Жасөспірімдер арасындағы суицидтің алдын алу баяндамасы

Өзіне-өзі қол жұмсау мінез-құлқын қалыптастыруға ықпал ететін факторлардың психологиялық тұрғыдан алдын алу

Бүгінгі күні соғыс пен қанды қылмыстарға қарағанда, әлемде өз-өзіне қол жұмсау салдарынан өмірден өтетіндер көп екен. Бұл қауіпті құбылыстың біздің еліміздегі көрінісі де көңіл қуантарлықтай емес. Десек те, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымдарының зерттеулері нәтижесіне сүйенсек, өзін-өзі өлтіру жөнінен Қазақстан үшінші орынға, Орталық Азия елдері бойынша бірінші орында тұр екен. Осыған сәйкес, жалпы әлемде әрбір 40 секунд сайын, елімізде әр сағат бір адам өз-өзіне қол жұмсайды екен. «Адам үшін ең қорқыныштысы, оны қоршаған бүкіл әлемнің ол үшін бөтен, оған қарсы, суық, оның қажеттілігі мен қайғысына қатыссыз болуы. Адам баласы суық әлемде өмір сүре алмайды, ол жылылыққа мұқтаж. Өз-өзін өлтіру психологиясы - реніш психологиясы, өмірге деген реніш, өзге адамдарға, қоршаған әлемге, тәңірге деген реніш» деген екен орыс психологы Н. Бердяев Латын тілінен аударғанда суицид мағынасы – өзін-өзі өлтіру, яғни өз өміріңе балта шабу, саналы түрде өмір сүруді тоқтату дегенге саяды. Бүгінгі таңдағы өте салмақты мәселеге айналған осынау аты жаман дертті әркім әрқалай қабылдап, өз алдына топшылайды. Бірі – заманның өзгеруі десе, екіншілері – әлеуметтік жағдайдың қиындығынан, не болмаса денсаулық

Суицидке бағдарланған адамның негізгі психикалық жағдайлары: Стерске қарсыласа алмау, түңілгендік сезімі, шешімсіздік (шындықты жеткіліксіз қабылдау); Жағдайды өзгертуге қабілетсіздік (алдағы уақытта оң өзгерістерге үміт жоқ); Мәселені шеше білу дағдыларының болмауы (тұйыққа тірелу); Тек "өзімді өлтіру бәрін шешеді”деген ойға сенімділік. Суицидтік мінез-құлықтың түрлері:1.Демонстративтік әрекет – өлімге апармайтын жеңіл жол іздеу, көңіл аударту үшін жасалатын әрекеттер.2.Аффективті суицидтік әрекет – ойламастан, аффектілі жағдайда шұғыл болатын әрекет.

3.Шынайы суицидтік әрекеттер – алдын ала ойластырылған, өлімге бағытталған әрекет.

Әр әрекет жасаушы қоршаған ортасына өз ойы туралы білдіреді. Суицид көпшілік жағдайда аяқ астынан болмайды, суицидке баратын адамдардың ¾ -і өз ойы туралы қандай ма болмасын жолмен ашуға тырысады, әрекетке бармас бұрын олар дәрігерге, психологқа, мұғалімге, әлеуметтік қызмет маманына және т.б. адамдарға барады. Себебі олар өз ойын айтуға және біреудің ішкі жанайқайын тыңдағанды қалайды, бірақ өкінішке орай оларды тыңдауға уақыт болмайды.

Суицидтік мінез-құлықтың жоғарылайтын кезі "Суицидтік жастың үдеуі” кезеңі /14-24 жас аралығы/; Адамның өз ойларымен оңаша болатын таңертеңгілік және кешкі уақыт; Жанұядағы немесе айналадағы моралдық-психологиялық жағдайдың қиындығы;Суицидке негіз болатын көңіл-күй бұзылуының белгілері:Тәбеттің бұзылуы немесе қомағайлық;

Ұйқысыздық немесе соңғы күндері ұйқысының келе беруі;

Өзін-өзі нашар сезінетіні туралы жиі шағымдануы;

Өзінің сыртқы келбетіне айрықша менсінбей қарауы;

Үнемі жалғыздықты қалауы, уайымшыл, кінәлі, қайғылы болуы;

Істеген жұмысының сапасына көңіл аудармауы;

Өлім туралы жиі ойлауы;

Болашаққа жоспар құрмауы;

Болмашы нәрсе үшін тез әрі қатты ашулануы;

Қарым-қатынастан,байланыстан қашу, достары мен отбасынан аулақ жүруі.

Жасөспірімдер депрессиясының алдын алудағы ата-ана міндеті Жағымды сипатта әңгімелесе отырып, баланың жағдайын сұрау; Түрлі сұрақтар қоя отырып, болашаққа жоспар құруға көмектесу; Балаңызды жаңа істерге жетелеу; Үйдегі міндеттерді орындаудың жаңа тәсілдерін ойлап табу; Баланың күн тәртібін қадағалау; Үнемі қозғалыстағы спорт түрлеріне қатыстыру; Маманның –психологтың, психотерапевтің кеңесіне жүгіну. Балаларда суицид болмас үшін мұғалімдер жасайтын іс-әрекет Баланың өз күші мен мүмкіндігіне сендіру; Белсенділігін арттыру; Түсіністік және жанашырлық таныту; Баланың тәртібін қадағалау,оның өз қатарындағылармен қарым-қатынасын сараптау; Мектеп әкімшілігінің мұғалімдер мен оқушы арасындағы қарым-қатынас стилін қадағалап, мән беріп отыруы; Шығыста «Бір күндігіңді ойласаң, күріш ек, он жылдығыңды ойласаң ағаш ек, жүз жылдығыңды ойласаң, ұрпағыңа жақсы тәлім – тәрбе бер», деген қағида бар. Егер әрбір балаға жастайынан жақсы тәрбие беріп стереотипке бой алдырмай, өмірді бағалай білуге үйретіп өсірсек, мұндай қайғылы жағдайларға тап болмасымыз кәміл. Бұл ретте баланың бойында патриоттық сезімді оятып, өмірге деген құлшынысын арттыру үшін нәтижелі әрі түзу бағыт-бағдар беруіміз керек. Мектеп

Ата-аналар мен ұстаздар балаларға көмек көрсету үшін не істеу керек?

Суицид шешімінің кілтін іздеу

Суицидентке тұлға ретінде қарау

Жылы, мейірімге толы қарым-қатынас орнатыңыз

Мұқият тыңдаушы бола біліңіз

Сөзге таласпаңыз

Сауалдар қойыңыз