Салалас құрмалас сөйлем қазақ тілі таныстырылымы 8 сынып

Бүгінгі көңіл-күйлеріңіз қалай?

Әрбір адам – туысым, досым жұрағат,

Әрбір сабақ – үйрену, ұғу, ұлағат.

Әрбір сөзің – шындық, бірлік, адамдық,

Әрбір ісің – тілек, тірлік, даналық.

Жұмбақ сұрақтар

Синтаксистік бір атау,

күрделі ойды білдіреді,

үш салаға бөлінеді.

Жұмбақ сұрақтар

Әрбір жай сөйлемі тең тіркеседі.

Бірінен – бірін бөліп айтса да,

Әрқайсысы жеке ойды көрсетеді.

Жетінші ақпан

Салалас құрмалас сөйлемді қайталау

Үй тапсырмасы

Білім – ең маңызды аспап .

“Зерделеу”тобы тапсырмасы

Қазақ тілінде құрмалас сөйлемдер жүйесіне қатысты зерттеушілер ретінде кімдерді атай аламыз?

Құрмалас сөйлемді зерттеуді алғаш рет практикалық мақсатта емес, ғылыми тұрғыдан қарастырған ғалымдар кімдер?

3. Қазақ тіл білімінде құрмалас сөйлемді топтастыру мәселесіне алғаш

көңіл аударған кім?

Ахмет Байтұрсынов

Нығмет Сауранбаев

Сәрсен Аманжолов

Т өлеубайҚордабаев

Сағи Жиенбаев ,

Қазақ тілінде құрмалас сөйлемдер жүйесіне қатысты зерттеушілер

Құрмалас сөйлемді зерттеуді алғаш рет практикалық мақсатта емес, ғылыми тұрғыдан қарастырған ғалымдар

С . Аманжолов құрмалас сөйлемдерді салалас, сабақтас, аралас және тиянақсыз сабақтас деп төрт түрге бөліп қарастырған.

Ал құрмалас сөйлемдерді арнайы зерттеген Н.Сауранбаев бұл мәселеде бірнеше пікір ұсынды: алғашқы топтастыруда құрмаластарды салалас және сабақтас деп жіктесе , кейінірек салалас құрмалас, сабақтас құрмалас және іргелес құрмалас деп топтайды , ал соңғы топтастыруда құрмаластарды 3-ке бөледі: салалас, сабақтас, аралас.

Қиысқан құрмаластарды салалас, сабақтас деп жіктеп, салаластарды мағынасына қарай

жиылыңқы ,

қайырыңқы ,

айырыңқы ,

с ұйылыңқы,

қойылыңқы

деп бөледі.

Қазақ тіл білімінде құрмалас сөйлемді топтастыру мәселесіне алғаш көңіл аударған ғалым:

А. Байтұрсынұлы «Тіл-құрал. Сөйлем жүйесі мен түрлері» атты еңбегінде құрмалас сөйлемге қатысты түсінік береді.

Тұлғаны таныдық па?

Нығмет Тінәліұлы Сауранбаев

Қазақ тілі білімінің негізін салушылардың бірі , түркітанушы , филология ғылымының докторы , профессор, Қазақстан Ғылым Академиясының академигі

Ахмет Байтұрсынұлы

(1873 -1937) — қазақтың ақыны , әдебиет зерттеуші ғалым , түркітанушы , публицист, педагог, аудармашы , қоғам қайраткері .

« Салыстыру » тобы тапсырмасы

Салалас құрмалас сөйлем

орыс тілі пәні,

ағылшын тілі

пәндерінде бар ма, қазақ тіліндегі салалас құрмалас сөйлеммен салыстырыңыз ?

Compound sentences in English

A compound sentence is a type of composite sentence which has at least two independent clauses that have related ideas. The independent clauses can be joined by a coordinating conjunction (there are seven–for, and, nor, but, or, yet, so) or a semicolon.

Compound Sentences with Coordinating Conjunctions

* It was raining and a thunderstorm began. Шел дождь, и началась гроза. (при помощи союза – and) * He went to the cinema, but she stayed at home. Он пошел в кино, а она осталась дома. (при помощи союза – but) * You can get to work by taxi or I will give you a lift. Ты можешь поехать на работу на такси или я тебя подвезу. (при помощи союза – or). * I wanted to buy a baby Chihuahua , so I started to save my money . – Я хотел купить щенка чихуахуа , и начал откладывать деньги.

* He didn’t want to go to the dentist, yet he went anyway.

Он не хотел идти к дантисту, но он все равно пошел.

Compound Sentences with a Semicolon

Joe made the sugar cookies; Susan decorated them.

The sky is clear; the stars are twinkling.