Суицид рухани дерт тақырыбындағы баяндама

Мұнайлы ауданы

№2 орта мектеп

Мектеп мұғалімдеріне арналған баяндама

Тақырыбы: «Суицид- рухани дерт»

Дайындаған мектеп психологы: Тоқпақова А.

2019/2020оқу жылы

Қазіргі қоғамдағы ең қатерлі дертке айналып отырған мәселе

«Өзі-өзіне қол жұмсау».

Армысыздар құрметті ұстаздар! Сіздерге әлем бойынша ең өзекті проблемалардың біріне айналып отырған «Суицид» мәселесіне байланысты «Суицид – рухани дерт» атты тақырыпта шағын баяндамамды ұсынамын.

Мақсаты: ұстаздарға «суицидтің» зардабын түсіндіре отырып, өркениетті еліміздің тағдыры осы жастардың қолдарында екендігін ұғындыру.

«Суицид» сөзіне анықтама беретін болсам латын тілінен аударғанда «өзін-өзі өлтіру » дегенді білдіреді. Бұл ұғымға ХІХ ғасырда француз социологы Э. Дюргейм анықтама берген болатан.

Соңғы кезде елімізде жасөспірімдер арасында суицидтің көбейгені бүкіл елді алаңдатып отыр. Солардың ішінде бір қарағанда күнделікті кездесіп жататын болмашы кикілжің болып көрінгенімен, жайсыз оқиғалардың да себеп салдары болмай қалмайтыны сөзсіз. Уақыт өткен сайын өмірден түңілген адам баласы о дүниеге «оңай» әрі «жылдам» аттану үшін өз-өзіне қол жұмсаудың сан түрін ойлап тапты.

Статистикалық мәліметтерге көз жүгіртсең, жаның түршігеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ақпараты бойынша, Қазақстан суицид бойынша әлемнің алдыңғы бестігіне кіреді екен. Ал Орта Азияда «бәйгенің» басында келеміз.Елімізде әрбір 100 мың адамның 53-інің ажалы өздерінен болатаны анықталған. Әсіресе, бүгінде сәтсіздік тұңғиығынан суицид арқылы шыққысы келетіндер қатарының көбейіп бара жатқандығы байқалады. Неліктен? Қоғамдық ортада жиі жасалына бастаған суицид оқиғаларының себеп салдары айтылып жатқанымен , бұл орайда ең басты мәселе біреу ғана: ол – имансыздық, адамдар арасында рухани құндылықтардың жоғалуы. Өйткені , қазір адамдардың бір-біріне жанашырлығы, кішінің үлкенге деген құрметі, үлкеннің кішіге деген ізеттілігі азайып барады. Сыйластық , құрметтілік жойылса , оның себебі үгіт насиқаттың жетіспеуінен ,жөнді тәрбиенің болмауынан. Ал тәрбиенің бастауы отбасынан екенін ескерсек, ең басты олқылық та сол жерден кетіп жатыр деген сөз. Негізі қазақ тәлім тәрбиеге бейжай қарамаған. Оны рухани және ұлттық мүддемен де жарасымды үйлестіре білген. Өкінішке орай, бүгінгі тәрбиеде ондай үйлесімділік байқалмайды. Көп ата-аналар бала тәрбиесін материалдық қамтамасыз етумен ғана шект

Міне осы сұрақ көбіне ескерусіз қалып жатыр. Өйткені, бала телефон, компьютер, қымбат киім - кешекпен қажеттілігін өтесе де одан ешқандай рухани азық ала алмайды.

Ол үшін балаға ең бірінші үлкендердің мейірімі, назары қажет. Ал жұмысбастылыққа салынған ата-аналардың балаға қарауға уақыты жоқ. Шынын айту керек, қазіргі әке – шеше балаларымды қалай жеткізсем, үй әперсем, үйлендірсем, жақсы киім-кешек кигізсем деп ойлайды да соған жанын салғанымен , балам мейірімді болса , тәрбиелі-тәлімді, адамгершілігі мол болса деген мәселені тек сөз жүзінде ғана қалдырады.

Осыдан кейін бала өмірдің қыр-сырын тек материалдық дүниемен ғана шектеп , теріс тәрбие алмасына кім кепіл? Ал кейін материалдық

дүниеден рухани жылу ала алмаған жасөспірімдер өзін қоғамға керексіз сезініп, тұйықталып, өзімен-өзі болып кетеді немесе шектен тыс еркінсіп, қалағанын істейтін болады. Мұның соңы психологиялық ауытқуға немесе суицидке апарып соғуы әбден мүмкін. Елімізде бір жылда 14-17 жас аралығында жасөспірімдер арасында кем дегенде 7-8 өзін-өзі өлтіру оқиғасы тіркеледі. Бар болғаны туған туыстарымен айналасындағылардың назарын өзіне аудару үшін ғана солай істейтін болған.Бұл жасөспірімдеріміз өздерін назардан тыс , жалғыз сезінеді деген сөз. Демек өлімге итермелеп отырған мәселенің бірі –жалғыздық. Біз балаларымызды жалғыз тастағанбыз. Бірге ұйықтап, бірге тамақ ішіп жүрміз дегенімен, олардың өміріне араласып , ішкі сырларымен бөліспейміз. Бір сөзбен айтқанда қазіргі жастар рухани тірексіз қалған. Міне суицидтің де үлкен бір себебі де осы.