Сурет салу әдістемесі бойынша технологиялық карта

Ф.Н. Жұмабекова, Г.А. Белгібаева, А.С. Шамилова

СУРЕТ САЛУ

Әдістемелік нұсқау

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша бірінші кіші топ (2-3 жас)

педагогтеріне арналған

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі ұсынған

Алматыкiтап баспасы

Жұмабекова Ф.Н. және т.б. Сурет салу. Әдістемелік нұсқау. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша бірінші кіші топ (2-3 жас) педагогтеріне арналған /Ф.Н. Жұмабекова, Г.А. Белгібаева, А.С. Шамилова. – Алматы: Алматыкітап баспасы, 2018. – 69бет.

© Жұмабекова Ф.Н., Белгібаева Г.А., Шамилова А.С., 2018 © «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2018

ТҮСІНІКТЕМЕ

«Сурет салу» оқу-әдістемелік кешенді дайындау барысында төмендегі нормативтік құжаттар басшылыққа алынды:

1. «Қазақстан Республикасы мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың

мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 15 мамыр, 2016 жылғы № 292 қаулысымен бекітілген. 2. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу жоспарына (ҚР БҒМ

2016 жылғы 22 маусымдағы №391 бұйрығына 1-қосымша). 3. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы (ҚР БҒМ 2016 жылғы 12 тамыздағы № 499 бұйрығы).

ОӘК-ді дайындаудың негізгі мақсаттарының бірі – педагогтерге «Сурет салу» ұйымдастырылған оқу қызметінде (бұдан әрі ҰОҚ) жаңа тәсілдерді жан-жақты қолдану жөнінде бағыт-бағдар беру.

«Сурет салу» ОӘК-нің құрамына: – Әдістемелік нұсқау; – Демонстрациялық материалдар; – Балаларға арналған үлестірмелі материалдар кіреді. Әдістемелік нұсқауда бір жылға арналған перспективтік үлгі жоспары және 36 ҰОҚ-не арналған үлгі жоспарлар берілген.

ҰОҚ-нің құрылымы төмендегі кезеңдерден тұрады: • Бірінші кезең – ұйымдастыру кезеңі (жағымды эмоционалдық көңіл күй қалыптастырып, оқу қызметіне ықыласын ояту, балаларға ұсынылып отырған оқу қызметінің тақырыбын қуана қабылдауы үшін қажет);

• Екінші кезең – негізгі кезең, бұл кезеңде зерттеліп отырған мәселе түсіндіріліп, балалардың бәрі сабаққа белсенді араласады;

• Үшінші кезең – рефлексия, бұл кезеңде жаңадан алған білім игеріліп, реттеледі, баланың жеке білімдеріне айналады.

Педагогке көмек ретінде демонстрациялық материалдар және балалармен жұмыс істеуге арналған үлестірмелі материалдар әзірленген. Бұл материалдар баланың білімін жүйелендіруге, оқу қызметінің тақырыбы бойынша түсінігін нығайтуға мүмкіндік береді. 2-3 жастағы балаларға арналған тапсырмалар оқу бағдарламасына сәйкес жүйелендірілген және балаларды келесі кезеңдердегі білім беру жүйесіне дайындауға көмектеседі. «Шығармашылық» білім беру саласының мақсаты. Мектеп жасына дейінгі балалардың сезімдік-эмоциялық ортасы мен эстетикалық талғамын қалыптастыру, шығармашылық ойлау мәдениеті мен елестетуін дамыту.

Бейнелеу іс-әрекеті эстетикалық ықпал ету құралдарының бірі бола отырып, баланың жан-жақты дамуына тікелей әсер етеді. Баланың сурет салуға деген ынтасы мен қызығушылығын оятып, қолдау көрсетіп отыру қажет. Сурет салу үшін қарындашты, қылқаламды, субояу мен гуашьты ұқыпты пайдалана білу дағдысын біртіндеп қалыптастырған жөн. Қағазға тігінен және көлденеңінен түзу және ирек сызықтарды жүргізуге, дәстүрден тыс сурет салуға (қағазды бүктеп бір жағына бояу жағу арқылы) үйрету қажет.

Педагог бейнелеу ұйымдастырылған оқу қызметі (ҰОҚ) барысында балалардың бейнелеу өнеріне деген қызығушылығын оятады. Түс, сызық, дақтарды қолдана отырып, қоршаған ортадағы нақты шындық құбылыстарын бейнелеу жолдарын үйретуге баса назар аударады.Қарындашты, қылқаламды пайдаланып, жоғарыдан

төмен қарай, солдан оңға қарай түзу сызықтар жүргізеді. Үзік сызықтар мен нүктелер түсіреді. Қарындаш солғын, фломастер айшықты із қалдыратынын түсіндіреді. Фломастермен сурет салып болған соң қақпағын жаппаса, ол кеуіп қалатынын түсіндіре отырып, ұқыптылыққа тәрбиелейді. Балаларды қарапайым дөңгелек пішіндер сызуға жаттықтырады (доп, күн, бауырсақ). Бояумен жұмыс істегенде қағазға анық жол түсетінін көрсетеді. Бояу түстерін ауыстырып пайдалануға үйретеді. Өздерi айналысқан бейнелеу әрекетiнен қуанышты көңiл күй сезiмi туындайтынын балаларға түсіндіріп, сол арқылы өздеріне жағымды сезімде болу мүмкіндіктері бар екендігін жеткізеді.

