Сурет салу бойынша әдістемелік нұсқаулық жинағы

С.С. Попова, В.И. Прахнау

Сурет салу

Әдістемелік нұсқау

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша мектепалды дайындық тобы мен сыныбы педагогтеріне арналған

Қазастан Республикасының Білім және ғылым министрлігі ұсынған

Алматыкітап баспасы 2017

Попова С.С., Прахнау В.И. Сурет салу. Әдістемелік нұсқау: Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша мектепалды дайындық тобы мен сыныбы педагогтеріне арналған. /С.С. Попова, В.И. Прахнау. – Алматы: Алматы­кітап баспасы, 2017. – 106 б.

© Попова С.С., Прахнау В.И., 2017 © «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2017

ОӘЖ 373.2 КБЖ 74.102 П 53

П 53

ОӘЖ 373.2 КБЖ 74.102

ISBN 978-601-01-3084-5

Алғы сөз

«Сурет салу» оқу-әдістемелік кешені жаңа буынның төмендегі нормативтік құжаттарына сәйкес дайындалған. 1. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты (Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2016 ж. 15 мамырдағы № 292 қаулысымен бекітілген). Аталған стандарт Қазақстан Республикасының мектепке дейінгі және мектепалды даярлық білім берудің жаңа методологиялық негізін анықтайды; 2. 1 жастан 6(7) жастағы балаларға арналған Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы (Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігінің 2016 ж. 22 маусымдағы № 391 бұйрығымен бекітілген); 3. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы (Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігінің 2016 ж. 12 тамыздағы № 499 бұйрығымен бекітілген). Жаңартылған бағдарлама мектепке дейінгі білім берудің контекстегі 5 білімдік саласына жаңа мазмұн ұсынып отыр. ОӘК дайындаудың негізгі мақсаты – аталған нормативтік құжаттарда көрсетілген мектепалды даярлық пен бастауыш мектеп арасындағы оқытудың бірізділігін сақтау. Оқу-әдістемелік кешен мазмұнында ұйымдастырылған оқу қызметін (ҰОҚ) өткізудегі негізгі ғылыми және педагогикалық тәсілдер жүзеге асы

«Сурет салу» бойынша ҰОҚ-нің ғылыми-әдістемелік негіздері, оларды жүзеге асыру

ҰОҚ-нің негізгі тұжырымдамалық идеясы, олардың ерекшеліктері және қазіргі білім мақсаттары мен міндеттеріне, ҚР МЖМББС талаптарына сәйкестігі Қазіргі білім парадигмалары мен адамзаттың шығармашылық, адамгершілік-рухани қажеттіліктері бейнелеу іс-әрекетін алдыңғы қатарға қояды. Оқу-әдістемелік кешеннің негізгі тұжырымдамасы бейнелеу өнерінің (сурет салу) құралдары арқылы тұлғаны жоғары гуманитарлық құндылықтар негізінде қалыптастыру; тәрбиеленушілердің біртұтас оптимистік дүниені сезінгенін байқату, өнердің алуан түрлілігін ескере отырып, оның адамгершілік-эстетикалық ортасын қалыптастыру; 6–7 жастағы балаларда ұлттық абырой мен мәдениет сезімін қалыптастыру; ерекше ойлау қасиеттерін, шығармашылық қиялды қалыптастыруда жатыр. Мектепалды даярлық бағдарламасын жүзеге асыратын педагогтер алдында күрделі міндет тұр: көркем мәдениет тәжірибесін меңгеру негізінде балада дүниені жекелей көру, ол туралы ойлау, өз қатынасын білдіру қабілетін қалыптастыру. Баланы рухани-адамгершілік тұрғысынан дамыту, яғни оның бойында шынайы адамилық туралы, дүниені қабылдауда мейірімділік пен мәдени толыққандылық туралы түсініктерге сай келетін қасиеттерді қалыптастыру Мектепалды дайындық сыныбы тәрбиеленуш

«Сурет салу» ҰОҚ бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру аясында педагогтің балаларды оқыту, дамыту және тәрбиелеу жөніндегі іс-әрекет бағыттары

Педагогке көмек ретінде авторлар ұзақмерзімді және қысқамерзімді жоспарларды әзірледі. Ұсынылған қысқамерзімді жоспарда тараулардың оқу материалы пәнаралық байланыстарды (қауіпсіз мінез-құлық, валеология негіздері бойынша, қоршаған орта, көркем әдебиет, өзін-өзі тану, т.б. танысу бойынша ҰОҚ) пайдалана отырып, біртіндеп айқындалады. Әзірленген ҰОҚ-де суретті сатылай салу, сондай-ақ өзін шығармашылық тұрғысынан танытуды дамытуға арналған тапсырмалар берілген. Ұсынылған ОӘК алты жастағы балалар үшін сурет салу мазмұнының айрықша ерекшеліктерін (негізінен практикалық), оқу іс-әрекетін ұйымдастыру форма- ларын (практикалық, жеке, шығармашылық жұмыстар) және оқу құралдарын (арнайы әліппе-альбом, интерактивті жабдықтар, көрнекі құралдар, т.б.) ескере отырып, тиісті әдістерді қолдануды талап етеді. Оқытудың пәндік мазмұны сурет салу бойынша ҰОҚ арқылы 6 жастағы балаларды көркем іс- әрекет түрлерімен таныстыру үдерістерін бейнелей отырып, негізгі мақсат: мектеп жасына дейінгі ба- лаларды бейнелеу өнерінің негіздеріне тарту арқылы шығармашылық қабілеттерді, көркем жұмыстар арқылы өз ойын жеткізу қажеттіліктерін қалыптастыруды жүзеге асырады. Бұл ретте педагог келесі міндеттерді жүзеге асыра

