру үшін жалпыадамзаттық құндылықтарды жаңғырту керек, өзіңнің бастауыңа оралуың қажет. С.Назарбаева туралы айту.

Қоғамның дағдарысты жайы туралы:

Жеке тұлғалық

Қоғамдық

Экологиялық (жеке-жеке тоқталу).

Жаңа жалпыпланеталық ойлау мәнерін қалыптастыру қажеттілігі туындады (американдық социологтар Д.Белл, З.Бжезинский, А.Тоффлер).

Қоғамды ақпараттандыру , микроэлектроника, компьютерлік БАҚ адамзатты әлеуметтік-мәдени тұрғыдан біртұтас етуде.

Оқыту жастарға білім беріп қана қоймай, оларды қолдана біліуге үйретуі тиіс. Оқытудың тәрбиелік компонентін күшейту маңызды.

Патриотизм, мораль мен адамгершілік нормалары,

ұлтаралық келісім, толеранттық, денсаулық және рухани

даму, заңтыңдаушылық. Бұл құндылықтар барлық оқу орындарында, олардың меншік түріне қарамастан, игерілуі тиіс.

Елбасы Жолдауындағы ойлармен үндестігі.

«Уақыты өтіп, келмеске кетіп бара жатқан технократизм заманымен басталып жатқан Жүрек пен Рухани заманының тоғысында мәртебелі рухани және адамгершілік құндылықтар жаңғыруда, құндылықтарды саралау жүзеге асуда, білім саласы жаңарып, руханилық, гуманизация және гуманитаризация жағына, тұлғаны дамытуға арналған жүйелерді іздеуге бет бұруда» -

Ш.А. Амонашвили.

Қорытынды: «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру бағдарламасының маңыздылығын талдау.

Әдебиеттер тізімі:

Абай шығармалары , Алматы, 2010

Шәкәрім шығармалары , Алматы, 2009

Амонашвили Ш.А. Основы гуманной педагогики. Кн.1, 2. – М.: Амрита-Русь, 2012

Трансформация системы образования: взгляд философов. – Алматы: Арыс. – 2000.

Шәкәрімтану мәселелері, Алматы, 1998

Дәріс тақырыбы: «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім бағдарлаасының тарихи кезеңі

Жоспар

Әлемдік рухани тұлғалар рухани-адамгершілік білім туралы.

Қазақ мәдениетіндегі рухани-адамгершілік білім

Заманауи ғылымдағы (философия, психология, педагогика) рухани бастауларды жаңғырту мәселесі.

Қорытынды.

Бұл сұрақты қарастырғанда үш нәрсеге баса назар саламыз. Бірінші рухани-адамгершілік білімнің бастаулары адамзаттың көне тарихынан бастау алатып адамзаттың дамуында тұлғалар арқылы даналық болып халыққа жетуі, екінші әлемдік педагогика тарихындағы гуманист педагогтердің өмірінен мысал келтіру және үшінші қазіргі кездегі осы ілімнің өмірлік қажеттілігі, оның маңыздылығын жете түсіндіре білу.

Сократ. Оның ойы, ісі, сөзі тек ақиқатқа құрылғаны жөнінде оның өмірінен мысал келтіру. Мысалы, ол дүниеге келерде әкесі Софрониск Оракулға бал аштыруға барғанда, оның ұлы туралы Оракул құдайлардың жауабы былай дейді: «Ұлың өз ойындағын істесін. Әкесі оны бір нәрсеге мәжбүрлеуге немесе оны бір нәрседен ұстап қалуға болмайды. Оның ішкі дүниесінде мың мұғалім мен тәрбиешіден де артық басшысы бар».

СОКРАТ (б.д. д. 469-399 ж.ж) – гуманистік философияның негізін қалаушы Дәйексөз: “Әр адамның жүрегінде күн бар, тек оның жарқырауын қалаңыз”, “Күннің жалғыз кемшілігі – өзін көре алмауы”, “Адамның мінсіздігі – жанының қалпы”

Лао Цзы – Даоцизм негізін қалаушы. Оның шын аты Ли Эр. Аңыз бойынша анасы оны көп жылдар көтеріп жүріп, босанғанда шаштары ағарып туған. Аңыз бойынша 81 көтерген. Ол император сарайында кітапханашы болған. Өмірінің соңында үңгірде өмір сүрген. Ақиқатты таныған.

«Табиғат ешуақытта асықпайды, бірақ бәріне үлгереді»

«Өз ойларыңа абай болыңдар, ойларың іске ұласады»

«Адамзатты таныған есті болар,

Өзін-өзі таныған дана болар.

Қарсыласын жеңген адам күшті болар,

Өзін-өзі жеңген адам әмірші болар»

Конфуций –конфуцианство ілімінің негізін қалаушы, Оның әулеті императордың кеңесшісі болып сарайда тұрған, әкесі сарайдан қуылады, Конфуции 3 жасында әкесі қайтыс болады. Шешесі баланы әкесі туралы әңгімелермен тәрбиелейді, бала әкесі сияқты кеңесші болуды армандайды. 17 жасында кеңесші болады:

«Қараңғыдамын деп өзіңді өзің алдама, бұл саған жарықта керек»

«Білім адамның өзі үшін қажет» 5 асыл іс: адамды сүю, парыз,таза қылық, саналылық және шыншылдық

Әл Фараби туралы айту.

