С. Жүнісовтің Заманаи мен Аманай повесі

Сабақ жоспар №

Сабақтың тақырыбы

С.Жүнісов «Заманай мен Аманай» повесі

Модуль /пән атауы

Қазақ әдебиеті

Дайындаған педагог

Жалпы пән оқытушысы Ф.Әліпбаева

Күні, айы, жылы:

І. Жалпы мәліметтер

Курс

Оқу жылы

Топ

91 топ

Сабақ типі

теориялық

ІІ. Мақсаты, міндеттері

Білімділік

Студенттерге С.Жүнісовтың «Заманай мен Аманай» повесінің негізгі мазмұны, тақырыбы, идеясы туралы түсінік беру. Повестің композициялық құрылымы мен кейіпкерлер арасындағы конфликтті талқылау.

Дамытушылық

Студенттердің әдеби талдау дағдыларын дамыту, шығарманың ішкі мәнін ашу және сыни ойлау қабілеттерін жетілдіру.

Тәрбиелік

Жақсы мен жаманның арасындағы айырмашылықтарды, адамгершілік құндылықтарын талқылай отырып, моральдық тәрбие беру.

2.1.Оқу сабақтары барысында білім алушылар игеретін кәсіби біліктердің тізбесі

91 топ

ІІІ. Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер немесе кәсіби дағдылар тізбесі

Шығарманың тақырыбы мен идеясына талдау жасау.

Кейіпкерлердің мінез-құлқын түсіну.

Шығармашылық ойлау және өз пікірін білдіру.

Топтық жұмыс дағдыларын дамыту.

Әдеби шығармаларды қоғаммен байланыстыру.

Сыни ойлау және шығармаларға баға беру.

Жазу дағдыларын жетілдіру.

Моральдық құндылықтарды түсіну.

ІV. Қажетті ресурстар

С.Жүнісов «Заманай мен Аманай» повесі

http://sc0026.kokshetau.aqmoedu.kz/public/files/2021/2/18/180221_162208_amanay-men-zamanay.pdf

Техникалық құралдар, материалдар

Интерактивті тақта, ноутбук, тесттік программалар, оқулық, компьютер, шығармашылық материалдар

Ү.Сабақ барысы:

1.Ұйымдастыру кезеңі (5 минут)

Студенттермен амандасу, сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру.

Студенттердің сабаққа дайындығын тексеру

2.Үй жұмысын жан жақты тексеру кезеңі (10 минут)

Өткен тақырыптарды шолып өтеміз. «Мұхтар Шақанов өлеңдері» тақырыбына сұрақтар қойылады. Сұрақтар Guizizz платформасында беріледі

3. Жаңа сабақты қабылдау кезеңі. (25 минут)

Видео қойылады. https://www.youtube.com/watch?v=8t0HY0vEgAo

Сонымен қатар сабақ слайдпен түсіндіріледі.

«Заманай мен Аманай» — Сәкен Жүнісовтің табысты туындыларының бірі. Оның қазақ прозасындағы орны ерекше. Сәкен Жүнісовтің повесінде ХХ ғасырдың 30 жылдарындағы халық ахуалы, тіршілігі көрініс береді. Ұжымдастыру уақытында жат мекен, өзге қонысқа қоныстанған қазақтардың сұрықсыз өмірі, күйбең тірлігінен сыр беретін повес романға арқау болар ауыр жүкті арқалаған.

Жат жерде жүрген қазақтың елін, жерін сағынып, көксеуі Отанға деген нағыз махаббатын көрсетеді. Өзге топырақта күн кешіп, өзге судан ішіп, өзге ауамен тыныстаса да, жүрегі темірқазық туған жері үшін соғып, кіндік қаны тамған өлкені бір сәтке болсын естен шығара алмауы оқырманның тұла бойын нәзік сезімге толтырып, ұлтын, жерін сүюге үндейді. Повестің өскелең ұрпаққа берері мол. Отанын сүюге, патриоттық сезімге тәрбиелейтін повесть қазақ прозасындағы шоқтығы биік туынды болып қала бермек.

Жазушы жан сарайыңды жаулап алып, оны құдіретті, ізгі және ілтипатшыл ететін ұлы махаббат сезімі екенін өзінің «Заманай мен Аманай» повесіндегі аты аңызға айналған Сәукеле тауы арқылы жеткізіп, оны махаббаттың символы іспеттес еткен. Жазушы Сәукеле тауының идеялық-композициялық желісін көркемдік шеберлікпен қазақ ұғымына түсінікті етіп, мынадай біртұтас сюжеттік бөліктер жүйесімен шебер жеткізе білген. Бірінші – ғаламат өнерімен атақтары бүкіл елге жайылған Сәннәт пен Зеннәт атты екі ұстаның ұлы достықпен өмір сүруі; екіншісі – Сәннәттің жеті қызы, Зеннәттің жеті ұлы болып, бір-бірімен құда болуы және қыздарына ісмерлік, ұлдарына зергерлік, ұсталық қонбауы; үшіншісі – Сәннәт пен Зеннәтқа қылышынан қан тамған хан Ми-Лаудың жалғыз ұлы Жәәйді өздерінен асқан зергер етіп шығаруға бұйрық беруі және екі ұстаның Гүлсәнә атты қызы мен Ғиззат атты ұлының дүниеге келіп, тағы да бір-бірімен құдаласуы, олардың сұлу әрі он саусағынан өнер тамған шебер болып өсуі; төртіншісі – хан Ми-Лаудың Гүлсәнәнің сұлулығына таңданып, жалғыз ұлы Жәәйге атастыруы, оларға Ғиззатты малай етуі және Сәннәт пен Зеннәттің зар илеп қиналуы; бесіншісі – Жәәйдің періштедей екі сәбидің (Ғиззат пен Гүлсәнәнің) сұлу мүсі

«Заманай мен Аманай» повесі — қазақ әдебиетінің көрнекті жазушысы С.Жүнісовтің шығармасы, онда адамзаттың моральдық құндылықтары мен қоғамдағы қайшылықтар терең қарастырылады. Бұл повесте жазушы екі түрлі адамның өмір жолын, олардың мінез-құлқын және араларындағы күресті бейнелейді. Қысқаша айтқанда, шығарманың басты тақырыбы — адам баласының ізгілік пен зұлымдық арасындағы таңдауын көрсету.

Шығарманың негізгі идеясы: Повесте екі кейіпкердің — Заманай мен Аманайдың арасындағы күрес, олардың өмірлік көзқарастары мен дүниетанымдарының қарама-қайшылығы көрініс табады. Заманай — адал, әділ, еңбекқор адам, ал Аманай — өз мақсаттарына жету үшін кез келген жолды қолданатын, арам әрекеттерге барудан қорықпайтын кейіпкер. Бұл екі кейіпкердің арасындағы қарама-қайшылық, олардың ішкі жан дүниесіндегі күрес — шығарманың негізгі идеясы мен негізгі қақтығысын құрайды.

Тақырыптық мәні: Повесте өмірдегі жақсылық пен жамандық, адалдық пен сатқындық мәселелері көтерілген. Жазушы адамдар арасындағы моральдық және рухани құндылықтардың маңыздылығын көрсетеді. Сонымен қатар, шығарманың бірінде адами қасиеттер мен қоғамдағы әділетсіздік мәселелері кеңінен қамтылады.