ОӘК-ді қолдану күтілетін нәтижелерді қалыптастыруға мүмкіндік береді және мектепалды даярлық сынып/топ тәрбиеленушілері: – түрлі сызықтарды (түзу, қисық, ирек, т.б.) пайдаланып, қарапайым заттар мен күрделі емес сұлбаларды салады; – түрлі сызықтар көмегімен қарапайым сәндік өрнектерін және қазақ өрнектерінің түрлерін сала- ды; – негізгі геометриялық пішіндердің көмегімен қарапайым заттар мен олардың бөлшектерін, сондай- ақ біртұтас сюжеттік желісі бар сурет салады; – үлкендігі әртүрлі біртектес заттардың, бөлшектердің суретін салып, оларды суретте симметрия- лы орналастырады; – өрнек ішінде геометриялық пішіндер мен өсімдік элементтерін 2-3-тен үйлесімді орналастырады; – негізгі және қосалқы, жылы және суық түстерді ажыратады; – көркем материалдар және құралдар түрлерімен, қолмен/саусақпен және т.б. көмегімен қарапайым жұмыс техникасын қолдана отырып, заттардың текстурасын бейнелейді; – заттарды жерге, суға, аспанға қатыстылығы бойынша орналастырып, заттардың және зат бөлшектерінің пішінін, пропорцияларын, түсін есепке ала отырып, кеңістіктік арақатысын бейнелейді; – суреттегі бейненің көңіл күйін беру үшін қағаз реңі мен түс үйлесімділігін таңдайды; – саусақтарға күш түсірмей, қар

– жұмыс барысында жұмыс орны мен құралдарын ретке келтіреді, материалдарды үнемді жұмсайды; – өткір құралдармен жұмыс кезінде қауіпсіздік техникасы ережелерін сақтау, жеке бас гигиенасының ережелерін орындайды.

ҰОҚ-інің ерекшеліктері «Сурет салу» ҰОҚ-нің мазмұны оқу бөлімдері бойынша ұйымдастырылған. Бөлімдер күтілетін нәтижелер: дағды, білім не түсінік түріндегі оқу мақсаттарынан тұратын бөлімшелерден тұрады. Әрбір бөлімше ішінде реттілікпен құрылған оқу мақсаттары педагогтерге өз жұмысын жоспарлауға және балалардың жетістіктерін бағалауға, сондай-ақ оларға оқудың келесі кезеңдері туралы ақпарат беруге мүмкіндік береді.

№ Бөлім Бөлімше

1. Сурет негіздері.

1.1. Сызықтар және сызық түрлері. 1.2. Пішін және пропорциялар.

1.3. Түс.

1.4. Текстура.

1.5. Композиция.

2. Материалдар мен құралдар. 2.1. Құралдармен және көркем материалдармен жұмыс тәсілдері.

2.2. Құралдармен жұмыс барысында еңбек гигиенасы ережелері мен қауіпсіздік техникасын сақтау.

Осы бөлімдердің мазмұны сегіз «ортақ» тақырып арқылы жүзеге асырылады: • «Мен кіммін және қандаймын?» • «Мектепке не үшін барамыз?» • «Менің айналамда кімдер бар?» • «Менің айналамды не қоршап тұр?» • «Жолдар бізді қайда бастайды?» • «Салт-дәстүрді білу не үшін керек?» • «Мен үшін не дәмді және пайдалы?» • «Денсаулықты қалай күту керек?» Берілген ҰОҚ тәрбиеленушілердің өздерінің белсенді тәжірибелік іс-әрекеті арқылы сипатталуы ҰОҚ-нің айрықша ерекшелігі болып табылады. Сурет салу – мектепке дейінгі балалардың ерекше қуанатын сәті. Бала өзі үшін оның сиқырлы күшін ашады және бейне, зат, құбылысты жеткізу бары- сында алуан түрлі көркемдік мәнерлеу құралдарын пайдалана отырып, мол әсерлер арқылы оларды өзінің шығармашылығымен жеткізуге тырысады. Тәрбиеленушілердің шығармашылық іс-әрекеті ҰОҚ-де алуан түрлі жеткізу формалары арқылы көрініс табады: суретке қарап, зерде бойынша, қиял бойынша бейнелеу; сәндік сурет; жұмыстар, жобалық (ұжымдық) және жеке жұмыстардың нәтижелерін талқылау; халық мұрасын зерттеу; оқытылатын тақырыптарға иллюстративті материал іріктеу; музыкалық және әдеби шығармалар (халық, классикалық, заманауи) тыңдау, бейнесюжеттер, тұсаукесерлер тамашалау. Тәжірибелік, р