Сөйлем мүшелері және талдау тәртібі 10-сынып сабақ жоспары

Мектебі

Ғ.Абдуллин атындағы ОЖББМ

Пән мұғалімі

Машанова Гүлсара Қисашқызы

Сыныбы

8 «А»

Пәні

Қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы

Сөйлем мүшелері туралы түсінік және сөйлем мүшелеріне талдау тәртібі

Сілтеме

Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 8- сыныбына арналған оқулық , Астана, «Арман -ПВ» 2016

Мақсаты

Сөйлем мүшелері туралы түсінік беру және сөйлем мүшелеріне талдау тәртібімен таныстыру

Күтілетін нәтижелер

Сөйлем мүшелері туралы түсінік алады. Олардың сөйлемдегі қызметін біледі.сөйлем мүшелеріне талдау тәртібімен танысады. Сөйлем мүшелеріне талдай алады.

Керекті жабдықтар

интерактивті тақтадағы слайдтар, постер, маркерлер, түрлі түсті қағаздар,стикерлер

Сабақ бойынша мұғалім мен оқушының іс-әрекеті

Сабақ кезеңдері (тапсыр

ма)

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Сергіту сәті

«Мен қандаймын» . Өз бойындағы 3 жақсы, 3 жаман қасиетті қағазға жазу.

Оқушылар өз бойындағы 3 жақсы, 3 жаман қасиетті қағазға жазады. Жақсы қасиеттер жазылған қағазды қалталарына салып, ал жаман қасиеттер жазылған қағазды жыртып-жыртып қоқысқа тастайды.

Негізгі

бөлім

Білу, түсіну

Сөйлем мүшелері және сөйлем мүшелеріне талдау әдісіне тоқталу(интерактивті тақтаны қолдану)

Сөйлем құрауға қатысқан толық мағыналы сөздер сөйлем мүшелері деп аталады.

Сөйлем мүшелерінің белгілері:

1.Толық мағыналы сөз болуы керек.

2.Сөйлемдегі басқа сөзбен байланысып тұру керек.

3. Сөйлем мүшелерінің бірінің сұрағына жауап беру керек.

Сөйлем мүшелері атқаратын қызметіне қарай

тұрлаулы, тұрлаусыз мүшелер болып екі үлкен топқа бөлінеді.

Бастауыш пен баяндауыш сөйлем құрауға негіз болады, сондықтан тұрлаулы мүшелер деп аталады. Ал анықтауыш, толықтауыш, пысықтауыштар өздігінен сөйлем құрай алмайды, тек берілген ойдың шеңберін кеңейтеді, сондықтан бұлар тұрлаусыз мүшелер деп аталады.

Сөйлем мүшелеріне талдау 1.Сөйлемді оқып, қандай сөйлем екендігін анықта.2. Сөйлемнен, ең алдымен, баяндауышты тап. (қазақ тілінде баяндауыштың орны тұрақты, яғни баяндауыш сөйлемнің соңында келеді).Баяндауыш екі сызықпен сызылады.3. Баяндауыш арқылы бастауышты тап. Бастауыш бір сызықпен сызылады.4.Әрі қарай сөйлем талдау жүйесі сөйлемнің соңынан алға қарай жүргізіледі.Ескерту: Сұрақты дұрыс қой. Оқшау сөздер (қаратпа, қыстырма және одағай сөздер) сөйлем мүшесі болмайды!

Мысалы: Абай бір топ кісімен үйге кірді. (хабарлы сөйлем)

-Не істеді? – кірді- баяндауыш