Самбо спортының жүйке жүйесіне әсері туралы мақала

БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ИННОВАЦИЯЛЫҚ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы:

Самбо спортының жүйке жүйесіне әсері.

Орындаған:ДШжС білім беру бағдарламасының

3 курс студенті Ермек Ерасыл Ермекұлы

Тексерген:PhD, қауымдастырылған профессор

Меңдіғалиева Аягөз Сарсенбайқызы.

Орал 2022

МАЗМҰНЫ

1.Кіріспе…………………………………………………………….3

2.Негізгі бөлім...................................................................................5

2.1.Қазіргі кезде Самбо спортының дамуы…………….…...........5

2.2.Қазақстандағы Самбо спортының дамуы …………...……….6

2.3.Самбо спортының БҚО, Орал қаласында дамуы ……………7

2.4. Самбо спортының ми мен жүрекке әсері.............……10

3.Қорытынды…………………………………………………........11

4Пайдаланылған әдебиеттер ……………………………………..12

Кіріспе

Самбо (орыс. самозащита без оружия – қарусыз қорғану деген сөзінің қысқартылған түрі) — Самбоның тарихы Кеңестер Одағы тұсында 1938 жылы 16 қарашадан басталады делінеді. Сол жылы денешынықтыру саласының бүкіл одақтық комитеті самбоны бірауыздан спорттың бір түрі деп тіркеді. Самбо сөзі үш сөз тіркесінен тұрады. Талдап айтсақ, алғашқы тіркестен «"сам(ооборона)", "б(ез) о(ружия)" деген сөз шығады (орыс тілінде).

Бұл бір емес, жиырма елдің ұлттық спорт түрлерінің жиынтығы деген пікір бар.

1938 жылы Ресей сопорттық күрес мамандарының Бүкілодақтық конфереяциясы өткізіліп, онда Самбо күресі әдістерінің атаулары мен әдістерін топқа бөлумен қатар, алғашқы күрес ережесі бекітілді.

1966 жылы Толидо қаласында /АҚШ/ халықаралық әуесқой күрес федерациясының /ФШІА/ конгресі өткізілді. Осы конгресте самбо күресі халықаралық спорт түрі деп жарияланып, Бұкілдүниежүзілік самбо комитеті құрылды. Оған самбо күресінің дамуы мен әлем құрлықтарын насихаттау жұмыстары тапсырылды.

1972 — 1973 жылдарды Рига қаласында /Латвия/ Бірінші ашық Европа чемпионаты өткізілді.

1973 жылы Тегеранда /Иран/ Бірінші Әлем чемпионаты өткізілді.

1985 жылы Бильбарда /Испания/ Халықаралық әуесқой самбо федерациясы құрылды /ФИАС/.

1977 жылы Овьедо қаласында /Испания/ Әлем Кубогының бірінші турнирі өткізілді. Осы жарысқа Европа кұрлығынан бұрынғы ССРО мемлекеті, Азия құрлығынан Жапон елі, Америка құрлығынан Канада жарысты ұйымдастырушы және өткізуші Испания мемлекеті қатынасты. Жарыс қорытындысы бойынша 1 орынды ССРО, 2 орынды Испания, 3 орынды Жапония, 4 орынды Канада иеленді.

Жасөспірімдер арасындағы алғашқы біріншілік 1979 жылы Испанияның Мадрид қаласында өткізілді. Ооы жарыста Монголияның, Болгарияның, Испанияның және Францияның жас самбошылары жақсы өнер көрсетті.

1983 жылы Мадрид қаласында әйелдер арасынан бірінші Әлем чемпионаты әткізіліп, оның қорытыадысы бойынша 1 орынды Испания, 2 орынды АҚШ, 3 орынды Венесуелла, 4 орынды Норвегия, 5 орынды Франция, 6 орынды Швейцарйя иемденеді.

Осы алғашқы жарысқа бұрынғы ССРО елінің әйеддер командасы қатынасқан жоқ, себебі ол кезде әйелдерге самбо күресімен шұғылдануға рұқсат жоқ еді.

Алғашқы өткізінген жарыстардың қорытындысы анықталғандай, самбо күресімен шұғылданатын палуандар дзю-до палуандарынан басым екендігін көрсетті.

1963 жылы ССРО мемлекетінің самбошыларынан жасақталған дзю-до командасы Женевада өткен Европа біріншілігінде бірінші орынды жеңіп алды да, ал 1965 жылы Мадрид қаласында өткізілген дзю-до күресінен Әлем біріншілігінде Жапон командасынан кейінгі екінші орынды иеленді.

1972 жылы өткізілген Европа құрлығының ашық чемшионатына ССРО, Болгария, Англия, Югославия, Иран, Иснания, Монголия, Жапония елдері қатынасты. Чемпиондықтарға ССРО палуандары В.Колленен, А.Хош, К.Герасимов, В.Невзоров, А.Федоров, Ч.Езерскач, С.Новиков, В.Кузнецовтар көтерілді.

