Сфералық айналар тақырыбына арналған физика таныстырылымы

Сфералық айналар .

Сабақтың тақырыбы:

Оқу мақсаты: 8.5.1.5 – дененің кескінін алу үшін

сфералық айнада сәуленің жолын салу және

алынған кескінді сипаттау

Сұрақтарға жауап бер

Жазық айнадағы кескінді сипаттаңдар.

3 . Жарық сәулесі , жарық шоғы , нүктелік жарық көзі деген не?

4. Жарықтың шағылу заңын тұжырымдаңдар .

5. Айналық , шашыранды шағылу деген не?

Сфералық айналар

Шағылдыратын беттері қисық болып келетін айналарды –қисық айналар деп атайды.Қисық айналардың бір түрі- сфералық айналар .

Дөңес айна Ойыс айна

Сфералық айна формуласы:

Сфералық айнаның құрылымына түсініктеме

Р -сфералық айна төбесі / сфераның орта нүктесі

S - оптикалық осьте жатқан жарық көзі

S` - жарық көзінің кескіні

O - сфералық айнаның центрі

ɑ - тускен сәуле мен сфералық айнаның қисықтық радиусының арасындағы бұрыш

ß - оптикалық осьпен қисықтық радиус арасындағы бұрыш

γ - шағылған сәуле мен оптикалық ось арасындағы бұрыш

ϕ - түскен сәуле мен оптикалық ось арасындағы бұрыш

ME -h

PS`- f

PS -d

PO -r

MO - қисықтық радиус

Δ MSO , β -сырт қы бұрыш

Теорема: Үшбұрыштың сыртқы бұрышы онымен сыбайлас емес екі ішкі бұрыштың қосындысына тең.

Сонда α + ϕ = β теңдігі орындалады

Δ MSS`, γ - сы ртқы бұрыш

2α+ ϕ = γ теңдігі орындалады .

Теңдіктің екі жағына ϕ қосқанда,

2α+ 2 ϕ = ϕ + γ

2( α + ϕ ) = γ + ϕ

2 β = ɸ + γ

r\2=F - сфералы қ айнаның негізгі фокусы

Δ MES tg ϕ = ɸ=h\d

ΔMEO tg β = β =h\r

ΔMES` tg γ = γ =h\f

2h\r=h\ d+h \f

2\r=1\d+1\f

Сфералық айналарда кескіндерді алу

Бас оптикалық оське параллель келген сәулелер ойыс айнадан шағылғаннан соң айнаның фокусы арқылы өтеді .

Ойыс айнаның оптикалық центрі арқылы келген сәулелер айнадан шағылғаннан соң қайтадан оптикалық ось арқылы қайтады

Оның түйіндерінде оң және теріс иондар орналасқан

Оның түйіндерінде бейтарап атомдар орналасқан

Оның түйіндерінде молекулалар орналасқан

Оның түйіндерінде оң иондар орналасқан

Ойыс айнаның фокусы арқылы келген сәулелер айнадан шағылғаннан соң бас оптикалық оське параллел кетеді

Оның түйіндерінде оң және теріс иондар орналасқан

Оның түйіндерінде бейтарап атомдар орналасқан

Оның түйіндерінде молекулалар орналасқан

Оның түйіндерінде оң иондар орналасқан

Ойыс айнаның бұл қасиеті автомобиь фарларында қолданылады .