Шағылыстыру типтері бойынша 7-сынып биология жоспары

Сынып: 10

Пәні: Биология

Күні:

Сабақтың тақырыбы: Шағылыстыру типтері. Өсімдіктер селекциясындағы полиплоидия. Заманауи селекцияның жетістіктері.

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік – оқушыларға шағылыстыру типтері, өсімдіктер селекциясындағы полиплоидия туралы жалпы білім беру.

2. Дамытушылық – оқушыларға жалпы білім бере отырып олардың ойлау, есте сақтау, салыстыру қабілеттерін дамыту.

3.Тәрбиелік – оқушылардың ғылыми көзқарасын қалыптастыра отырып, оқу процесіндегі ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі

Сабақтың типі: аралас

Сабақтың әдіс-тәсілі: ауызша, сұрақ –жауап арқылы

Сабақтың көрнекілігі: суреттер, кестелер

Пән аралық байланыс: географиямен

І. Ұйымдастыру кезеңі: А) Сәлемдесу

Ә) Оқушыларды түгелдеу

Б) Оқушылардың назарын сабаққа аудару

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Селекциядағы қолдан сұрыптау дегеніміз не?

Ол нешеге бөлінеді?

Будандастыру дегеніміз не?

ІІІ Жаңа сабақ

Тұқым қуалаушылықты зерттеудегі гибридологиялық әдісті дұрыс қолдана білді. Екіншіден, будандастыруға алынған өсімдіктердің барлық белгілерін емес, жеке белгілердің тұқым қуалауын қадағалап, есепке алып отырды. Үшіншіден, тәжірибеге өте ыңғайлы өсімдікті тандап алды: баубұршақ өздігінен тозаңданатын өсімдік болғандықтан, айқас тозаңдануы сирек кездеседі. Мендель барлық ас бұршақ өсімдігінің 34 сортының ішінен бұршақтың 22 сортын таңдап алып, олардың көзге айқын түсетін жеті жұп белгісі бойынша шағылыстыру жүргізді. Оған: тұқымның түсі мен пішіні, сабақтың биіктігі мен аласалығы, гүлінің орналасуы мен реңі, жемісінің түсі мен пішіні жатады. Мендель будандастыруға алған бұршақ сорттарын бірнеше жыл бойы егіп, белгілердің ұрпаққа берілуі тұрақты екеніне көзі жеткеннен кейін будандастыруға қатыстырды.

Моногибридті будандастыру

Гибридологиялық талдауда будандастырудың ең қарапайым түрі — моногибридтік будандастыру қолданады. Бір-бірінен бір жұп белгілері бойынша айырмашылығы бар ата-аналар дараларын будандастыруды моногибридтік будандастыру деп атайды. Бұл будандастыруда аллельдік гендерге байланысты тек бір ғана белгілердің тұқым куалау заңдылықтары зерттеледі. Ата-аналарындағы және ұрпақтарындағы барлық баска белгілер есепке алынбайды. Г.Мендель тәжірибелерінің бірінде гүлінің түсі қан қызыл және гүлінің түсі ақ бұршақ өсімдігінің екі сортын алған. Аналық ретінде алған қан қызыл гүлді бұршақ сортын, гүлі ақ түсті бұршақ өсімдігінің тозаңымен қолдан тозаңдандырғанда, бірінші ұрпақтағы (Ft) барлық будан өсімдіктердің гүлі қан қызыл болған, яғни фенотип бойынша — біркелкі.