МишельМонтень(1533-1592) «Тәжірибелер». «Келе жатқан адамдардың біріне «Ол керемет ғалым», ал екіншісіне «Ол сондай қайырымды адам»-деп айтсаңыз, халық екіншісіне қарайды». «Баланы ақша табу үшін ғана емес, оның ішкі әлемінің сұлулығын ашу үшін оқытады»

Қазіргі таңда рухани-адамгершілік білімге бағытталу маңыздылығы әлемдік дағдарыстан шығудың, адамзаттың аман қалуының басты шарты. Ол жайында Елбасы «Мәңгілік ел» жолдауында да айтады.

Қазақ мәдениетіндегі рухани-адамгершілік білім. Үш гуманист-ойшыллдың өмірі мен ілімінен мысалдар келтіру. Алпылама қортынды.

Шәкәрім. Оның өмірі. «Тіршілік туралы адам арасында көптен бері айтылып келе жатқан екі түрлі жол бар. Бірі, дене өлсе де, жан жоғалмайды, өлгеннен соң да бұл тіршілікке, тіпті, ұқсамайтын бір түрлі өмір бар. Сондықтан жалғыз ғана дүние тіршілігінің қамын ойламай, сол соңғы өмірде жақсы болудың қамын қылу керек дейді. Мұны ақирет — өлгеннен соңғы өмір жолы. «Барлық әлемнің түп негізі нұр болғаны. Нұр — жарық. Нұр күннен не оттан шықса да, жан-жағының бәріне күлтеленіп шығады».

Ерекше талант иесі Ж.Аймауытов - ақын, жазушы, драматург, адамзаттық рухани әлемде, қазақ руханиятында қайталанбас бояуымен мәңгілік орын алған тұлға. Ол сөз өнерінің шебері және жалпыадамзаттық құндылықтарды өз шығармаларына арқау еткен дарын иесі. Ж.Аймауытов кедей отбасында туып-өскенімен өз бетімен көп ізденіп, жастайынан білімге құштар болады. Ол А. Пушкин, Н. Гоголь, Л. Толстой еңбектерімен танысып, оларды қазақ тіліне аударады. Сонымен қатар педагогика мәселелерімен айналысып, Антикалық философтар Сократ, Аристотельдің және әлемдік педагогикалық ілім классиктері Я.А. Каменский, Д. Локк, И.И. Руссо, И.Г. Песталоцци еңбектерімен терең зерделейді. Осы ізденістер және қазақ халқының терең даналық ойларымен қанығып өскен Жүсіпбек тәрбиедегі гуманистік көзқарастарын өз еңбектеріне арқау еткен.

Қорытынды. Даналық бастауларының тарихи тереңдігіне бойлай отырып, рухани-адамгершілік білім берудің маңыздылығын айқындаймыз.

Әдебиеттер тізімі:

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 17 қаңтар , BNews.kz «www.bnews.kz»

Назарбаева С.А. Этика жизни – Алматы, 2001.

Аймауытов Ж. Шығармалары. 6 т. шығармалар жинағы. Т.4. Псиқология, жан жүйесі мен өнер таңдау / Жүсіпбек Аймауытов; ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер ин-ты.- Алматы: Ел-шежіре, 2013.- 382

Бес арыс:естеліктер, эсселер және зерттеу мақалалар. Құрастырған Д.Әшімханов. –Алматы: Жалын, 1992. -544Б

Дәріс тақырыбы: Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім бағдарламасының психологиялық-педагогикалық негіздеріКлассиктер рухани –адамгершілік білім туралы

Болмыс туралы философтардың айтқан ойы. Мәңгілік және өзгермейтін бір ғана Болмыс бар. Болмыстың өткені де, болашағы да жоқ. Болмыс – таза қазіргі сәт. Болмыс біреу ғана, екі немесе одан да көп болуы мүмкін емес. Болмыс мәңгілік бір орнында ғана болады.

Материалдық туралы:

Жалпыға ортақ құбылмалық және қозғалыс идеясы.

Барлығы да үздіксіз өзгеріп отырады.

Өмірде бәрі де қарама-қайшылықтардан туындайды және де сол арқылы танылады: “Ауру – денсаулықтың, аштық – тоқтықтықтың, шаршау – демалыстың қадірін арттырады

Руханилық туралы:

Адамдар заттарға тән байланысқа қол жеткізуге тырысады: бұл Логоста барлық заттарға ортақтықты белгілеу элементі ретінде қарастырылған.

“Ортақтық” болып табылатын ақиқатты танып білу – адамның негізгі қаблетті. Бәрі – Біртұтастықтан және бәрінен – Біртұтастық туындайды. Даналық дегеніміз – бәрін біртұтас ретінде тану. Сократ ешқашан да дайын жауап бермеген, жетелеуші сұрақтар қою арқылыақиқатты іздеуге көмектеседі: ол сөйлесіп тұрған адамын мысалдардан – ережеге, нақты заттар мен қарым-қатынастан – түсінікке апарады.

