Семей полигоны және оның зардаптары ғылыми жобасы

"С.Бекбосынов атындағы орта мектебі" КММ 8- сынып оқушысы Төлеуғазиев Елжан ғылыми зерттеу жобасы «СЕМЕЙ ПОЛИГОНЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЗАРДАПТАРЫ» тақырыбында дайындаған шығармашылық жұмысына

ПІКІР

Елжанның ғылыми ізденіс шығармашылық жобасы өз еліміздің тарихын оқытуда, сонымен қатар халықтың экономикалық-әлеуметтік жағдайымен танысуда өте қажетті материалдармен қамтылған.

Шығармашылық жұмыста 1949 жылдан басталған қасіретке толы күндердің азабын халық бүгінге дейін тартып отырғанын толық әрі нақты материалдар арқылы дәлелдеген.

Зерттеу жұмысы негізгі төрт бағытта жүргізілген:

1. Семейдегі ядролық алғашқы жарылыстардың жүргізілуі.

2. Семей ядролық полигонындағы сынақтардың адамдарға, қоршаған ортаға әсері

3.Жарылыстың негізгі күші туралы жалпы мағлұмат.

4.Семей-Невада қозғалысы, халық тілегі

Әр бағытта жүргізілген жұмыстарында Елжан өз мақсатына жете алды деп есептеймін, әрі оқушының бұл еңбегі тек қана оқушылар үшін емес сондай-ақ мұғалімдер де көмекші құрал ретінде пайдалануға болатынына толық сенемін.

Оқу –тәрбие үрдісінде толыққанды әдістемелік құндылығы бар еңбек болатындықтан Елжанныңи еңбегін жоғары бағалаймын.

Пікір жазған

Тарих және құқық пән мұғалімі: __________ Демеуова Әсел Тілешқызы

Мазмұны

Кіріспе:__________________________________________________________

І-тарау.

Семейдегі ядролық алғашқы жарылыстардың

жүргізілуі._________________________________________________

Семей ядролық полигонындағы сынақтардың адамдарға,

қоршаған ортаға әсері.______________________

ІІ.Тарау.

2.1 Жарылыстың негізгі күші туралы жалпы мағлұмат.______________

2.2.Семей-Невада қозғалысы, халық арманы. ___________________

Қорытынды: ______________________________________________________

Әдебиеттер тізімі:_______________________________________________ Қосымша: _____________________________________________________

Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. КСРО заманында Қазақстан аумағында атом бомбалары сынақтан өтті. Ол үшін арнайы 18 млн га жер бөлініп, Семей ядролық полигоны ашылды. Бастапқысынды адамдарға, жануарлар мен табиғатқа тікелей зардабын тигізген ашық сынақтар жасалды. Сосын оларды жер астына жасай бастады. Атом бомбаларының жарылыстары сұмдық ауыр болды. Семей маңындағы радиациялық әсер аймағында тұратын 500 мыңдай адам осы сынақтан азап шекті.

1949 жылдан 1963 жылға дейін жер бетінде жасалған сынақтардың зардабы әсіресе мол болғаны рас. Бұл аймақтағы аурулардың есеп-қисабы 1990 жылға дейін мұқият жасырылып келді. Облыста онкологиялық, жүрек-қан тамыр, жүйке және психикалық аурулар саны күрт өсті. Азап шегіп, өлім құшқан адамдар қаншама. Отбасыларында кемтар балалар көбейді. Бұның өзі қазақ ұлтының келешегіне төнген зор қауіп болатын 1980 жылдардың аяғына қарай халықтың төзімі таусылып, шегіне жеткен еді.

Басқа ядролық державалармен салыстырғанда, Қазақстан аумағында қиратқыш әлуеті жағынан орасан зор ядролық арсенал болды.