Қарындашпен сурет салу барысында балаларға ұзын жолдар, түрлі түсті жіптерді бейнелеу үйретіледі. Құмның бетіне саусақпен сурет салуды үйретеді. Мысалы, доптың, ағаштың, гүлдің. Қағазға жүзімнің бұтағын, үлкен қарбыз бен мандариндерді салып көрсетуге болады. Бояуды пайдаланып қылқаламмен сурет салу барысында егістіктегі бақ­бақ пен пияз, әдемі орамал, сүйікті табақ, қуыршақтың көрпесіндегі ою, күртедегі түймелер, мәшиненің дөңгелектері, шие мен шетеннің бұтақтары, жаңғақтар, түрлі түсті моншақтар мен шарларды бейнелеудің техникасын педагог балалармен педагогикалық ынтымақтастық орната отырып үйретеді. Педагог қағаздың, қарындаштың, бояулардың өзіндік қасиеттері туралы түсінік береді, суреттегі табиғат құбылыстары мен заттардың бейнелеріне зейін қоя қарауға, ойыншықтар мен ыдыстардағы, сондай-ақ ұлттық нақышпен өрнектелген бұйымдардағы бейнелерге жіті қарауға, бейнені парақтың ауданын толық қамтитындай етіп орналастыруға, айналадағы заттар мен жаратылыс құбылыстарын штрихтардың, бояу жағудың көмегімен беруге үйретеді.

Балаларды сурет салуға қызығуға, түрлі пішіндер мен бояу түстерін танып, сезінуге, суреттің белгілі бір затқа ұқсастығын түстің белгілеріне немесе педагог қолының қимыл-қозғалысына қарай ажыратуға үйрету көзделедi. Педагог балаларды бейнелеу ҰОҚ-не қатысты құрал-жабдықтармен (қағаз, қарындаш, қылқалам, бояу) таныстырады. Сондай-ақ қағаз бетіне түсірілген сызықтарға бақылау жасайды.

Бірінші кіші топ балаларына бейнелеу ҰОҚ-і барысында педагогтерге қойылатын жалпы талаптар: -эстетикалық талғамы бай, балаларға сапалы білім беруге қабілетті болуы; -баланы сурет салуға ынталандыра алатындай және соған жағдай жасай білетіндей біліктілігінің болуы; -қарапайым жапсыру ептілігін қалыптастыру үшін тәжірибе жинауға түрткі бола білуі; -бейнелеу іс-әрекеті түрлерін орындауға және халықтық ойыншықтарды жасауға деген қызығушылықтарын оята алатын ынта-жігерінің болуы; -өзінің шығармашылық қабілетін қандай да бір іс-әрекет аясында көрсете білуі;

-әр баланың шығармашылық әлеуетін оның жан-жақты үйлесімді дамуына бағыттай отырып ұйымдастыра алуы.

Отбасындағы тәрбиені ұйымдастыруға қойылатын жалпы талаптар: -баланың шығармашылық ойын еркін білдіруіне мүмкіндік беру; -баланың нәтижелі бейнелеу іс-әрекеттеріне жағдай жасау; -баланың қызығушылығын, бейімділігін зерттеу және оларды дамытуға ынталандыру; -табиғат құбылыстарын бақылау, эстетикалық талғамы мен өнер туындыларына қызығушылығын тәрбиелеу; -қазақтың және әлемдегі басқа да ұлттардың халық ауыз әдебиеті және музыкалық шығармаларын тыңдау; -жетістікке жетуге жағдай жасау.

Бірінші кіші топ балаларына сурет салуды

үйрету әдістемесі

Қоғамда, айналамыздағы ортада болып жатқан қарқынды өзгерістер шығармашылық қабілеті бар, қажетті жағдайда соны әрі ерекше шешім қабылдайтын жеке тұлғаның алдына үлкен талаптар қояды. Балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту және оны тәрбиелеу – бүгінгі таңдағы көкейтесті мәселелердің бірі. Шығармашылық – бүкіл тіршілік көзі. Адам баласының сөйлей бастаған кезінен бастап, бүгінгі күнге дейін жеткен жетістіктері шығармашылықтың нәтижесі. Бұған бүкіл халықтық, жалпы және жеке адамның шығармашылығы арқылы келдік. Әр жаңа ұрпақ өзіне дейінгі ұрпақтың қол жеткен жетістіктерін меңгеріп қана қоймай, өз іс-әрекетінде сол жетістіктерді жаңа жағдайға бейімдей, жетілдіре отырып, барлық салада таңғажайып табыстарға қол жеткізеді. Баланың шығармашылығын дамытуды көздейтін педагогтің өзі шығармашылықпен жұмыс жасауы керек. Баланың шығармашылық қабілетін дамыту мақсатында ұйымдастырылған оқу қызметі барысында жаңа технология элементтерін пайдалану тиімді.

Педагогтер балалардың ҰОҚ-не қызығушылығын арттырып, оған көңіл қоюын қадағалау, дидактикалық ойын түрінде сәбилердің бірінші тобында сурет пен мүсіндеу және жапсыру дағдыларын қалыптастырып, ынта-ықыластарын тәрбиелеу міндеті тұрады. Балаларға берілетін білім деңгейі мен іскерлік дағдыларын меңгерту мақсатында оқу уақытын екі аптадан жұптап: бірінші аптада жаңа түсініктерді меңгертуге, екінші аптада білім деңгейін кеңейтіп, тиянақтап бекітуге арналған тақырыптар ұсынылады. Олардың бейнелеуге деген қызығушылығын қалыптастыруға арналған ұқсас тақырыптар дербес көркемөнер бұрыштарындағы жұмыстарды жасау барысында жалғастырылады. Арнайы ұйымдастырылатын тәрбиелеу іс-әрекеті кезеңінде бейнелеу өнері тіл дамыту, музыка, математика, дене тәрбиесі және еңбек т.б. сабақтастырыла жүргізіледі. Бұл жұмыс барысында алған білім дағдылары ұдайы қайталанып, жетілдіріліп,