Сөйлеудің бұзылуы психология пәніне арналған презентация

Сөйлеудің бұзылуы

Дайындаған: Сәкенқызы Ақдидар

Сәбидің сөздік қорының даму уақыты.

3 айлық – еліктеу дыбыстарын шығара бастайды.

5 айлығында - уілдейді.

7 айлығына келгенде – жеке дыбыстан буын құрап үйренеді.

1 жасында – 5-10 сөз айталатын болады.

2 жасқа келгенде – сөздік қоры 200-400-ге көбейеді.

4 жасқа келгенде – қарапайым сөздерден сөйлем құрауға әрекет етеді.

Келе-келе баланың сөздік қоры ұлғайып активтік және пассивтік сөз қоры пайда болады.

Активтік – бала өз айтқан сөздерін түсінетін сөздер.

Пассивтік – өзі айта алмайтын бірак, өзге адам айтқанда түсінетін сөздік қоры.

Сөйлеудің бұзылуы - орталық жүйке жүйесінің зақымдануы себеп болады . Органикалық зақымдануға мидың қабынып ісінуі , сырттан болатын қатты соққыдан зақымдануы, босанған кезде миға қан кетуі және нәрестенің құрсақтағы дамуы кезеңінде және толғақ кезінде , сондай-ақ дүниеге келгеннен кейінгі бір айлығынан бір жас аралығындағы дамуында ағзадағы зат алмасу процесінің бұзылуы жатады .

Сөйлеу тілі кемшіліктерінің түрлері:

Афазия – бас миының бір жерде жинақталған зақымнан сөйлеу тілінің мүлде немесе жартылай жойылып кетуі жатады.

Бұл көбінесе үлкен ми зақымданған болады. Афазия көбіне мидың белгілі жеріне қан ұю, ми ісіуі, қабынуы, жарақаттануы салдарынан болады.

Дислалия – сөйлеу тіліндегі ең көп таралған мүкістер. Мұнда тек дыбыстардың айтылуы ғана бұзылады ( ызың, тіл ортасы, тіл алды дыбыстарының бұзылуы, дауыссыз дыбыстардың бұзылуы ) .

Ринолаолия – ең алдымен сөйлеу тілінің аппаратының анатомиялық және физиологиялық құрылысы бұзылады. Ал оның зардабынан дауыстың реңі мен әуезділігі дыбыстың айтылуы бұзылады.

Алалия – тіл мүкістіктерінің ішінде ең ауыр түрі. Мүкістіктің мұндай түріне шалдыққан баланың сөйлеу тілі іс жүзінде қатынас құралы бола алмайды. Яғни алалия мүлдем сөйлеудің болмауы және сөйлей алмауы.

Тахилалия – тез сөйлеу , сөйлеудің патологиялық жылдамдауы. Бұл ауруға жүйке жүйесі тозған шыдамсыз балалар бейім. Алайда ауру тұқымқуалайды. Бала тез сөйлейтіндіктен, оны түсіну қиынға түседі. Бала демі жеткенше сөйлей береді.