Суицид дертінің алдын алу бойынша тәрбие сағаты

Суицид дертінің алдын алу

Қазақстанда жасөспірім суицидіне қатысты күресті күшейту қажет деп дабыл қағуда. Бұған дейінгі жылдар емтиханнан кейін оқушылар арасында өз-өзіне қол салу деректерінің жиілейтінін көрсетіп берген. Жалпы жасөспірімдер арасында суицид бойынша біздің ел әлемде екінші орынға шыққан. Біріыңғай тестілеудің нашар нәтижесі жасөспірімдердің өздерін тығырыққа тірелгендей сезініп, оқыс қадамға баруға итермелейтін көп факторлардың біріне айналған. Қандай жағдай болсын , өздерін сенімді ұстау ұшін, төмен балл жинағанның өзінде өмірдің жалғасатынын, қоғамға керек екенін сезіну керек. Соңғы кездері жастар арасында махаббат деп, кебіреулері ақша жағынан киналып, ал бірелері психологиялық тұрғыдан зәбір көріп өз-өздеріне қол жұмсап жатыр, олар өз кезегінде осы проблемалардың шешімін таба алмай өздеріне қол жұмсап тез құтылып кеткілері келеді, ата-анасы таң ертеңнен кешке дейін жұмыста, бала-шағаға қарауға уақыттары жоқ болады, осындай жағдайлар орын алмас ұшін 30-наурыз күні Балқаш қаласының «Көпсалалы» коллежінде студнттердің, ата- аналарымен осы аталмыш коллеждің тәрбие жөніндегі орынбасары Исакова Саодат Төлепбекқызы және оқу бөлімінің орынбасары Халитова Шолпан Сеитмағзамқызының ұйымдастыруымен

Суицидтің алдын алу шарасы

Сұрақ: Соңғы кездері елімізде суицид оқиғасының жиілеп бара жатқаны байқалады. Оның себеп-салдарын қандай жағдайлардан іздеуге болады?

Жауап: Суицидке себеп болатын түрлі жағдайлардың бірі тәлім- тәрбиедегі оқылық. Соның ішінде рухани тәрбиенің тоқырауы салдарынан бала құлазып, іштей күйзеліске ұшырайды. Ал, бұл түзетуге келмес жағдайларға алып барады. Алла елшісі (с.а.с) «Әкенің балаға берген ең бағалы мұрасы тәрбие» деген сөзінің мәні де тәрбиенің мағыздылығын көрсетеді. Әке перзентіне берген имани тәрбиеден артық дүние қалдыра алмас. Ал, ата-ана баланы дүниеге әкелумен ғана шектеліп, имани тәрбие бере алмаса, қоғамда өз орнын таппаған, қоғам ішінде жүріп өзін жалғыз сезінетін адам пайда болады.

Сұрақ: Ислам діні суицид оқиғасы туралы не дейді, қалай түсіндіреді? Осы турасында мазмұнды пікірлер, хадистер, Құранның сөздерін келтіріп өтсеңіз.

Жауап: Кісі өлтіру, оның ішінде өзі өзіне қол жұмсау, яғни суицид Алла тағалаға серік қосу күнәсінен кейінгі екінші үлкен қылмыс болып табылады. Жан Жаратқанның бізге берген ең үлкен аманаттарының бірі. Әрине, бұған қиянат ету ауыр күнә. Құран Кәрімде Ниса сүресінің 29-аятында: «... Және бір біріңді (өздеріңді) өлтірмеңдер. Расында Алла сендерге ерекше мейірімді», - деп айтылса, осы мағынада Бақара сүресінің 195-аятында: «... Өздеріңді өз қолдарыңмен қауіп қатерге салмаңдар...», - деп әмір етеді.

Аяттардағы әмір қандай жағдайда да, адам баласы өзінің және басқа адамның өміріне қастық етуіне болмайтындығы айтылуда. Адам баласы қатты науқас болса да, өмірі қаншалықты қиындап кетсе де өзіне қол жұмсаумен жеңілдікке қол жеткізе алмайды. Бұл қиыншылық азабынан құтылу емес, керісінше Алла тағаланың қаһарына ұшырау.

Сұрақ: Біздің заманымызда түрлі материалдық проблемалар адамды тығырыққа тірейді. Тағаты таусылған адамды ата дініміз сабырлыққа қалай шақырады?

Жауап: Мұсылман баласы Құрандағы: «Негізінде ауырлықпен бірге бір жеңілдік бар. Шын мәнінде қиыншылықпен бірге бір оңайлық бар» деген Алланың аяттарын жанына медет етіп ұстайды. Әрине, иман әр жағдайда да күшті жәрдемші. Әз пайғамбарымыз (с.a.с) бұл аяттардың астарында сүйінші хабар бар екенігін айтып: «Екі жеңілдікті бір қиыншылық әсте жеңе алмас», - деген екен. Бұл хадис имам Маликтің «әл Муатта» атты атақты еңбегінде келтірілген.

Бұл аяттарда үлкен жақсылықтар баян етілген. Имандылар үшін қиыншылықты ауыр болса да соңында бір жақсылық пен жақсы сүйінші бар. Мұндай иләһи аяттар адам баласының жанына демеу болады.

Алла елшісі (с.а.с) «Ағаштардың ішінде жапырағы түспейтіні бар. Бұл ағаш (төзімділік жағынан) мұсылманға ұқсайды. Ол қай ағаш, айтыңдаршы? деп сауал тастады. Сахабалар шөлдегі ағаштарды санамалап айта бастаған сахабаларға «ол құрма ағашы» деп жауап берді сүйікті пайғамбар.

Құрма ағашы қандай дауыл тұрса да, иілгенімен сынбайтын ағаш. Ардақты пайғамбарымыз (с.а.с) бұл сөзімен қиыншылық – сенімі күшті адамды қажыта алмайтындығын үйретті. Ия, мұсылман қандай қиыншылық болса да белін бүкпей, қасқайып қарсы алады. Сансыз сынақ сенімі берік жанның сағын сындыра алмайды. Керісінше шыңдай түседі. Өйткені иманды жан күндер кезегімен ауысатын түйсігіне түйе біледі. Қиын күндердің артынан шуақты күндер келетініне кәміл сенеді.

Сұрақ: Астана мешітінің қызметкерлері осы кеселдің алдын алу бағытында қандай шараларды қолға алуда?

Жауап: Жуырда жұма күнінің уағызы осы тақырыпқа арналды. Сонымен қатар республикалық газеттерге бұл дертке қарсы тұруға мұсылмандық көз-қарас ретінде көлемді мақала жарияланбақ. Астана мешіттері оқу орындарында тәрбиелік рухани кездесулер жүргізуі үрдіске айналған. 17 қаңтардан бастап қаладағы мектептерде осы тақырыпты негізге ала отырып кездесулер өтпек. Бұл шара «Жас отан» жастар қанатымен бірлесе ұйымдастырылуда. Бұл проблема білім ошақтарында белең алып отырғандықтан рухани кездесуді мектеп қабырғасынан бастауымыз да заңдылық.