Саржан және Кенесары бастаған ұлт-азаттық қозғалыстар

Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы алғышарттары,мақсаты,себептері,сипаты,қозғаушы күштері,феодалдық мемлекеттің ерекшеліктері мен жеңліу себептері,тарихи маңызы на терең талдау жасау және Кенесары Қасымұлының мәмлегер-саясатшы,батыр,ұлт-азаттық қозғалысы ұйымдасырушылық тұлғасына баға беру;

Дамытушылық:Ақпараттық техналогия әдісі арқылы интерактивті

Тақтамен жұмыс істеу дағдысын жетілдіру,біліктлігін арттыру;

Тәрбиелік:Туған тарихының аса маңызды оқиғаларын терең түсініп,тағылым алатын ұлтжанды тұлға тәрбиелеу;

Сабақтың түрі:Интерактивті,зерттеу сабағы.

Сабақтың әдісі:Ақпараттық техналогия арқылы интерактивті тақтаны қолдану

Көрнекліктер:Тақырыпқа қатысты тарихи тұлғалардың портреттері,жеке мөрлері,жазған хаттары.(көшірмелер)

Тарихи оқиғалар бейнеленген суреттер,иллюстрациялар;

Слайдтар қолдану.

Сабақ барысы:

I.Ұйымдастыру бөлімі.

Оқушылардың оқу-құралдарын түгендеп,партада дұрыс отыруын ескеру,назарларын сабаққа аудару.

II.Жаңа сабақты меңгеруге дайындық кезеңі «ой – түрткі салу»сәтті.

«Ұлт – азаттық қозғалыс» ұғымын түсіндіріңдер.

Ұлт – азаттық қозғалыстың басты мақсаты қандай?

Қазақтардын Ресей империясының үстемдігіне қарсы ұлт – азаттық қозғалысының (XVIII – XXғ.ғ.) ерекшеліктері неде?

Академик М.Қозыбаев Қазақстандағы ұлт – азаттық қозғалыстарды қандай кезеңдерге бөледі? Ол кезеңдердің ұқсас жақтары мен айырмашылығын атап көрсетіңдер?

Кенесары Қасымұлы туралы не білесіңдер?

(оқушылардың жауап беруі, жауаптарының соңын ала тақтада слайдтар арқылы дұрыс жауаптары көрсетіледі.) 1.Ұлт-азаттық қозғалыс ұғымы -ұлт –азаттық қозғалыс- отар елдерге тән тарихи құбылыс. –ұлт азаттық қозғалыс-отар халықтардың отарлық езгіге қарсы жалпы халықтық күресі. –ұлт-азаттық қозғалыс-отарлық тәуелділіктегі халықтардың жат-жұрттық езгіге қарсы жалпы ұлттық күресі. –ұлт-азаттық көтеріліс –ұлт-азаттық қозғалыстың бір түрі,ол көп халық қатысқан қарулы түрі. 2. ұлттық қозғалыстың басты мақсаты-ұлтты отарлық езгіден азат ету, оның ұлттық мүддесін қорғайтын мемлекеттілігін, тәуелсіздігін қалпына келтіру. 3. Ресей империясының үстемдігіне қарсы( XVIII-XXғ.ғ.) ұлт-азаттық қозғалысының ерекшеліктері:

-Өзінің сипаты, қозғаушы күштері, негізгі мақсаты жөнінен отаршылдыққа қарсы бұқаралық көтеріліс болды.

-Көтерілісшілердің сан жағынан артықшылығы, батылдығы кейде олардың жазалаушылармен белдесіп күресуі үшін жеткіліксіз болды.

Қазақстандағы көтерілістердің басты ерекшелігі, осында.

4. Ұлт-азаттық қозғаыстардың кезеңдері:

Қазақстан тарихшылары кеиінгі уақытта бұған дейін жеке-жеке қарастырып келген ұлт-азаттық көтерілістер мен қозғалыстарды енді тұтас қарастыратын болды.

Академик Манаш Қозыбаев Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыстарды төмендегідей кезеңдерге бөледі:

I кезең. Сібір жұртын жаулап алуға қарсы қазақ халқының құрамына кірген тайпалардың азаттық қозғалысы.