Қазақстандағы қарудың жиынтық ядролық қуаты бұрынғы Кеңес Одағының барлық ықтимал дұшпандарының аса маңызды стратегиялық объектілерінің барлығының тамтығын да қалдырмауға жетіп артылатын. Бұл қаруды қолдану миллиондаған халқы бар мыңнан астам қаланы, ол былай тұрсын, тұтас бір мемлекеттерді, тіпті континенттерді жермен жексен етуге мүмкіндік беретін.

Қазақстан стратегиялық қару-жарақ пен оны жеткізу құралдары орналастырылған жай ғана орын болған жоқ. Біздің елде жайласқан сұмдық әскери-техникалық әлует қуаты жағынан тұтас бір индустрия, өзіндік бір «мемлекет ішіндегі мемлекет» еді.

КСРО-ның ыдырауы нәтижесінде Қазақстан толық әскери ядролық циклды: ядролық қаруды сынау, жаңғырту және өндіру циклын жүзеге асыру мүмкіндігі алды.

Зерттеу тақырыбы: Семей полигоны және оның зардаптары.

Зертттеу жұмысының мақсаты Семей полигоны және оның зардаптарын

зерттеу , соның ішінде Семей полигоны әсерінен балалардың денсаулығы едәуір төмен,анемия ауруы,әлсіз балалардың тууы,Туа бітке анемия және мезгілінен ерте қартаю. Сонымен қатар Семей өңірінде лейкоз-қан рагы,лимфоцит-ақ қан ауруымен ауратындар саны көбейген тереңнен зерттеліп жазылған.

Зертттеу жұмысының міндеті:

1.Семей полигон зардаптарын зерттеу.

2. Семей ядролық полигонындағы сынақтардың адамдарға, қоршаған ортаға әсері тарихнамасын анықтау.

3. Жарылыстың негізгі күші туралы сипаттама беру.

4.Тақырыптың маңыздылығын тарихи сипатын терең түсіне біліп, толық ашу үшін материалдар мен ақпараттар жинастыру және қорытынды жасау .

Гипотезасы: Білім беру жүйесінің қалыптасып, даму тарихын жүйелеуге ғылымы-практикалық негізін айқындауға мүмкіндік туғызылса, онда ол полигон зардаптары зерттеліп отырылған мәселені одан әрі дамытуға болжалдық мәні бар мүмкіндіктерді ашып көрсетуде ықпал етеді.

Зерттеудегі ғылыми жаңалығы: XIX ғасырдағы діни мектептер мен медреселердегі білім беру жүйесін және жалпы бастауыш мектеппен салыстырылды. Діни білім беретін бастауыш мектептер мен азаматтық білім беретін бастауыш мектептің айырмашылығын айшықтау көрсетілген. Прогимназиялық және приходтық шіркеулік мектеп сатысын салыстыру зерттелген. Орыс –қазақ мектептерінің және бастауыш сыныптың бағдарламасы, мұғалімдер мамандарын даярлаудағы оқу мекемелер курстарды , мұғалімдер семинариясын зерттеу.

Практиканың қазіргі білім беру жүесінде оқуларға дінтану сабағында зерттелген деректерді қолдануға болады және мұғалімдерді даярлау курстарында көрсетуге болады. Зерттеу кезеңдері: 1)Тақырыпты таңдау 2) Ғылыми жұмысты жоспарлау 3) Кітапхана, ЖОО-да дерек көздерін жинау,еңбектерді салыстыру 4)Жиналған материалдарды өңдеп, зерттеу жұмысын жазу.

XIXғасырдағы Қазақ жеріндегі оқу-ағарту ісінің дамуы туралы және педагогикалық ой-пікірлер айтып зерттегендер .

Ә.Сыдықов зерттеуі қазақ даласындағы оқу –ағарту жұмыстары мен XIX ғасырдағы 60 жылынан бастау алған мектептің оқу-тәбие жұмыстары, ондағы әдістемелер жағдай мен мұғалімнің рөләі жөнінде кеңінен талдаулар жасаған .

