Шипалы түн сахналық көрінісі тәрбие сағатына

«Шипалы түн» сахналық көрініс

Мақсаты: оқушыларға адамзат қоғамының ұлы құндылығының бірегейі – адамгершілік екендігін, сол адамгершілік атаулының тамырына нәр берген құтты құнар – қайырымдылық, мейірімділік және ізгілік болмаса, өмірдегі жамандық атаулының тоңы жібімейтіндігін ұғындыру; әр адамның адаммын, адамзатпын деуі, оның бойындағы адамгершілік, жақсылық қасиеттерімен өлшенетіндігін түсіндіру; жасөспірімдердің ой-санасын оята отырып, өзін-өзі тануға және бағалауға, адамгершілікке, бауырмалдыққа, қайырымды болуға, адам баласына қамқорлықпен жақсылық жасауға баулу; қайырымдылық- адамгершілік негізі, қазақ халқы - қайырымды халық, олай болса, қайырымды болу - ұлттық парызымыз екендігін түсіндіре отырып, қайырымды халықтың ұрпақтарын тәрбиелеу.

ШИПАЛЫ ТҮН

(Г.Молдағалиеваның «Шипалы түн» әңгімесі бойынша жазылған сахналық көрініс)

Көрнекілігі: сахналық көрініске қажетті заттар (кілем, көрпеше, жастық, үстел, ыдыстар, телефондар, көк орамал, көрініс кейіпкерлердің киімдері).

Көрініске қатысушылар:

Жазушы - Арайлым

Әже - Назерке

Немере - Назерке

Құрбы қыз - Әсия

Ана - Әсия

Жазушы:

- Ауылда Дүрия әжей жалғыз тұрып жатыр. Ұлы да, қызы да қалада тұрады.

Немерелері де бар. Олар жылына бір рет келсе де, оған да шүкір. Дүрия әжей қалаға көп бара бермейді. Соңғы кезде баруды да қойды. Көптен бері ұйықтай алмай жүр. Көзі ілініп кетсе болды, түсінде күбірлеп сөйлеп, еңіреп жылап шығады. Өз үйінде ештеңе емес, ешкім де естімейді. Ал қалаға ұлы мен қызының үйлеріне барса, бала-шағаның берекесін алады. Жастыққа басы тисе болды: «Құтқарыңдар! Қайырымды жандар! Құтқарыңдар!!» - деп, жан даусы шығып, бүкіл үйді дүрліктіреді. Үй іші түгел оянып, абыр-сабыр болып қалады: бірі дәрі берсе, бірі сөзбен жұбатады. Қайта ұйқыға жатса болды, тағы да бәрі қайталанады.

Бұған Дүрия әжейдің қартығы, көрген аштық пен қарғыс атқыр соғыс кінәлі. Балалары мен немерелері таң атқанша көз ілмей, балалары ертеңгісін жұмысқа, ал немерелері сабақтарына кетеді.

Дүрия әжейді балалары дәрігерге де апарды, жазып берген дәрілерінен де ешқандай ем болмады. Балаларының мазасын алмайын деп, қалаға қыдырып баруды да қойды.

Дүрия әже рөлінде – Назерке.

(Немересі Назерке қаладан келеді). (Осы кезде немересі кіріп келеді).

Немересі Әсел:

- Әже, әже!!! Амансыз ба, әже?!

Әже: - Құлыным! Әселім! Жаным менің! (Немересін құшақтап сүйеді).

Өз көзіме өзім сенбей тұрғаным. Бұл, шынымен де, сенбісің, жарығым!

Немере: - Денсаулығыңыз қалай, әже?

Әже: - Шүкір, жаман емес. Әке-шешеңнің жағдайлары қалай? Бауырларың аман-есен бе, күнім?

Немере: - Әже, мен жазғы демалысқа шықтым. Демалысымда сіздің қасыңызда екі ай бойы болайын деп келдім. Мен екі ай бойы сіздің жаныңыздан ешқайда кетпеймін, әже! Сізді қатты сағындым, әже! (Құшақтасады).