Жеңімпаздар қатарына Жапондық Н.Нисинаіси және Н.Сато енді. Командалық орындар былайша анықталды: ССРО-1 орын, Жапония -2, Манголия -3, Болгария -4, Испания -5, Англия -6, Иран -7, Югославия -8.[1]

1-сурет. Жамбасқа лақтыру әдісі.

2. Негізгі бөлім

2.1. Қазіргі кезде Самбо спортының дамуы

Анатолий Аркадьевич Харлампиев (29.10.1906, Смоленск, Ресей империясы – 16.04.1979, Мәскеу, КСРО) – дүниежүзілік жекпе-жек өнерін және КСРО халықтарының ұлттық күрес түрлерін зерттеуші, ұлттық күресті жасаушылардың бірі. самбо күресі. КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері, КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Самбо күресін жасауда оның алдындағылар Виктор Афанасьевич Спиридонов пен Василий Сергеевич Ощепков болды.

А.А.Харлампиев және оның алдындағылар киімде күрестің жаңа түрін жасауда (Виктор Афанасьевич Спиридонов пен Василий Сергеевич Ощепков) өздері жасаған күресті әртүрлі қырынан көрді. Харлампиев спорттық ішкі жүйені (іргетас) және жауынгерлік (мақсатты қолданбалы қондырма) қамтитын «самбо жүйесін» жасады. 1947 жылы спорттық ішкі жүйе самбо күресі (немесе жай самбо) деп аталды, ал жауынгерлік шағын жүйе жауынгерлік самбо бөлімі немесе жай ғана жауынгерлік секция деп аталды (бұл атау 1990 жылдардың ортасына дейін, ашық ведомстволық емес жауынгерлік самбо жарыстарына дейін қолданылды. жүргізіле бастады, өйткені 1994 жылға дейін «жауынгерлік бөлімде» құқықтық оқыту тек құқық қорғау органдарында ғана мүмкін болды, қатаң айтқанда, «жауынгерлік бөлім» өз алдына бәсекелестік пән емес, ол қауіпті қылмыскерлерді залалсыздандыруға және ұстауға арналған. қызметтік қаруды қолданудың болмауы немесе мүмкін еместігі) . Анатолий Аркадьевич «самбо жүйесінің негізін қалауға ерекше көңіл бөлді, самбо күресін бұқаралық спорт түрі ретінде дамыту үшін қолдан келгеннің бәрін жасады. Жауынгерлік самбода самбо спортын жақсы меңгергендердің ғана жеңіске жететініне сенімді болды.

1966 жылы самбо күресін ФИЛА (Халықаралық күрес түрлері федерациясы) ресми мойындады, 1972 жылы Ригада самбодан бірінші ашық Еуропа чемпионаты, 1973 жылы Тегеранда тұңғыш әлем чемпионаты өтті.

Самбо - өте жаңа және танымал жекпе-жек өнері. Самбо – киіммен күрес. Қазіргі уақытта самбоның екі түрі бар - спорттық және жекпе-жек, әлем чемпионаттары, сонымен қатар самбодан бүкілресейлік жарыстар мен турнирлер жыл сайын өткізіледі. Бүгінгі таңда Халықаралық самбо федерациясының құрамына 31 елдің спортшылары кіреді. Көрнекті әлем өкілі және бірнеше дүркін әлем чемпионы - самбошы Федор Емельяненко.

Қазіргі уақытта Ресейдің түкпір-түкпірінде әртүрлі жас санатындағы самбошылар дайындалып, жаттығады. Троицктік «Самбо федерациясы» (sambotroitsk.ru) балалар мен жасөспірімдерге самбоның негіздерін үйретумен айналысады. Сонымен қатар, Троицктік «Самбо федерациясының» жас самбистері облыстық жарыстарға қатысып, жеңіске жетуде.[2]

2.2. Қазақстандағы Самбо спортының дамуы

Қазіргі кезенде самбо күресі көптеген елге таралған. Оның күрес әдіетері қарулы күштердің әскер даярлығында да кеңінен қолданылады.

Самбо күресі Қазақстаңда 1950-60 жылдардан бастап дами бастады. Аз уақыттың ішінде самбо күресінен Қазақстан палуандары жақсы көрсеткіштерге жете бастада.

Қазақ елінен самбо күресі бойынша шыққан тұнғыш Әлем чемпионы жаңаарқалық Канат Байшолақов. Ол 1984 жылы Мадрид қаласында 48 кт салмақ дәрежесінде Әлем чемпионы атанса, Асқар Шайхиев 48 кг салмақта 1989 жылы Нью-Йорк қаласында Дұние жүзінің чемпионы, ал семейлік Бауыржан Садықанов 1993 жылы Омбыда еткен Әлем чемпионатында…