И.ЯГармстың ғылыми еңбегінде бір тарау бастауыш білім берудің тарихынаарнап, орыс-қазақ бастауыш мектептеріне сипаттама берілген.

Қазақстан мұғаліммамандарын даярлаудағы сырттай оқыту арқылы білім

беру ісін дамыту мәселесіне И.Б Мадиннің зерттеулері арналған .

С.Мусиннің зерттеу жұмысында 1920-1936 жылдар. Кеңес өкіметі кезіндегі мектептер бастауыш , жеті жылдық және орта мектеп болып қалыпатасуы . А.К.Тлебалдиннің зерттеу жұмысы Қазақстандағы білім беру туралы жазылған . Зерттеу әдістері : Тарихи-педагогикалық еңбектерге сүйену . Сирек кездесетін қолжазбаларды тарихи салыстырмалы талдау жасау , қорыту .

Зерттеудің құрылымы: Зерттеу кіріспе , 2тарау,4 бөлімнен ,қорытынды , әдебиеттер тізімі, қосымшалардан тұрады . Кіріспеде зерттеу тақырыбының көкейкестілігі , мақсаты ,міндеті, зерттеу әдістері , қорғауға ұсынылған негізгі деректер баяндалады. «Семей полигоны және оның зардаптары» атты бірінші бөлімде Қазақстандағы алғашқы мектептер , оқулықтар ,оқу әдістері туралы баяндалады .Патша өкіметінің халық ағарту саласындағы саясаты туралы. « XIXғасырдағы білім берудің бағыттары және мамандар даярлау »ісінің тарихы екінші бөлімде баяндалады .Сонымен қатар бастауыш білім берудің оқу бағдарламалары , жеті жылдық білім беру туралы баяндалады . Зерттелген жобаның бүгінгі таңдағы тарихи , әдеби, дінтну, өлкетану ғылымдарын дамытуға үлес қосады.

Қорытынды, қосымша , әдебиеттер тізімі көрсетілген.

І тарау

1.1 Семейдегі ядролық алғашқы жарылыстардың жүргізілуі.

Сол ядролық сынақ полигондарының бірі Семей полигоны Кеңес Одағының аса маңызды стратегиялық объектісі болды.

Осынау полигонның кемел инфрақұрылымы: Курчатов қаласын (Семей 21), реакторлар кешенін, «Балапан», «Г» (Дегелеңдегі сейсмокешен), «Ш» («Тәжірибелік алаң» дейтін) сынақ алаңдарын, толып жатқан басқа да ұсақ тәжірибелік алаңдарды қамтиды.

Семей ядролық полигонның осынау тәжірибелік алаңдарында 456 ядролық жарылыс жасалды. Осынау сынақтар атом қаруының қиратқыш қаруын айтарлықтай арттыруға ғана емес, оның жаңа түрлерін де жасауға мүмкіндік берді.

Семей ядролық полигонындағы сынақтардың жалпы саны 456 ядролық және термоядролық жарылысты құрады. Олардың 116-сы ашық болды, яғни жер бетіндегі немесе әуе кеңістігінде жасалды.

Семей полигонында әуеде және жер бетінде сынақтан өткізілген ядролық зарядтардың жалпы қуаты 1945 жылы Хиросимаға тасталған атом бомбасының қуатынан 2,5 мың есе көп болды.

1949 жылғы 29 тамызда тұп-тура таңғы сағат жетіде көз ілеспес жылдамдықпен ұлғайып бара жатқан отты доп кенеттен Жер денесіне қадалып, оны шарпып өтіп, аспанға көтерілген. Отты шардан соң, сұрапыл қуат пен көз қарастырар сәуле бас айналдырып жібергендей бір сәтте жер қабығының ыстық күлі мен иісі көкке көтерілген. Жер лыпасының өрттең иісі қолқа атар түтіннің ащы иісін қолдан жасалған жел әп-сәтте жан-жаққа таратты.