Шортанбай Қанайұлының Зар заман өлеңі 7-сыныпқа

Елекбаева Жанат Қойшыбайқызы

Ақтөбе облысы Шалқар қаласы

Ә.Жангелдин атындағы орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті

пәні мұғалімі

7А сынып қазақ әдебиет пәні

Сабақтың тақырыбы: Ш.Қанайұлы «Зар заман»

Әдіс - тәсілі: « БжС » технологиясы Картасы: «Ауызша-1»

Мақсаты: сабақта норматив талабына сай оқушылардың оқу материалын 63% меңгеруіндегі логикалық және сыни тұрғыдан ойлау шапшаңдығын, сөздік қорын, ақпараттық құзыреттілілгін дамыту. Шортанбай Қанайұлының өмірі мен «Зар заман» өлеңі бойынша мағлұмат беру, меңгеруге ынталану және қызығушылық таныту.

Міндеті: 1. Ш.Қанайұлының өмірі мен шығармасының тақырыптық - идеялық өзектілігін тану ,білу.

2. Жырларын оқу, түсіну. 3. Ақын поэзииясының құндылығын ұғыну.

Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі мотивация

Оқушылардың мотивациясы сынып бір топ ретінде болады: тақырыптар уақыты жылдық жоспар бойынша көрсетіледі. Тақырыптарды оқу барысында уақытты үнемдеуге және «Ауызша сабақ-1» картасында ойнау мүмкіндіктеріне мәлімет беремін.

Карта бойынша жұмыс жасау реті түсіндіріледі.

Ұжымды белсендіру үшін көшбасшыға сөз беріледі.

Өткен сабақ тақырыбы бойынша ерсілі-қарсылы сұрақ қою.

1. Патшалы Ресейдің ел билеу жүйесін сынаған реалист ақын кім?(Ш.Қанайұлы)

2. «Зар заман» өлеңінің құрылысы қандай?

3. Өлеңде ақын қазақ ауыл тұрмысына жаңа ене бастаған айырбас сауда қатынасына не себепті шошына қарады? (ақша биледі)

4. Жаңа дәуір қазақ халқына қалай әсер етті? (ауыл ішіне жік түсіп, бір-біріне қарамай ыдырай бастады)

5. Шортанбай заманның өзгеруіне қандай баға берді? (Халықтың адамгершілік нормаларын бұзатын құбылыс ретінде бағалады.)

6. Өлеңде жергілікті әкім- шенеуліктерінің іс-әрекетін қалай әшкереледі? (заңсыздықты қазақ даласында еркін жүргізген пара алып, қарсы шыққандарды түрмеге жапқан, орыс патшасынан бастап жергілікті әкім- шенеуліктерінің іс-әрекетін аяусыз әшкереледі)

7. Ақын өлеңде заман өзгерісіне сай адам бойында қандай құндылықтардың жоғалып, қандай жаман қылықтардың шығып жатқанына қынжылады? (ізгілік, әділдік, үлкенді сыйлау, бірлік)

8. Қазіргі заман мен Шортанбай өмір сүрген заманның айырмашылығы неде? (еркіндікте, тәуелсіз ел болуы, ал Шортанбай өмір сүрген заман орыс еліне тәуелді болып, ақшасы барлар билеген заман болды.)

9. Бұл өлең зар заман деп аталды. Ақын заманның тарылғанын қандай белгілері арқылы сипаттады? (отаршылдықтың салдары деп түсінді)

10. Шортанбай не себепті дінге сүйеніп, құдайдың құдіретіне бас июге шақырады? (адамдардың пиғылының өзгеруіне)