Сауат ашу сабақтарының жоспары мектепалды даярлыққа

1-сабақ Сабақтың тақырыбы: Сөйлеммен танысайық. Сабақтың мақсаты: 1) Балаларға сөйлем туралы түсінік беру. Суретке қарап сөйлем кұрау. 2) Балалардың ой-өрісін, сөздік қорын, тіл байлығын, тілін дамыту. 3) Балаларды ұғымталдықка, әдептілікке тәрбиелеу. Сабақтың көрнекілігі: суреттер, жүмбақтар, буындар, үлестірмелі карточкалар. Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі. Тәрбиеші: Өзі сондай нәзік, Су құйсақ кетеді. Алақанын жазып. Бұл не болды, балалар? — Гүл. — Дұрыс. Гүл екен (суретін көрсетеді). — Енді осы гүл сөзін пайдаланып бірнеше сөздер айтайық. — Дала. Гүл. Ашыды. Әдемі. Бақ. — Дұрыс. Енді осы сөздерді бір-бірімен байланыстырып айтып көрейік. Балалар, біз бүгін сендермен сөйлем туралы түсініп, оның қалай жасалатынын үйренеміз. — Гүл қайда өседі? Тәрбиеші: - Гүл қандай? — Енді осы сөздерді біріктіріп айтайық. — Далада әдемі гүл өседі. — Сөздер бірігіп белгілі аяқталған ойды білдіреді. Сөйлем төрт сөзден құралып түр. Сөйлемде сөздер бір-бірімен байланысып тұр. Сергіту сәті. Тәрбиеші: (үлестірмелі қима-қағаздармен жұмыс) — Енді қолдарыңдағы суретке қарап, атын тауып, оған сөйлем құрайсыңдар. Тәрбиеші жұмбақтар оқып береді. Балалар жауабын тауып, сол сөзге сөйлем құрайды. Көк ала

2-сабақ Сабақтың тақырыбы: Сөздер мен дыбыстар. Сабақтың мақсаты: Сөз, дыбыс туралы үғымдарды түсіндіру. Сөздің дыбыстан құралатынын, дыбыстың дауысты, дауыссыз болып бөлінетіні жөнінде түсінік беру. Есту қабілетін жетілдіру. Сабақтың көрнекілігі: ойыншыктар, суреттер, фланелеграф, үлестірмелі материалдар, текшелер, кеспе әріптер. Сабақтың барысы: Тәрбиеші балаларды сабаққа ұйымдастырады. Балалар назарын өзіне аударып есік қағады да, олардан не естігендерін сұрайды. Тәрбиеші дабыдды (барабанды) соғады да, не естідіндер деп сұрайды. - Дұрыс, балалар, сендер дыбыс естідіңдер? Бірақ ол дыбыстар біркелкі ме? - Дыбыстар әр түрлі болады. Мысалы: А-А десек? Оны созып айтуға болады, дауысымыз еркін шығады. Ал енді бір дыбыстардың айтылуы қысқа. Мысалы: Д дыбысы. Қане, бәріміз осы екі дыбысты айтып көрейік. Айырмашылығы қандай? Бұл дыбыстарды жеке-жеке айтсақ, ол дыбыс. Енді осы дыбыстардан сөз құрайык. Топта көргендеріңнен, ойыншықтардың аттарын, заттарды атандар. - Сөз бір нәрсе туралы ұғымды біддіреді. Қуыршақ бұл ойыншықты білдіреді. Осы сияқты басқа сөздерді де айтуға болады. Сөз дыбыстан құралады. Енді ана сөзін талдайық. АНА - неше дыбыс бар? - Дұрыс айттындар, ана сөзі үш дыбыстан қ

Ә деген ол — Әкелер ғой салмақты, Б деген ол — Балалар ғой әдемі, Біздің елде Үшеуі де кәделі... Алшақ кетпей, Сондықтан да, расында, Тұрады олар Алфавиттің басында!

— Жақсы балалар, енді "Сөз жарысын" ұйымдастырайық. Кім көп сөз айтса, сол жеңімпаз болады. Бала сөзді тоқтағанша айтып жарысады. Көп сөз айтқан бала мадақталады. Тәрбиеші сөз, дыбыс ұғымдары жөнінде сұрақтар қояды. — Дыбыс пен сөздің айырмашылығы неде? — Дыбыс қандай болады? — Сөзге мысал ойла. — Жан-жануар қалай дыбыстайды? Балалар жауаптарын тәрбиеші толықтырып сабақты аяқтайды.

