Шаңырақ шежіресі және ата-әже әңгімелері 11-сыныпқа

ШАҢЫРАҚТЫҢ ШЕЖІРЕСІ АТА-АПАМНЫҢ ӘҢГІМЕЛЕРІ

Әр отбасының жүрегінде сақталған асыл мұралары болады. Біздің шаңырақ үшін ол – ата-апамның баяу әуендей жайылған естеліктері еді. Кешқұрым ауылды қоңыр самал тербеген шақта біз ошақ басына жиналып, атам мен апамныңөткен күндерден шерткен сырларына құлақтүретінбіз. Әрбір әңгіме – қазыналы өткенніңүзіндісі, ұлттың болмысынан өрілген тірі тарих еді. Бүгінгі ұрпақ үшін сол шежіре – ұмытуға болмайтын өмір сабағы.

Атамның айтуынша, әр көктем келген сайын ауыл үлкендері табиғаттың тынысына алғыс білдіріп, ақ қойды құрбандыққа шалу дәстүрін сақтайтын. «Бір жылы көктем кешігіп келді. Шөп шықпай, мал арықтады. Сонда ауылдың барлық қарттары кеңесіп, ең семіз, ең аққойды таңдап, бүкіл ауыл халқын жинап, құрбандық шалды», – дейтін атам. Ақ қойдыңүстіне ақ шүберек жауып, ауыл әйелдері аластау рәсімін өткізген. Кейін сол күннің кешінде аспанды бұлт торлап, шапалақтап жаңбыр жауған екен. Атам маған көзінің жасын сүртіп отырып: «Біз табиғатпен жауласпадық, біз оны тыңдадық», – деген еді.

«Апамның сүт пісірім уақыты»

Апам ошақтың қасында сүтті баптап отырып: «Балақай, сен уақытты сағатпен өлшейсің, біз бұрын сүт пісірім уақытпен өмір сүретінбіз», – деп күлімсірейтін. Сүттің шымырлап қайнаған дауысы үйдің ішін толтырып, апам бетіне көбігін жинап алып, сүттің дайын болғанын білдіретін. Сол уақытта ауыл балалары қозы қайырып, әйелдер іркіт пісіп, ер адамдар таңатпай атқа қонатын. Күннің шығуы, сүттің пісуі, желдің бағыты – барлығы бір үлкен үндестікте өтетін. Апам әр қайнаған сүтті «жаңа бір күнніңбастамасы» деп қабылдайтын. Сүттің иісі үйге жайылғанда, оның айналасында тіршілікпен бірге тыныстағандай боласың.

«Түйенің табаны мен жолаушының аманаты»

Атам алыстағы құм жайлаудағы өмірді ерекше сағынышпен еске алатын. «Баяғыда біз түйеніңтабанына сеніп жолға шығатынбыз. Құмныңбетімен ешқандай көлік жүре алмайды, тек түйе ғана белі қайыспай, табаны жұмсақ болып әрбір қадамды сезіп өтетін», – дейтін. Бірде ауылдан ұзақ жатқан басқа ауылға аманат жіберу керек болыпты. Аманатты жеткізетін кісі болмай, ауылдың ең сенімді ақ бурасына түйінделген хат пен кішкентай бала мінгізіліп жіберілген екен. «Түйе баланы аман-есен алып барды. Өйткені…