Шет тілін оқытудағы инновациялық әдістер мен технологиялар

АҒЫЛШЫН ТІЛІН ОҚЫТУДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ӘДІСТЕР МЕН ТЕХНОЛОГИЯЛАР

Елеуова Гульжанат Сагынбаевна

Қазақстан Республикасы, Ұлытау облысы, Қаражал қаласы білім бөлімінің

№30 ЖББМ ағылшын тілі пәнінің мұғалімі

Аңдатпа: Мақала оқытудың жаңа әдістерін зерттеу және енгізу мәселесіне арналған. Мақалада пәндер бойынша оқытудың тиімділігін арттыруға байланысты маңызды бағыттар бойынша білім беруді жаңғырту қажеттілігі атап өтілді. Инновациялық тәсілге негізделген ағылшын тілін оқытудың инновациялық әдістерін қолдану мүмкіндігі атап өтілді, жеке тұлғаны дамытуға және өзін-өзі жетілдіруге, оның резервтік мүмкіндіктері мен шығармашылық әлеуетін ашуға бағытталған.

Түйін сөздер: шет тілін оқыту, инновациялық және креативті технологиялар, педагогикалық инновациялардың бағыттары, оқу-коммуникативтік процесс.

Заманауи әлем адам өмірінің барлық салаларында өзгерістерді қажет етеді. Білім беру де солай. Білім беру жүйесін дамыту оқытудың жаңа әдістерін зерделеуді және енгізуді қажет етеді. Қоғамдағы жалпы процестер, жаһандық проблемалар - осының бәрі инновацияларды енгізу қажеттілігімен байланысты. Бұл тақырыпты зерттеудiң өзектiлiгi бiлiм берудi жаңғыртумен байланысты, мұнда бiлiм сапасы маңызды бағыттардың бiрi болып табылады.

Оқытудың инновациялық нысандары мен әдістері жоғары коммуникативтік бағыттылығымен сипатталады. Олар оқушыларды оқу қызметіне белсенді тартуға, білім әлеуетін жандандыруға және коммуникативтік құзыреттілік дағдыларын тиімді дамытуға көмектеседі. Кез келген инновациялық қызметтің негізінде шығармашылық бастама жатыр. Мектептегі оқу процесі осы міндетті шешуді қамтамасыз ететін заманауи технологияларды қолдануды талап етеді. Оларға оқытудың инновациялық нысандары: АКТ, жоба әдісі, драмалау, «Тіл Портфелі» технологиясының элементтерін рөлдік ойнау, ынтымақтастық технологиясы және т.б. жатады.

Ағылшын тілі сабақтарында және сабақтан тыс уақытта қазіргі заманғы білім беру технологияларын қолдану тұжырымдамасының негізінде мен құзыреттілікке бағдарланған білім берудің қағидаттары мен әдістерін, тұлғаға бағдарланған және дамытушы оқыту технологияларын, мағыналық оқуды және мәтінмен жұмыс істеуді үйретудің стратегиялары мен тәсілдерін пайдаланамын. Сыныптарда тілдік даярлығы әртүрлі деңгейдегі оқушылар жиі болатынын ескере отырып, мен әр сабақта бірнеше заманауи білім беру технологияларын қолданамын:

•ақпараттық-коммуникациялық технология

•оқытудың интерактивті технологиясы.

•ынтымақтастық педагогикасы.

•дамушы технологиялар

•интерактивті оқыту

•ойын технологиялары

•жобалар әдісі

•денсаулық сақтау технологиясы

•проблемалық оқыту технологиясы

•топтық технологиялар.

•дәстүрлі технологиялар.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар. АКТ-ны сабақтың түрлі кезеңдерінде қолдану білім беру процесін оңтайландыруға, уақытты тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Көрнекілік үшін жаңа материалды түсіндіру кезінде Microsoft Power Point компьютерлік презентацияларын (оның ішінде оқушылардың өздері жасаған), түрлі сайттардан бейнероликтерді, оқу фильмдерін, бейнеклиптерді, ОӘК электронды қосымшаларын пайдаланамын. Лексиканы бекіту кезеңінде, сондай-ақ жинақтау және қайталау кезінде - интерактивті тапсырмалар, бақылау кезінде - интерактивті тесттер, жобаларды қорғау кезінде - компьютерлік тұсаукесерлер.