3-сабақ Сабақтың тақырыбы: Сөйлем құрастыру. Сабақтың мақсаты: 1. Сөйлем туралы түсінік беру. 2. Жаттығулар орындату арқылы сөйлем туралы ұғымын кеңейту, логикалық ойлау қабілеттерін дамыту. 3. Сөздік корын молайтуға, таза жазуға тәрбиелеу. Сабақтың көрнекілігі: суреттер, үлестірмелі карточкалар, дидактикалық ойындар, ребус. Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылардың назарын өздеріне аудару. II. Өткен сабақгы пысықгау. Үй тапсырмасы сұралады, жаттығулар тексеріледі. III. Жаңа сабақ туралы түсінік беру. — Мысалы: құс, орындық — бұлар сөздер екен, сөйлем болу үшін бір аяқталған ойды білдіру қажет екен. Бір сөзден сөйлем құралмайды. Ендеше балалар, осы сөздерден сөйлем құрап көрейік. - "Құс" деген сөзге тоқталайық. "Құс" десем сендер бірдеңе түсіндіндер ме? Ол сөйлем бе? - Құс балапан шығарады. Бұл сөйлем бе? Балалар сөйлем екенін бірден біледі. - Аяқталған ойды білдіріп тұр екен. Сөйлем үш сөзден құралып тұр. Сөйлемдегі сөздер бір-бірімен байланысты. Сергіту сәті. Тербеледі ағаштар, Алдымнан жел еседі. Кіп-кішкентай балалар, Үп-үлкен боп өседі. (Қимылдармен орындау қажет). Үлестірмелі кима қағаздармен жұмыс жүргізіледі. Ойын: "Кім шапшаң сөйлем құрайды?". Суреттерді көрсетеді

Мысалы: Тауық балапандарымен жайылып жүр. Балалар құраған сөйлемдерін талдайды, неше сөзден құралғанын айтады. — Схема өтілген тақырып бойынша жұмыс жүргіземіз. Сөйлемдегі сөздер бір-бірімен байланысты.

Дидактикалық ойындар жүргізіледі. Сөзжұмбақ. Тігінен: сөзден құралған. Көлденеңінен:

1. Күннің түсі. 2.Буыннан құрайтын 3. Кедей сөзінің антонимі 4. Кір су. 5.Аяқ киім. 6.Тышқанның жауы. Сабақты қорытындылау.

4-сабақ

Сабақтың тақырыбы: Сөз.

Сабақтың мақсаты: а) Баланың сөз туралы түсініктерін

қалыптасытыру сөздің ұзындығын қолмен өлшеп айыра білуге

үйрету.

б) Есту қабілетін жетілдіру.

в) Танып-білуге деген қызығушылықтарын арттыру.

Сабақтың көрнекілігі: ойыншықтар, түстері әр түрлі,

мөлшерлері бірдей екі машина, аю, қуыршақ, кубик, доп, (әдемі

қорапша (себет)) мүмкіндігінше айқын болғаны жөн, қатты

қағаздан ақ жалауша. "Үлестірмелі құралдар" ақжолақшалар

(1,5 х 5) әр үстелде жеткілікті мөлшерде болуы керек.

Сабақтың барысы:

1. Тәрбиешінің кіріспе сөзі: —Балалар, сендер білесіндер,

жер бетінде адамдар, жануарлар, андар, құстар, балықтар, өмір

сүреді. Сол сияқты үйлер, машиналар бар. Кім үй салуды

(машина жасауды) ойлап тапты? Неге? Сонымен бірге адамдар

сөзді ойлап шығарған, себебі олар бір-бірімен сөз арқылы

қатынас жасайды, жер бетіндегі заттардың бәрін өз атымен

атап сөйлеседі.

- Қазір сендермен бір ойын ойнап көрейік. Сендер үндемей

отырып қалыңдар (ситуациялық ойын ойналады).

Ұстаз қолмен ымдап көрсету арқылы балалардың бәріне

орындарыңнан тұрындар деген белгі береді, енді

кейбіреулеріне отырындар деп т.с.с үнсіз тапсырмалар береді.

Одан кейін тәрбиеші әңгімесін әрі карай жалғастырады.

- Міне, балалар, көрдіндер ме сөзсіз өмір сүру қандай қиын, ал

біз бәріміз өз ойымызды сөз арқылы айта аламыз. Ал сендер

қандай сөз білесіндер?

Егер айтуға қиналса, тәрбиешінің өзі терезе, стол, жасыл,

ыстық және т.б. сөздерді айтады.

- Мына бір ойыншыққа қарандар, ең әуелі оның атын атаймын:

доп бір сөз. Енді сөздерді есептегенде жаңылып кетпеу үшін, әр

сөзді мынадай жолақшамен белгілеп отырайық. Мен "доп"

сөзін айттым, бір жолакша қоямын. Кім тағы да доп туралы

айтады? (домалақ, көк, домалайды т.б.)

— Қане, санайык, біз қанша сөз айттық?

(Балалар әр сөзді қайталай отырып, қойған жолақшаларын

санайды.) Дәл осы сияқты 1-2 ойыншықпен жұмыс жүргізіледі.

— Мына қорапшаға өзіміз білетін сөздерді айта отырып,

жолақша арқылы жинап салайық. (Балалар жалғастырады).

— Мен мынадай сүйкімді, батыл, әдемі деген (балалар

жалғастырады) жақсы сөздерді білемін. (Ең соңында

қорапшадағы сөздерді санап қорытынды жасау).

— Міне, біз қандай көп сөз білеміз, айта берсек әлі де көп.

— Қане, "Кім көп сөз ойлайды?" ойынын ойнайық. Әрбір

айтылған сөзге бір-бір жолакшадан қойып отырындар. Соңында