Шәкірт жағдайын кім ойлайды технология бойынша баяндама

Қызылорда облысы

Арал қаласы

№260 КММ

Технология пән мұғалімі

Елеусизова Зина Ерболатовна

«Шәкірт жағдайын кім ойлайды?»

Мұғалім еңбегі сағатпен өлшеуге көрінбейтін, ақыл-ойға ауыр жүк артуды міндеттейтін іс-қимылдардан тұратындығымен ерекшеленетіні әлдеқашан дәлелденген ақиқат. Мәселен, бүгін ұстаз мектепте үш сағаттық жұмыс тым қысқа көрініп, ертеңгі тоғыздан кешкі алтыға дейін мекемеде болатын өзге маман иелерінің таңданысын туғызары анық.. Бірақ, олай ойлау мүлде дұрыс емес. Осы үшін қырық бес минөтті өткізу үшін қолдан әзірлеуге тура келген жағдайда тіпті бір сабаққа әзірлік екі-үш сағатқа созылыпкетуі әбден мүмкін. Бұдан шығатын қорытынды: мұғалім жұмысының үштен екісі үйде орындалады екен.

Бүгінгі мектеп оқушылары, расын айту керек, өмірді кітаптағыдай деп түсініп қабылдайтын бұрынғы алпысыншы жылдардың балаларынан, яғни аға буыннан бөлек. Олар көп нәрселерді өмірдің өзінен үйренеді. Мұғалімдерге де сын көзімен қарайды. Оларды таңдандыру үшін Ильинше айтсақ, «әрбір сабақ - жаңалық» болуы шарт.

Жаңашыл мұғалім В.Ф.Шаталов бұл жөнінде былай дейді: «…педагогикалық жоғары оқу орнының дипломы – бар жағы аса үлкен де күрделі іске кірісуге тиісті құқық беретін құжат қана. Ал ұстаз еңбегінің күрделілігі - әрбір оқушының жүрегіне жол табуда, әрбір баланың бойындағы қабілетті дамыту үшін жағдай жасауда. Ең бастысы: мұғалім оқушының өзін тұлға ретінде сезінуіне көмектесуі керек, оның бойында өзін, өмірді, әлемді тануға деген қажеттілікті оятпа білуі керек…»

Қай заманда да, мұғалімге күрделі міндеттер жүктелген. Яғни өзгеріске, жаңалыққа толы бүгінгі заман мұғалімге сегіз қырлы, бір сырлы ерен қасиет иесі болуды міндеттейді. Дамудың әлемдік деңгейімен иықтасу үшін ұстаздың барлық қырлары түгелдей дерлік алмас қылыштай жарқырап тұруы ләзім.

Мұғалімнің өз пәнін терең меңгеруі оның алғашқы қыры десек, шәкірттерге ғылым негіздерін үйрету барысында келесі қырын – кәсіби шеберлігін ұштай түсуге тура келеді. Алдыңғы балалар сезімін селт еткізіп қана қоймай, оларды баурап ала білу, сөз жоқ, ұстаз шеберлігінің айғағы.

Бір сыныптағы отыз оқушы кескін, келбет жағынан бір-біріне қалай ұқсамаса қабілеті, қабылдау, зейіні, есте сақтау, т.б. жақтарынан да әрқилы. Бір оқушы мұғалім түсінігін бірден қабылдап алса, екіншісі баяу қабылдайды, ал үшіншісіне аталмыш тақырыпты меңгерту бұдан кейінгі бірнеше қосымша сабақтардың үлесіне тиетін қиын іс.

Баяу қабылдайтындар саны сынып құрамының үштен бірін, тіпті үштен екісін қамтыған жағдайда жұмыс екі есеге жуық қиындай түсетіні мәлім. Мұғалім барын сала еңбектенеді, яғни мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас заңдылығы бұзылған.

Мұғалім үйретеді, оқушы үйренбейді. Мұғалім сөйлейді, оқушы үндемейді. Мұндай қарама-қайшылық ұстазды тығырыққа тірейтіні рас. Ойы онға, санасы санға бөлінген ұстаз тығырықтан шығудың жолдарын қарастырады. Білім шуағымен бала санасын нұрландыра білсе, өз көкірегі де нұрланбақ. Сапалы біліммен бала санасын өсіргенде ғана өз мәртебесі биіктемек.

Сонымен қатар тұйыққа тірелген адам көкейінде «Не істеу керек?және «Біз жаңашыл бағытқа қалай барамыз» деген сұрақтар туындайтыны белгілі.б.э.д. 469-399ж өмір сүрген ежелгі гек филосовы «Талпыныс үстінде жақсара түспесең,жақсы өмір сүрі мүмкін емес.» деген өсиетті сөзі бүгінгі таңда мұғалім қауымның жоғары да айтқан мұғалім үйретеді, оқушы қабылдамайды деген сұраққа жауап беретіндей деңгейдеміз. Сұрақ - әрекетке, әрекет – ізденіске, ізденіс- еңбекке, еңбек – нәтижеге бастайды.