Сұр суырдың экологиялық жағдайы туралы эссе 4 сынып

Жарма ауданының территориясындағы сұр суырдың экологиялық жағдайы.

Каирбекова Нургуль Кайыртаевна бастауыш сынып мұғалімі

Жарма ауданы , Қалбатау ауылы, «Георгиевка орта мектебі» КММ

Аңдатпа: Бұл эсседе Жарма өңірінде азайып бара жатқан сұр суырды қорғау мәселелері қарастырылады.Жас ұрпаққа табиғатты қорғау ,экологиялық тәрбие беру жолдары айқындалады.

Мақсаты: Ауданның территориясында кездесетін сұр суырдың нақты мекенін анықтау, оған қамқорлық пен қорғауды жақсартуға үлес қосу.

Суырдың Қазақстан территориясында төрт түрі бар. Олар: Байбак, сұр суыр, ұзынқұйрықты суыр, мензбира суыры.

Суыр сүтқоректілер класының кеміргіштер тобына жатады.

Адамның табиғатқа ықпалының артуына байланысты сұр суырдың таралу аймағы тарылды, саны азайды. Карталарда белгіленген бұрынғы орындардан бірден кездестіру қиын. Сұр суыр антропогендік табиғат комплекстеріне үйлесе алмайды. Өте сақ, қорқақ жануар. Сұр суырдың үркіп інінен шықпай, жайылмай қоюы көбеюінің шектелуіне әкеліп соғады.

Бұрын, яғни осыдан 25-жылдай бұрын, сұр суыр табиғи жайылымның мейілінше толық игерілуіне байланысты қысым көрді. Ал қазіргі уақытта, яғни 21-ғасырдың басында табиғатты қорғаудың нашарлауынан зардап шегеді.Мысалы: аңшылықтан, өрттің жиі шығуынан, аудан территориясының ысырапты қолданылуынан.

Нарық жүйесінің келуіне байланысты суырдың терісі бас киім, ішік, күртеше жасауға қолданылса, еті мен майы емдік мақсатта қолданылады. Осындай желеулермен суыр табыс көзіне де айналып тұр.

Суырлардың бірлесіп сақтануда күзет жүйесі жақсы ұйымдастырылғанына қарамастан өте сенгіш және аңқау жануар. Мысалы, көзі үйренсе үй жануарларынан және атокөліктің дыбысынан көп үрке бермейді. Бірақ дүбір толассыз және тұрақты болса інінен шықпай қояды. Оның салдары суырдың салмақ қосуына, күшіктерін сүтпен жарытуына тікелей теріс әсер ететіні сөзсіз.

Аналық суырдың жылына бір рет қана күшіктейтінін және бір ұяда 2-6 күшік қана болатынын ескеруіміз керек.

Және бір ұяда 6-10 бас суыр болса олардың бір жұбы ғана өсім береді.

Яғни, сұр суырдың көбею жылдамдығы өте баяу жүреді.

Өріске тарылған суыр жаз бойы керекті салмақты жинай алмайды, Ал арық суырдың ұзақ ұйқыдан аман шығуы не ғайбыл.