Әже: - Айналайын, жаным, құлыншағым, күнім, мен де сені қатты сағындым. Жүре ғой, шай ішейік. Әңгімелесейік.

Дүрия әже немересімен.

(Әселдің құрбысы осы ауылдың қызы - Жания кіріп келеді).(Әсел қуанып, орнынан атып тұрады).

Немере: - Жания, құрбым, сәлем! (Екеуі құшақтасады).

Жания: - Сәлем, Әсел! Сенің ауылға келгеніңді көрші балалардан естідім. Ести салысымен Дүрия әжейдің үйіне қарай құстай ұшып келдім.

Немере: - Ата-анаң, бауырларың қалай?

Жания: - Жақсы бәрі. Өзіңнің үй ішің аман ба? Іні-сіңлілерің жақсы ма?

Немере: - Келгенің жақсы болды, Жания. Мен сені сағындым.Біз екеуміз және ауылдың балалары неше түрлі қызықты ойындар ойнайтын едік қой. Мен ауылдың ойындарын сағындым. (Екеуі күліп алады).

Әже: - Келіңдер, дастарқанға жақындап отырыңдар.

Жания: - Сәлеметсіз бе, әже! Жағдайыңыз қалай?

Әже: - Шүкір, жақсы, ботам! Дәмнен алып отырыңдар, жандарым!

(Дастарқанға жайғасып, біраз уақыт отырған соң Жания үйіне кетуге жиналады).

Жания: - Мені үй ішім күтіп қалған шығар. Мен үйге барайын. Әсел, ертең біздің үйге келші. Мен саған қызықты кітаптар көрсетемін. Әкем көп кітаптар алып келді қаладан. Екеуміз бірге оқимыз.

Немере: - Мен әжеме көмектесіп болған соң барайын. Әже, солай ма?

Әже: - Әрине, құлыным, барасың. Үйге келіп тұр, Жания жаным!

Жания: - Жақсы, әжей. Әсел, ертеңге дейін. Сау бол!

Немере: - Жақсы. Сау бол, Жания!

Әже: - Әселжан, ботам, мен түнде айқайлауым мүмкін, оятып жібересің ғой.

Немере: - Түк те етпейді, әже. Мен ұйықтағанда ештеңе де сезбеймін.

Әже: - Ұйықтап, тынығатын уақыт болды. Жатайық, құлыным!

(Төсек салып, екеуі ұйқыға жатады).

Ұйықтап жатқан әже айқайлап сөйлейді:

- Құтқарыңдар! Құжаттарымды жоғалтып алдым! Көк орамалға түйілген! Кім көрді? (3-4 рет қайталап айқайлайды).

(Түн ортасында Назерке айқайдан шошып оянады. Аяғының ұшымен әжесіне жақындап, құлағын салады).

Әже: - Қайырым... Мейірім... Құдай-ай, не істесем екен?! Балаларымды «балалар үйінен» қалай алам?! (2 рет қайталап айтады).

Немере: -Әже, әжешім менің! Ояныңызшы... Әже, ояныңызшы! Әже!

Әже: - Еркешім, сенбісің, құлыным? Алжасқан әжеңді кешіре көр. Сені қорқытып жібердім бе, ботам! Кешіре гөр мені!

Немере: - Оқасы жоқ. Кешірім сұрамаңышы, әже! Ештеңе етпейді. Бастырылып қалғансыз ғой. Оң жамбасыңызға жатсаңыз, жеңіл болады.

Әже: - Жарайды, жатамын, құлыным...

(Әже ұйықтап кетеді).

Немере рөлінде – Назерке

Немере: - Құжаттар хикаясын талай естігенмін. Соғыс кезінде әжем өзінің екі баласын, яғни менің әкем мен оның қарындасын «балалар үйіне» уақытша тапсырған болатын. Әжемнің Қайырым дегені – ол…