Шет тілі сабақтарында компьютерлік оқыту бағдарламаларымен жұмыс істеу нысандары: лексиканы зерделеуді; айтуды пысықтау; диалогтық және монологиялық сөйлеуді үйрету; жазуға үйрету; грамматикалық құбылыстарды пысықтау.

Ағылшын тілі сабақтарында жиі қолданатын ақпараттық технологияларға тоқталғым келеді:

-мультимедиялық проекторды пайдалану

Осының арқасында сабақта лексикалық және грамматикалық тақырыптар бойынша таныстырылымдармен жұмыс істеуге, сондай-ақ бейнефильмдерді көруге болады, өйткені олардың көмегімен оқытылатын тілдің елі мен мәдениеті туралы көбірек білуге болады.

-электрондық оқулықтармен жұмыс

-шет тілі сабақтарында интерактивті тақтаны пайдалану оқу процесінің тиімділігін арттырады және оқушылардың интерактивті кеңістігін қалыптастыруға ықпал етеді. Тақтада тұсаукесерлерді, мәтіндік құжаттарды, суреттерді, фильмдерді және т.б. көрсетуге болады.

-шет тілі сабақтарында компьютерлерді қолдану оқу процесінің қарқындылығын едәуір арттырады.

Компьютер сабаққа дайындық кезінде, сондай-ақ компьютерлік сабақтарды әзірлеу, тестілеу өткізу және дидактикалық материалдарды дайындау, Интернет ресурстары мен қызметтерін пайдалану үшін көмектеседі. АКТ-ны сабақтың түрлі кезеңдерінде қолдану білім беру процесін оңтайландыруға, уақытты тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Көрнекілік үшін жаңа материалды түсіндіру кезінде Microsoft Power Point компьютерлік презентацияларын (оның ішінде оқушылардың өздері жасаған), түрлі сайттардан бейнероликтерді, оқу фильмдерін, бейнеклиптерді, ОӘО электронды қосымшаларын пайдаланамын. Лексиканы бекіту кезеңінде, сондай-ақ жинақтау және қайталау кезінде - интерактивті тапсырмалар, бақылау кезінде - интерактивті тесттер. Шет тілі сабақтарында компьютерлік оқыту бағдарламаларымен жұмыс істеу нысандары: лексиканы зерделеуді; айтуды пысықтау; диалогтық және монологтық сөйлеуді үйрету; жазуға үйрету; грамматикалық құбылыстарды пысықтау. Орта буында лексиканы бекіту және балалардың шет тілін үйренуге қызығушылығын арттыру үшін Excel оқулығының әрбір модуліне балалар түрлі жобалар, презентациялар жасайды, суреттер салады.

Интерактивті оқыту технологиясы. Интерактивті оқыту - өзара түсіністік, оқу міндеттерін бірлесіп шешу, оқушылардың жеке қасиеттерін дамыту мақсатында олардың педагогикалық процеске өзара қарым қатынасын диалог режимінде оқыту. Интернет-ресурстарды пайдалана отырып, шет тілдерін оқытуға қойылатын негізгі талаптардың бірі сабақта өзара қарым-қатынас жасау болып табылады. Интерактивтілік тек шынайы өмірлік жағдайларды қалыптастырып қана қоймай, сонымен қатар оқушыларды оларға шет тілі арқылы адекватты жауап беруге мәжбүрлейді. Бұл жұптар, топтар, сұхбаттар, сауалнамалар.

Ынтымақтастық технологиясы. Негізгі идея оқушылардың түрлі оқу жағдайларында белсенді бірлесе жұмыс істеуі үшін жағдай жасау болып табылады. Балалар 3-4 адамнан тұратын топтарға бірігеді, оларға бір тапсырма беріледі, бұл ретте әрқайсысының рөлі ескеріледі. Әрбір оқушы өз жұмысының нәтижесі үшін ғана емес, бүкіл топ жұмысының нәтижесі үшін де жауап береді. Күшті және әлсіз оқушылардың бірлескен жұмысы олардың екеуіне де жақсы әсер етеді.

Ынтымақтастықта оқытудың көптеген түрлі нұсқалары бар.