Сократ тыңдаушысын өз-өзімен қайшылыққа әкелуді және біртіндеп шынайы игілік негізі ретінде адамгершілікке апаруды көздейтін бірізділікпен және жүйелі түрде сұрақ қою педагогикалық әдісін қалыртастырдыКлассиктер рухани-адамгершілік білім туралы. Мұғалім оқып-үйренуін тоқтатпаса ғана – мұғалім. Ол оқып-үйренуін тоқтатқан сәттен бастап оның мұғалімдігі жойылады.

Адамды барлық дәулетпен (өркениет дәулетіне) қоршап қойыңыз, сонда оның жақсара қоймағанына, тіпті бақыттырақ болмағанына көз жеткізесіз, не болмаса екінің бірі: не өмірдің өзінен қайғыға батады, не хайуандық деңгейге дейін төмендейді. Бұл – адам қашып құтыла алмайтын адамгершілік аксиомасы.Оның болмысының дәні – мәңгілік рухы басқа қоректі қажет етеді, таба алмаса – өзегі талады...Әлемді реформалау дегеніміз – тәрбие жүйесін реформалау. Балалықты ересектікке жақындату керек, яғни бала өскен кезде ие болатын құқықтармен қамтамасыз ету керек. Сонда ғана бала жас кезінен өз тағдырының иесі бола алады. Өз құмарлығының тозағына күймеген адам, оларды жеңе алмайды.Тән мен жан нышандардың өзара біте қайнасуының тереңдігі сонша, біз тәндік нышан арқылы жанның қасиеттері туралы, сол сияқты жанның ерекшеліктері арқылы тәннің тиісті формалары туралы да терең зерделей аламыз.Адамдар да өсімдіктер сияқты кейбіреулері жарықта, кейбіреулері көлеңкеде өскенді қалайды. Жарықтан гөрі көлеңкені қалайтындар да бар К. Г. Юнг (1875-1961).

Ш. А. Амонашвили Заманауи білім кеңістігін ізгілендірудің жаңа тәсілдемелері (рухани ізгілік).

Педагогиканың үш типі

Қалыптастыру педагогикасы

Қабілеттерін дамыту педагогикасы

Кемелдендіру педагогикасы Г.С. Батищев Әр адамға мәңгілік рухани құндылықтарда жоғарғы қажеттіліктер (метақажеттіліктер) тән. Егер олар қанағаттандырылмаса, метапотологиялар дамиды. Біз жоғары, кемел, өмірмен рухтанған ортаға түсеміз және бұл ортаға ену психотерапияның басты мақсаты және білімнің негізгі мақсатына айналуы керектігін айта кеткен жөн.Сананың құрылымы туралы сұлбамен жұмыс істеу.

Қорытынды. Рухпни-адамгершілік білім берудің педагогикалық-психологиялық негіздерін саралау, ой-тұжырымдау.

Әдебиеттер тізімі:

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев. «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы //Егеменді Қазақстан, 28.01.2012ж.

Назарбаева С.А. Өмір әдебі – Алматы, 2001.

Амонашвили Ш.А. Основы гуманной педагогики. Кн.1, 2. – М.: Амрита-Русь, 2012

Амонашвили Ш.А. Размышления о гуманной педагогике. – М., 1995.

Глассар У. Школа без неудачников. Пер. с англ. / Общ. ред. и предисл. В.Я Пилиповского. М., 1991.

Квинтилиан М. Фабий. О воспитании оратора, 1, 2, 9. (Примечание Брюннского издания.)

Дәріс тақырыбы: Заманауи білім кеңістігін ізгілендірудің жаңа тәсілімдемелері

Заманауи филоссофия бастауларына қайта оралу

Заманауи психология бастауларына қайта оралу

Заманауи педагогика бастауларына қайта оралу

А.Г. Спиркин, В.П. Зинченко философиялық ой-тұжырымдарына тоқталу. Батыс психологиялық мектептің бағыттарына тоқталу. 1. Психоаналитикалық бағыт,2. Гуманистік бағыт. Жоғары сана – нағыз Мен нені қалаймын, өзін-өзі дамыту, жетілдіру, әлеуетін тану.

Профессор А.Ф. Лосев: «Тұлға – бұл зомби емес, ғажап ғалам және оны қалыптастыру құдыреті ешкімге берілмеген».

Бұл қағидат “Өзін-өзі тану” пәнін оқыту үдерісінде біз тұлғаны қоғамның тапсырысы бойынша қалыптастырмайтынымызды, оқушы тұлғасының бұрыннан бар рухани-адамгершілік әлеуетін ашып, жарыққа шығаратынымызды көрсетеді.

Рухани-адамгершілік білім – ол жүректің терең түпкірінде өтетін ішкі құбылыс.

Өзін-өзі тану мұғалімі білімді дайын күйінде ұсынбайды, оқытпайды, ол тек оқушылардың даму бағдарын сыртқы әлемді зерттеуден өзінің ішкі жан-дүниесінің шексіз әсемдігін ашуға бағыттайды.