II кезең. Қазақ елінің оңтүстігі –Жетісу, Сыр бойы жоңғарларға, Қоқан, Хиуа хандықтарына тәуелді болды.

III кезең.Әбілқайыр ханның Кіші жүздің бір бөлігімен Ресей қоластына өтуінен басталды.

IV кезең. Қазақ даласы таланып, патша өкіметі мен оның қарулы күші-қазақтар жасағы хан сұлтандармен бірігіп, зорлық-зомбылық мемлекеттік дәрежеде өрбіген кезде ұлт-азаттық қозғалыс өрши түсті.

V кезең. Хан Кене бастаған ұлт-азаттық қозғалыс лаулады. Оның даңқы Европаға жетті.

VI кезең. XXғ.басында ұлт-азаттық қозғалысты Европалық бағытпен дамытпақ болған реформатор зиялы қауым бастады.

VII кезең. Ұлт-азаттық қозғалыстар мен 1917ж. Ақпен революциясы жане Қазан төңкерісі азаматтық қарама-қарсылық кезінде дамыды да, үлкен көтеріліске ұласты.

Кенесары Қасымұлы туралы-Кенесары Қасымұлы (1802-1847ж.ж.)-Абылай ханның ұлдарының бірі Қасым төренің баласы.

-Патшалы Ресейдің құрамына қосылып үлгермеген өңірлердің дербестігін сақтау, қазақ жерін бекіністер мен жаңа округтік билеу арқылы жан-жақты отарлауды тоқтату үшін 1837-1847жылдары көтеріліске шықты.

III.Жаңа тақырыпты меңгеру кезеңі.

6-7.Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық (1837-1847ж.ж.)қозғалыс.

Патша өкіметінің Орта жүзде жүргізген реформаларына наразылық. Қозғалысының алғышарттары.

Ұлт-азаттық қозғалысының мақсаты,себептері,сипаты,қозғаушы күштері.

К.Қасымұлы-мәмілегер,батыр,ұлт-азаттық қозғалысының қолбасшысы.

Котерлістің басталуы және етек алуы.Көтерлістің негізгі оқиғалары.

Кенесарының хан сайлануы және мемлекеттің өзіндік ерекшеліктері.

Патша өкіметінің көтерлісі тұншықтыруға жасаған әрекеттері.

Азаттық жолындағ қозғалыстың жеңілу себептері ментарихи маңызы.

Жоспар бойынша еркін зерттеушілер жеке,жұптық,топтық жұмыстарын слайдтар арқылы көрсетеді,түсіндіреді.Өз білім-біліктерін ортаға салады,талдайды,жинақтайды,ой қортады.

(тарихи құжат,қосымша деректер,тарихи-көркем шығармадан үзінділер,суреттер,т.б.қолданылады.)

1.Қозғалыстың алғы шарттары:

-XIXғ.20ж. патша өкіметінің Бөкей хан мен Уәли ханның иеліктерін біріктіріп,Қарқара округін құруы;

-Айғаным-ақылды,өз заманына лайық сауаты бар,Уәли ханның жесірі,ұлы ғалым Ш.Уәлихановтың әкесі қанша қабілетті болса да халықтың патша өкіметіне қарсы қарулы наразылығына басшылық ете алмады;

-Күрделі де қиын міндет Көкшетау өңірінде беделімен белгілі,Абылайдың ең кіші ұлы Қасым сұлтанға жүктелді.Ол окруктік тірек пункттер құру туралы патша өкіметінің шешіміне ашық қарсы шықты.

Тарихи құжаттарды қолдану:

1.1825ж. 14 маусымда Орынбор генерал-губернаторына т.б.хат жазды,округтік пункттерді жоюды талап етті;

2.1826 ж. 18 сәуірдегі хатында жазалаушы отрядтың бейбіт ауылдарға шабуыл жасап,халыққа көп зардап шектіргенін айыптап жазады.

-Сұлтандар-Ғұбайдолла мен Саржан Орталық және Солтүстік Қазақстанды қамтыған көтерліске себепкер болды;