Негізгі қағидаттар:

а)оқушылар тобын мұғалім балалардың психологиялық үйлесімділігін ескере отырып қалыптастырады. Әр топта әртүрлі оқушылар болуы тиіс. Топтың құрамын сабақтан сабаққа өзгертуге болады;

б)топқа бір тапсырма беріледі, бірақ оны орындау кезінде топ мүшелері арасында рөлдерді бөлу көзделеді;

в) барлық топтың жұмысы бағаланады;

г) мұғалім тапсырма үшін есеп беретін топ оқушысын өзі таңдайды.

Дамытушы технологиялар. Шет тілі - мұғалім үшін игі қызмет. Бұл жерде шығармашылық тапсырмалар пайдалы әрі өзекті. Шығармашылық белгілі бір балалардың ғана үлесінде емес. Әрбір бала өзіндік талантты, бірақ оған өзін табуға, оның қабілеттерін ашуға көмектесу қажет. Тіпті үлгерімі төмен оқушылар да шығармашылық тапсырмаларды қуанышпен орындайды, өйткені өздерінің жеке қабілеттерін көрсетуге мүмкіндік бар.

Интерактивті оқыту - барлық оқушылар таным процесіне тартылған, олар білетін және ойлайтын нәрселерді түсінуге және рефлексиялауға мүмкіндік беретін танымдық қызметті ұйымдастырудың арнайы нысаны. Оқушылардың оқу материалын тану, меңгеру процесіндегі бірлескен қызметі әркімнің өз жеке үлесін қосатынын, білім, идея, қызмет тәсілдерімен алмасуды білдіреді. Бұл тілектестік пен өзара қолдау атмосферасында орын алады, бұл оқушыларға жаңа білім алуға ғана емес, сондай-ақ өздерінің коммуникативтік дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді: басқаның пікірін тыңдай білу, түрлі көзқарастарды саралай және бағалай білу, пікірталасқа қатысу, бірлескен шешім қабылдау. Интерактивті оқытудағы дәстүрлі оқытумен салыстырғанда педагог пен оқушылардың өзара қарым-қатынасы өзгереді: педагогтың белсенділігі оқушылардың белсенділігіне жол береді, ал педагогтың міндеті бастама үшін жағдай жасау болады. Ағылшын тілі сабақтарында белсенді пайдаланылатын интерактивті оқытудың бірнеше әдістерін атап өткен жөн. Олар: «миға шабуыл», пікірталас, рөлдік және іскерлік ойын, «Синквейн», «Үш сөйлем» және басқалар.

Ойын технологиясы. Ойындар оқушыларға сараланған тәсілді жүзеге асыруға, әрбір оқушының қызығушылығын, бейімділігін, тіл бойынша дайындық деңгейін ескере отырып, оны жұмысқа тартуға көмектеседі. Ойын сипатындағы жаттығулар оқушыларды жаңа әсерлермен байытады, сөздікті жандандырады, дамыту функциясын атқарады, шаршауды жояды. Олар өзiнiң мақсаты, мазмұны, ұйымдастыру және өткiзу тәсiлдерi бойынша әртүрлi болуы мүмкiн. Олардың көмегімен қандай да бір міндетті (грамматикалық, лексикалық дағдыларды жетілдіру және т.б.) немесе толық кешенді міндеттерді шешуге болады: сөйлеу дағдыларын қалыптастыру, байқаушылықты, назарды және шығармашылық қабілеттерді дамыту және т.б. Бір ойындарды оқушылар жеке, басқаларын ұжымдық түрде орындайды. Ойын сипатындағы әрбір жаттығу кемінде 10-12 минут оқу уақытын талап етеді. Жеке және тыныш ойындарды сабақтың кез келген сәтінде орындауға болады, ұжымдық ойындарды сабақ соңында орындауға болады, өйткені оларда жарыспалылық элементі айқын көрінеді, олар қозғалысты талап етеді. Бір ғана жаттығу оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қолданылуы мүмкін. Бұл ретте ойынның лингвистикалық толықтырылуы, оны ұйымдастыру және өткізу тәсілі өзгереді.

Жоба әдісі білім алушылардың бойында шығармашылық, танымдық және зерттеу дағдыларын қалыптастыру мақсатын көздейтін қызметті білдіреді. Жұмыстың осы түрінің ерекшеліктерінің бірі оны іске асыру процесіне АЕҚ-ның барлық түрлерінің қатысуы болып табылады: реттеуші, танымдық және коммуникативтік.…